ประเด็นที่ควรพิจารณา เมื่อไปลงทุนเมืองนอก (จบ)

วิโรจน์ พูนสุวรรณที่ปรึกษากฎหมาย[email protected]

คราวที่แล้วพูดถึงประเด็นนักลงทุนไทยควรพิจารณาเมื่อไปลงทุนเมืองนอก ประเด็นที่มีเพิ่มเติม ได้แก่ มาตรฐานทางบัญชี ประเทศเจ้าภาพใช้มาตรฐานทางบัญชีอะไร เป็นไปได้หรือไม่ที่จะใช้มาตรฐานทางบัญชีของอเมริกา อังกฤษ หรือของไทย บริษัทตรวจสอบบัญชีที่มีชื่อเสียงของโลก มีสำนักงานอยู่ในประเทศนั้นหรือไม่

ภาษี ภาษีเงินได้นิติบุคคล อยู่ที่อัตราร้อยละเท่าไร หักค่าใช้จ่ายอะไรได้บ้าง อะไรที่ต้องห้าม การหักภาษี ณ ที่จ่ายเป็นอย่างไร สำหรับเงินปันผล ส่วนต่างกำไรจากการขายหุ้น ดอกเบี้ยเงินกู้ยืม ค่าเช่าสำนักงาน เงินเดือนพนักงาน ค่าบริหารจัดการ ที่จ่ายภายในประเทศ และที่จ่ายไปต่างประเทศ มีอนุสัญญาภาษีซ้อนระหว่างประเทศไทยกับประเทศเจ้าภาพหรือไม่ ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคำนวณอย่างไร จ่ายอย่างไร ภาษีมูลค่าเพิ่ม และภาษีขายอื่นๆ ล่ะ ภาษีธุรกิจเฉพาะ ภาษีสรรพสามิต ภาษีศุลกากร อากรแสตมป์ ภาษีปิโตรเลียม ภาษีอื่นๆ ภาระภาษีของกลุ่มบริษัทร่วมทุนและคอนซอร์เทียมในแต่ละโครงการ ที่ไม่ได้จัดตั้งบริษัทขึ้นใหม่เป็นอย่างไร

กฎหมายปริวรรตเงินตรา กฎระเบียบของธนาคารกลางเรื่องการส่งเงินเข้าออกประเทศเป็นอย่างไร การส่งเงินลงทุน เข้าประเทศลงบันทึกไว้อย่างไร ต้องลงทะเบียนไว้หรือไม่ ข้อกำหนดเรื่องการส่งเงินปันผลออกนอกประเทศคืออะไร เงินที่ได้จากการขายหุ้น กำไรจากส่วนต่างในการขายหุ้น การส่ง เงินคืนทุนกลับประเทศไทยกรณีเลิกบริษัท

การส่งเสริมการลงทุน ประเทศเจ้าภาพมีมาตรการส่งเสริมการลงทุนหรือไม่ การยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล การยกเว้นหรือลดหย่อนภาษีศุลกากรขาเข้า สิทธิพิเศษในการอนุญาตให้ต่างชาติถือกรรมสิทธิ์ที่ดิน หรือเป็นเจ้าของหุ้นในบริษัทได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ สิทธิพิเศษอื่นๆ

การรักษาสิทธิของนักลงทุน ในโครงการสัมปทาน รัฐบาลค้ำประกันการเวนคืน การยึดทรัพย์ การเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขของสัญญาโดยพลการหรือไม่ หากรัฐยกเลิกสัมปทานโดยมิใช่ความเป็นความผิดของนักลงทุน รัฐจ่ายค่าชดเชยอย่างไร รัฐอนุญาตให้ดำเนินกระบวนการอนุญาโตตุลาการและกระบวนการทางศาลนอกประเทศหรือไม่ การบังคับตามคำตัดสินของอนุญาโตตุลาการและคำพิพากษาของศาลต่างประเทศเป็นอย่างไร

หลังจากที่ท่านทำความเข้าใจในประเด็นเหล่านี้แล้ว ขั้นตอนต่อไปคือ การที่ท่านตัดสินใจว่าจะดำเนินการตั้งบริษัทแต่โดยลำพัง หรือต้องอาศัยหุ้นส่วน ท้องถิ่นด้วย แน่นอนว่าท่านย่อมประสงค์ที่จะมีอำนาจเต็มในการควบคุมบริษัทของตนเอง หากกฎหมายเอื้ออำนวยให้ท่านทำเช่นนั้นได้ เคยมีการศึกษากันว่า การที่นักลงทุนตั้งบริษัทแต่เพียงลำพังและมีอำนาจเต็มในการบริหารบริษัทของตนเองจะประสบความสำเร็จมากกว่าการร่วมทุนกับคนท้องถิ่น

แต่ถ้าท่านถูกกฎหมายหรือความจำเป็นในการประกอบธุรกิจบังคับ ให้ต้องร่วมทุนกับนักธุรกิจท้องถิ่น สิ่งแรกที่ท่านควรทำคือลงนามในบันทึกความเข้าใจกับหุ้นส่วนท้องถิ่น โดยร่างบันทึกแบบที่ให้มีผลบังคับใช้ได้ตามกฎหมาย บันทึกนี้ควรมีข้อกำหนดให้คู่สัญญาพูดคุยได้เฉพาะระหว่างกันเองเท่านั้น ห้ามมิให้คู่สัญญาไปเจรจาสัญญาในเรื่องลงทุนกับคนอื่น และควรมีข้อสัญญาเรื่องการรักษาความลับไว้ด้วย เพราะทั้งท่านและหุ้นส่วนอาจจำเป็นต้องเปิดเผยความลับทางการค้าให้แก่กัน ข้อมูลทางการเงิน สินค้าและบริการ ตลอดจนเครือข่ายในการทำธุรกิจอื่นๆ และควรมีข้อสัญญาให้แต่ละฝ่ายจากกันไปด้วยดี หากการเจรจาไม่สัมฤทธิผล

บันทึกความเข้าใจนี้เป็นพื้นฐานของสัญญาร่วมทุนที่ท่านและหุ้นส่วนจะกำหนดความสัมพันธ์ทางธุรกิจต่อกันและกำหนดโครงสร้างการจัดตั้ง การบริหาร และการดำเนินงานบริษัทร่วมทุนที่จะตั้งขึ้นร่วมกัน อย่างน้อยที่สุดสัญญาร่วมทุนดังกล่าว ควรระบุสิ่งที่ท่านจะนำมาลงทุน เช่น เงินทุนและความรู้ความชำนาญในการทำธุรกิจเฉพาะด้าน ส่วนหุ้นส่วนท้องถิ่นอาจช่วยในเรื่องของที่ดินและการตลาดในประเทศนั้น ตลอดจนการติดต่อประสานงานกับหน่วยราชการต่างๆ