ผู้จัดการกองทุนกับปัญญาประดิษฐ์

โดย สมิทธ์ พนมยงค์ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน (บลจ.) ไทยพาณิชย์

นับเป็นเวลากว่าปีครึ่งที่ผ่านมา โดยที่ บลจ.ไทยพาณิชย์ ได้ทดลองใช้และปรับปรุงสมองกลปัญญาประดิษฐ์ (AI & machine learning) ในการลงทุนเลือกหุ้นและซื้อขายฟิวเจอร์เป็นการภายในเพื่อให้แน่ใจว่าสูตรหรือโมเดลที่เราสร้างขึ้นมานั้นใช้งานได้ดีจริง สามารถสร้างผลตอบแทนได้สูงกว่าตลาดหรือที่เรียกกันว่า อัลฟ่า

ทั้งในตลาดขาขึ้นและขาลง แตกต่างจากกองทุนที่ไปลงทุนในอุตสาหกรรมหุ่นยนต์และปัญญาประดิษฐ์นะครับ แต่เป็นการเอาปัญญาประดิษฐ์มาใช้สร้างพอร์ตการลงทุน

ปรากฏว่าผลการทดลองนั้นออกมาดีมาก โมเดลพอร์ตสามารถสร้างผลตอบแทนชนะตลาดและผู้จัดการกองทุนฝีมือดีได้อย่างสม่ำเสมอ

แต่อย่างไรก็ตามคณะกรรมการการลงทุนก็ยังไม่อนุมัติให้นำมาใช้กับการลงทุนจริงเสียที

เล่ามาถึงตรงนี้หลายท่านอาจสงสัยว่า ทำไมมีของดีแล้วไม่อนุมัติให้เอาออกมาทำพอร์ตการลงทุนจริง

เหตุผลก็คือคณะกรรมการการลงทุนที่มีประสบการณ์การลงทุนกันมายาวนานไม่เข้าใจว่าสมองกลปัญญาประดิษฐ์มันทำงานอย่างไร

แม้ว่านักคณิตศาสตร์ซึ่งเป็นถึงดอกเตอร์ และทีมงานพยายามอธิบายให้พวกเราฟังกันหลายครั้งก็ยังไม่รู้เรื่อง ไม่มั่นใจ เกรงจะเกิดความผิดพลาดต่อเงินลงทุนของลูกค้า

ท่านคงสงสัยว่ามืออาชีพประสบการณ์ยาวนานทำไมแค่นี้ไม่เข้าใจ ก็ต้องเล่ากันแบบพอสังเขปให้เห็นภาพตามนี้ครับ

ปัญญาประดิษฐ์นั้น ไม่ได้ทำงานเหมือนโมเดลคอมพิวเตอร์พื้นฐานที่คนสร้างโมเดลตามทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเงิน แล้วให้คอมพิวเตอร์ทำการคำนวณหาผลลัพธ์ แต่ปัญญาประดิษฐ์นั้นโปรแกรมเมอร์จะสอนให้คอมพิวเตอร์ไปเลือกตัวแปรที่สามารถพยากรณ์ผลลัพธ์

ในกรณีของเรานี้คือราคาหุ้นหรือ Index ให้แม่นยำที่สุด โดยคอมพิวเตอร์ปัญญาประดิษฐ์นั้นจะไม่สนเลยว่าตัวแปรดังกล่าวมันมีความสัมพันธ์หรือไม่ มีทฤษฎีอะไรอธิบายได้หรือเปล่า

ถ้ายกตัวอย่างแรงๆ เช่น ปริมาณน้ำฝนที่วัดได้โดยกรมอุตุนิยมวิทยาอาจเป็นตัวแปรหนึ่งที่ปัญญาประดิษฐ์เลือกมาพยากรณ์ราคาหุ้นก็เป็นได้ (นักคิดบางท่านอาจจะเถียงว่า มันก็พอจะมีความเชื่อมโยงอยู่หน่อย เพราะน้ำมากทำให้ผลิตผลการเกษตรเสียหาย การขนส่งหยุดชะงัก ฯลฯ) แต่นักการเงินนักลงทุนก็งงสิครับ

ผมเองก็หนักใจไม่รู้จะทำอย่างไร พอดีมีโอกาสเดินทางไปพบซีอีโอ ซึ่งเป็นผู้บริหารกองทุนระดับโลกหลายรายในช่วงหน้าร้อนที่ผ่านมา ก็ได้เล่าเรื่องการทดลองและความหนักใจของผมให้เขาฟัง

เขาก็หัวเราะและเล่าให้ฟังว่าบริษัทจัดการกองทุนของเขาก็เป็นเหมือนกัน และเขาก็เพิ่งจะผ่านเหตุการณ์นี้มาไม่กี่เดือนก่อนหน้าเรา

ผู้จัดการกองทุนมืออาชีพที่โตมาจากการเลือกหุ้นแบบพื้นฐาน หรือแม้แต่ผู้จัดการกองทุนที่ใช้ควอนท์โมเดลทางคณิตศาสตร์แบบเดิมก็ไม่เข้าใจเช่นกัน

แต่เขาก็ได้ก้าวข้ามความกลัวและปล่อยให้ความคิดสร้างสรรค์นำ โดยเขาได้เสนอขายกองทุนในลักษณะดังกล่าวให้กับลูกค้าไปแล้ว ซึ่งการเสนอขายนั้นก็ได้ทำการเสนอขายในวงจำกัดให้กับลูกค้าที่มีเงินลงทุนสูง รับความเสี่ยงสูงได้ และก็เรียนรู้ไปด้วยกัน ดีกว่าที่จะทดลองไปเรื่อยๆ และไม่มีอะไรออกมาสักที

เมื่อเอาเรื่องนี้กลับมาปรึกษากับผู้บริหารท่านหนึ่งซึ่งเป็นผู้บริหารของบริษัทในเครือของกลุ่มไทยพาณิชย์ ที่เชี่ยวชาญด้านข้อมูลและปัญญาประดิษฐ์ ท่านก็ยิ้มและบอกว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องปกติมากในสายงานปัญญาประดิษฐ์

เช่นเดียวกันกับตัวอย่างที่มนุษย์สอนให้เครื่องคอมพิวเตอร์แปลภาษาหนึ่งไปอีกภาษาหนึ่ง ทำไปสักพักคอมพิวเตอร์ก็ประดิษฐ์ภาษาใหม่ของมันเองขึ้นมาที่สามารถทำให้มันแปลได้เร็วกว่า จะให้มนุษย์ไปฟังและทำความเข้าใจกับภาษาของคอมพิวเตอร์เราก็อาจจะไม่เข้าใจทั้งหมด

จากที่ได้ฟังแล้ว ผมก็หวังว่าในไม่ช้านี้ท่านนักลงทุนคงจะมีโอกาสได้เห็นกองทุนปัญญาประดิษฐ์ที่สร้างโดยฝีมือคนไทยออกมาให้ท่านได้ลงทุนและเรียนรู้ไปกับเรานะครับ