วัฏฏสงสาร 31 ภูมิ

โดย  ส.สต

การใช้ภาษาไทยให้สอดคล้องกับความเป็นจริง และสมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เช่นคำว่าส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย ว่าควรใช้หรือไม่ควรใช้ เป็นที่เถียงกันอยู่ แม้กระ ทั่งทางสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ก็เสนอแนะนำการใช้วลี “เสด็จสู่สวรรคาลัย” ไว้ว่า “เสด็จสู่สวรรคาลัย” นั้น หากใช้คำว่า “ส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย” นั้น อาจมีความหมายว่า ประชาชนเป็นผู้ส่งเสด็จสู่สรวงสวรรค์ ดังนั้น หากตัดคำว่า “ส่ง” ออก เหลือเพียง “เสด็จสู่สวรรคาลัย” หรือ “พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย” จะทำให้ถ้อยคำดูสวยงาม และชัดเจนกว่าคำว่า “ส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย”

แต่คำนี้ฝืนความรู้สึกประชาชนคนไทย เพราะคนไทยคุ้นเคยกับคำว่า ส่งเสด็จและรับเสด็จ

 อย่างไรก็ตาม คำศัพท์ที่กระทรวงวัฒนธรรมพิมพ์เผยแพร่ (หน้า 8) ให้ความหมายของคำ สวรรคาลัย ว่าตามรูปศัพท์แปลว่าที่อยู่ในแดนสวรรค์ มาจากคำว่าสวรรค์ (โลกของเทวดา เมืองฟ้าและอาลัย หมายถึงที่อยู่ ที่พัก) เป็นการประกอบศัพท์เช่นเดียวกับคำว่า เทวาลัย วิทยาลัย ซึ่งราชาศัพท์เรียกการเสด็จสวรรคตของพระมหากษัตริย์ และเจ้านายชั้นสูงว่า เสด็จสู่สวรรคาลัย  มีความหมายว่า เสด็จสู่แดนสวรรค์ อนึ่ง พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ให้ความหมายสวรรคาลัยว่าหมายถึง ตาย (ใช้กับเจ้านายชั้นสูง)

ถ้าอธิบายแบบชาวบ้าน สวรรคาลัย ก็คือปลายทางของเสด็จสวรรคต ได้แก่ สวรรค์ ดังที่รัฐบาลสร้างพระเมรุมาศจำลองที่ทุ่งพระเมรุในขณะนี้ ก็เพื่อใช้เป็นสถานที่ถวายพระเพลิงพระบรมศพ เพื่อส่งเสด็จสู่สวรรค์ การราชพิธีทั้งปวงจึงประกอบด้วยริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ เป็นเครื่องประกอบสำคัญยิ่งของการพระราชพิธีออกพระเมรุ ถวายพระเพลิงพระบรมศพ เพื่อส่งเสด็จสู่สวรรค์ทั้งสิ้น

แต่ สวรรคาลัย นั้นอยู่ที่ไหน ตามหลักความเชื่อของชาวพุทธ และนักอภิธรรมได้จัดชั้นไว้ เห็นภาพผู้ที่ตายแล้วจะไปอยู่ที่ไหนนั้นขึ้นอยู่กับกรรม และภูมิธรรมที่ได้บำเพ็ญเมื่อเป็นมนุษย์ โดยท่านเรียกว่าวัฏฏสงสาร มีทั้งหมด 31 ภูมิ หรือชั้น โดยกำหนดมนุสสภูมิ เป็นฐานในการประกอบกรรมดี กรรมไม่ดี และภูมิธรรม ของแต่ละคน

เมื่อตายแล้วถ้าทำกรรมดี ไปเกิดในสวรรค์ชั้นต่างๆ คือ

กามภูมิ 11 ได้แก่ นับแต่มนุสสภูมิขึ้นไปเป็นสวรรค์ ได้แก่ จาตุมหาราชิกาภูมิ ตาวติงสภูมิ ยามาภูมิ ตุสิตาภูมิ นิมมานนรตีภูมิ และปรนิมมิตวสวัสตีภูมิ เหนือขึ้นไปเป็นรูปภูมิ มี 16 ลำดับ จากรูปภูมิ ได้แก่ อรูปภูมิ 4 ลำดับ

ถ้าทำไม่ดี หรือทำบาป ท่านก็ให้ดูอบายภูมิ 4 ได้แก่ นิรยภูมิ เปตติวิสยภูมิ อสุรภูมิ และติรัจฉานภูมิ

ทั้งหมดนี้ คือ วัฏฏสงสาร หรือการเวียนว่ายตายเกิด 31 ภูมิ ที่มีต้นเหตุจากอวิชชา พระพุทธเจ้าทรงค้นพบวิธีการทำลายอวิชชา แล้วตรัสรู้อริยสัจ 4 จึงทรงประกาศว่า อะยะมันติมา ชาติ นัตถิทานิ ปุนัพภะโวติ (ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย จะไม่กลับมาเกิดอีก) นั่นคือถึงซึ่งพระนิพพาน อันเป็นเป้าหมายสูงสุดของชาวพุทธ นิพพานํ ปรมํ สุขํ