หุบเขาไฮโซ

ดร. รุจิระ บุนนาคกรรมการผู้จัดการMarut Bunnag International Law [email protected] Twitter : @RujiraBunnag

ดินแดนสุวรรณภูมิเป็นดินแดนแห่งความอุดมสมบูรณ์มีทรัพยากรธรรมชาติมากมาย ทั้งป่าไม้ ภูเขา ทะเล รวมถึงอาหารการกินอุดมสมบูรณ์ เป็นทรัพย์ในดินสินในน้ำ แต่นับวันเมื่อความเจริญก้าวหน้าของโลกมีมากขึ้น จำนวนประชากรเพิ่มขึ้นทุกปี ทรัพยากรธรรมชาติค่อยๆ ลดลงตามไปด้วย ประกอบกับมนุษย์เริ่มบุกรุกป่าและทำลายธรรมชาติ

เมื่อไม่นานมานี้ที่ จ.เชียงใหม่ อธิบดีกรมป่าไม้ และชุดพยัคฆ์ไพร ลงพื้นที่เพื่อตรวจสอบการบุกรุกพื้นที่ป่า ในเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าแม่ท่าช้างและป่าแม่ขนิน ต.น้ำแพร่ อ.หางดง จ.เชียงใหม่ ซึ่งถูกขนานนามว่าเป็น "หุบเขาไฮโซ" เนื่องจากมีกลุ่มนักธุรกิจและนักลงทุน เข้ามากว้านซื้อที่ดิน เพื่อสร้างบ้านพักตากอากาศ รีสอร์ทหรู จำนวนมาก รวมถึงชาวต่างชาติวัยเกษียณหลายรายยังเข้ามาซื้อที่ดินเพื่อหวังใช้ชีวิตบั้นปลายที่นี่

จากการลงตรวจสอบเบื้องต้นพบสิ่งปลูกสร้างรุกพื้นที่ป่า 18 แห่ง เนื้อที่รวมประมาณ 144 ไร่ 2 งาน 60 ตารางวา มีรีสอร์ทที่มีหลักฐานเป็นโฉนดที่ดินจำนวน 11 แปลง เนื้อที่ 47 ไร่ 3 งาน 5 ตารางวา เป็น น.ส.3 จำนวน 1 แปลง 2 ไร่ 1 งาน 19 ตารางวา และเป็นพื้นที่ที่เคยสำรวจการถือครองตามมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 30 มิ.ย. 2541 จำนวน 8 แปลง เนื้อที่ 41 ไร่ 2 งาน 47 ตารางวา และพื้นที่ประเภทอื่นๆ อีก 8 แปลง

ก่อนหน้านี้เมื่อปี 2559 อธิบดีกรมป่าไม้ ชุดพยัคฆ์ไพร เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองและทหาร เคยเข้าตรวจหุบเขาไฮโซมาแล้วครั้งหนึ่ง และพบว่ามีการสร้างรีสอร์ทบุกรุกป่า จึงได้ดำเนินคดีไปแล้วบางส่วน เพราะในพื้นที่หุบเขาไฮโซนั้นมีการบุกรุกและครอบครองพื้นที่มากว่า 10 ปี ทั้งมีเอกสารการครอบครองที่ดิน เช่น ส.ค.1 น.ส.3 โฉนดที่ดิน จึงต้องมีการตรวจสอบอย่างละเอียดว่าเอกสารการถือครองที่ดินออกมาได้อย่างไรมีการออกทับพื้นที่ป่าหรือไม่ หรือนำพื้นที่ที่ทางราชการจัดสรรให้เพื่อทำกินมาใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์อันผิดวัตถุประสงค์ และการดำเนินคดีต้องเป็นธรรมกับผู้ที่ซื้อที่ดินมาโดยสุจริต

หุบเขาไฮโซนั้นมีชาวต่างชาติซึ่งมีภริยาเป็นคนไทยถูกชักชวนให้ซื้อที่ดินจากเจ้าของโครงการรีสอร์ทจำนวนหลายราย มูลค่าความเสียหายรวมกันเกือบ 40 ล้านบาท โดยมีเงื่อนไขจากเจ้าของโครงการว่าชาวต่างชาติเท่านั้นจึงจะมีสิทธิซื้อรีสอร์ทได้ ทั้งที่โดยหลักเกณฑ์แล้วตามประมวลกฎหมายที่ดิน ชาวต่างชาติไม่สามารถถือครองที่ดินได้ เว้นแต่ว่าจะเข้าเงื่อนไขหรือข้อยกเว้นของกฎหมาย

หลักเกณฑ์ที่คนต่างด้าวจะถือครองที่ดินได้ เช่น ใช้เป็นที่อยู่อาศัยครอบครัวละไม่เกิน 1 ไร่ ใช้เพื่อพาณิชยกรรมไม่เกิน 1 ไร่ ใช้เพื่ออุตสาหกรรมไม่เกิน 10 ไร่ เป็นต้น แต่ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขและวิธีการซึ่งกำหนดในกฎกระทรวง และต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

ขณะนี้คนต่างด้าวสามารถซื้อที่ดินเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยเพียงอย่างเดียวไม่เกิน 1 ไร่ โดยต้องนำเงินมาลงทุนในประเทศไทยไม่ต่ำกว่า 40 ล้านบาท และดำรงการลงทุนไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี ต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ต้องนำเงินมาลงทุนในธุรกิจหรือกิจการประเภทใดประเภทหนึ่ง ดังนี้ เช่นการซื้อพันธบัตรของรัฐบาลไทย พันธบัตรธนาคารแห่งประเทศไทย พันธบัตรรัฐวิสาหกิจ เป็นต้น

พื้นที่ในเมืองหรือตามภูเขาหรือชายทะเล รวมถึงสถานที่ท่องเที่ยวอันมีชื่อเสียงในเมืองไทยไม่ว่าจะเป็นภูเก็ต เมืองพัทยา หรือแม้กระทั่งเชียงใหม่ ส่วนมากมักเป็นที่หมายปองของชาวต่างชาติ และการถือครองกรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์จะใช้คนไทยเป็นตัวแทนที่เรียกว่านอมินี (Nominee) หรืออาศัยภริยาที่เป็นคนไทยถือครองที่ดินแทน ซึ่งการถือครองที่ดินแทนคนต่างด้าวย่อมเป็นความผิดตามประมวลกฎหมายที่ดิน และยังมีความผิดแจ้งให้เจ้าพนักงานผู้กระทำการตามหน้าที่จดข้อความอันเป็นเท็จลงในเอกสารราชการ ตามประมวลกฎหมายอาญาอีกบทหนึ่งด้วย

ที่ดินที่รัฐจัดสรรให้กับราษฎรหลายๆ ที่เพื่อใช้เป็นที่ทำกิน เมื่อวันเวลาแปรเปลี่ยนไปที่ดินเหล่านั้นถูกนำมาใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ และถูกกลุ่มนายทุนกว้านซื้อเพื่อนำไปใช้ในการประกอบกิจการของตัวเองไม่ว่าจะเป็นการสร้างโรงงาน สร้างรีสอร์ท ทำที่กักเก็บน้ำเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมของโรงงาน ฯลฯ ตัวอย่างที่มีลักษณะใกล้เคียงกันคือ ภูทับเบิก ที่ครั้งหนึ่งรัฐเคยจัดสรรให้ชาวเขาเผ่าม้งทำกินเป็นนิคมสร้างตนเอง ภายหลังจากการสู้รบกับคอมมิวนิสต์ได้สิ้นสุดลง และชาวเขาเผ่าม้ง ได้แปรเปลี่ยนเป็นผู้ร่วมพัฒนาชาติไทย ได้ทำการปลูกกะหล่ำปลี สตรอเบอร์รี่ และพืชอื่นๆ ในพื้นที่ภูทับเบิก แต่ต่อมาได้ปรับเปลี่ยนหันมาทำรีสอร์ทสำหรับนักท่องเที่ยว จนทางรัฐบาลกำลังเร่งรื้อถอนอยู่ในขณะนี้

การออกเอกสารสิทธิในที่ดินของทางราชการที่มีปัญหากันอยู่ในปัจจุบัน สืบเนื่องจากว่าเริ่มแรกออกโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย และมีการโอนต่อไปหลายทอด ซึ่งคนที่ซื้อที่ดินต่อมาแม้จะสุจริตก็ไม่ได้รับความคุ้มครอง ตามหลักที่ว่าผู้รับโอนไม่มีสิทธิดีกว่าผู้โอน เปรียบเหมือนกับการติดกระดุมผิดเม็ดแรกเม็ดต่อไปย่อมผิดเสมอ ซึ่งในส่วนนี้ผู้ที่รับซื้อมาโดยสุจริตต้องไปฟ้องร้องกับผู้ขายเอง

ยิ่งที่ดินที่มีการกว้านซื้อไปทำโครงการหมู่บ้านจัดสรรด้วยแล้ว หากว่าเอกสารสิทธิออกมาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายและมีการขายกันไปให้กับผู้ซื้อจำนวนหลายรายและบางคนมีเงินเพียงก้อนเดียวที่เก็บสะสมมาทั้งชีวิตเพื่อจะได้มีบ้านเป็นของตัวเอง และในบั้นปลายสุดท้ายของชีวิตหวังจะได้อาศัยอยู่กับลูกหลานอย่างอบอุ่น เมื่อถูกทางราชการเพิกถอนเอกสารสิทธิทุกสิ่งทุกอย่างจึงต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่

กรณีที่เกิดวันนี้ คงเป็นไปได้ยากที่ผู้เสียหายจากการซื้อที่ดิน จะให้รัฐบาลช่วยเหลือเยียวยา ผลสุดท้ายต้องถือคติที่ว่า ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน n