20 ปี แฮร์รี่ พอตเตอร์

ดร.รุจิระ บุนนาคกรรมการผู้จัดการMarut Bunnag International Law [email protected] : @RujiraBunnag

ย้อนไปเมื่อวันที่ 26 มิ.ย. 2540 (ค.ศ. 1997) แฮร์รี่ พอตเตอร์กับศิลาอาถรรพ์ (Harry Potter and the Philosopher's Stone) นวนิยายแฟนตาซีที่ครองใจผู้อ่านแทบทั้งโลก ได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรก โดยสำนักพิมพ์บลูมส์บิวรี ในสหราชอาณาจักร

แฮร์รี่ พอตเตอร์ เป็นเรื่องราวการผจญภัยของพ่อมดน้อย แฮร์รี่ พอตเตอร์ กับเพื่อนที่ชื่อ รอน วีสลีย์ และเฮอร์ไมโอนี เกรนเจอร์ ทั้งหมดเป็นนักเรียนโรงเรียนคาถาพ่อมดแม่มดและเวทมนตร์ศาสตร์ฮอกวอตส์ โครงเรื่องหลัก คือ ภารกิจของแฮร์รี่ที่ต้องเอาชนะพ่อมดศาสตร์มืดชื่อ ลอร์ดโวลเดอมอร์ ผู้ต้องการชีวิตอมตะและมีเป้าหมายพิชิตมักเกิ้ล (Muggle) คนไร้เวทมนตร์

แฮร์รี่ พอตเตอร์ ทั้ง 7 ภาค เขียนโดยนักประพันธ์หญิงนามปากกาว่า "เจ. เค. โรว์ลิ่ง (J.K. Rowling)" หรือโจแอนน์ โรว์ลิ่ง (Joanne Rowling) ที่ต้องใช้อักษร "K" เป็นส่วนหนึ่งของนามปากกาเพราะสำนักพิมพ์เกรงว่าเด็กผู้ชายอาจจะไม่อยากอ่านหนังสือที่เขียนโดยนักประพันธ์หญิง เธอไม่มีชื่อกลางจึงเลือกใช้ตัวอักษร "K" เพราะเป็นชื่อย่า (Katherine)

เจ. เค. โรว์ลิ่ง เป็นผู้หญิงแกร่ง สู้ชีวิตเธอไม่ประสบความสำเร็จในการใช้ชีวิตคู่ครั้งแรก เลิกรากับสามี พ.ศ. 2536 (ค.ศ. 1993) กลายเป็นแม่คนเดียวที่เลี้ยงลูก เธอต้องออกจากงานประจำแล้วมาพึ่งเงินสงเคราะห์จากรัฐบาล เธอใช้เวลาเขียน แฮร์รี่ พอตเตอร์ ในร้านกาแฟเป็นส่วนใหญ่ เพราะเป็นสถานที่ที่ลูกน้อยวัยแบเบาะหลับได้ดี

เจ. เค. โรว์ลิ่ง เขียน แฮร์รี่ พอตเตอร์ กับ ศิลาอาถรรพ์ ซึ่งเป็นภาคแรกเสร็จในปี พ.ศ. 2538 (ค.ศ. 1995) ต้นฉบับถูกส่งไปยังตัวแทนผู้ซื้อขายลิขสิทธิ์หนังสือหลายคนแต่กลับถูกปฏิเสธจากสำนักพิมพ์ถึง 12 แห่ง ฝีไม้ลายมือในการเขียนของเธอหรืออาจเป็นเพราะการร่ายมนตร์ของพ่อมดน้อยแฮร์รี่ พอตเตอร์ ดลใจให้คริสโตเฟอร์ ลิตเติ้ล สนใจในผลงานและรับเป็นตัวแทนโดยส่งต้นฉบับไปหลายสำนักพิมพ์แต่มีเพียงสำนักพิมพ์บลูมส์บิวรีที่ตกลงตีพิมพ์

ในตอนแรกสำนักพิมพ์แห่งนั้นไม่ได้สนใจนวนิยายเรื่องนี้เลย ต้นฉบับถูกนำไปรวมกับต้นฉบับเรื่องอื่นๆ กองสูงท่วมจากพื้น จนวันหนึ่งผู้บริหารสำนักพิมพ์หยิบนวนิยายที่วางกองมาเรื่องหนึ่งเพื่ออ่านฆ่าเวลาระหว่างรอนัดสำคัญและรู้สึกสนุกสนานจนวางไม่ลง ซึ่งเรื่องนั้นคือ แฮร์รี่ พอตเตอร์ ทำให้ผู้บริหารสำนักพิมพ์ตัดสินใจพิมพ์เรื่องนี้เป็นเล่มครั้งแรก

แฮร์รี่ พอตเตอร์ กับ ศิลาอาถรรพ์ ตีพิมพ์ครั้งแรกเพียง 1,000 เล่ม โดย 500 เล่ม ส่งไปยังโรงเรียนต่างๆ และจำหน่ายในร้านหนังสือเพียง 500 เล่ม เมื่อจำหน่ายได้รับการตอบรับจากผู้อ่านทุกเพศทุกวัยโดยเฉพาะเด็กๆ เพราะเป็นนิยายแฟนตาซี ลึกลับ ต่อสู้ ผจญภัย และพลิกโฉม รูปลักษณ์พ่อมด ที่เมื่อพูดถึงพ่อมดแม่มดส่วนมากจะจินตนาการถึง ชายหญิงแก่ๆ ที่มีหน้าตาเหี่ยวย่นและหลังค่อม มีจิตใจชั่วร้าย แฮร์รี่ พอตเตอร์ และเพื่อนพ้องกลับทำให้เด็กๆ รู้สึกสนุกสนาน

ยอดจำหน่ายทุกภาคไม่ต่ำกว่า 500 ล้านเล่ม ทำลายสถิติหนังสือขายดีที่สุด มีการแปลเป็นภาษาต่างๆ ถึง 73 ภาษา แต่ละภาคถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์ทำรายได้มหาศาลทั่วโลก

ตัวละครบางตัวหรือฉากบางฉาก เกิดจากส่วนหนึ่งของชีวิตเธอ เช่น เฮอร์ไมโอนี เกรนเจอร์ คือ เธอตอนอายุ 11 ขวบ และยังมีบุคลิกและอุปนิสัยคล้ายกับบุตรสาวของเธอด้วย

นับจาก แฮร์รี่ พอตเตอร์ วางจำหน่าย จนถึงปัจจุบันเป็นเวลา 20 ปี เจ. เค. โรว์ลิ่ง ได้กลายมาเป็นนักประพันธ์หญิงที่มีชื่อเสียง รายได้จากลิขสิทธิ์จากหนังสือ ของที่ระลึก บทภาพยนตร์ทำให้เธอกลายเป็นมหาเศรษฐีที่มีทรัพย์สินไม่ต่ำกว่า 24,640 ล้านบาท ซึ่งถือว่าเป็นสตรีที่ร่ำรวยที่สุดในสหราชอาณาจักร เป็นสตรีที่ทรงอิทธิพล ส่วนหนึ่งของรายได้ เธอได้นำไปช่วยองค์กรการกุศลต่างๆ บรรดานักแสดงเด็กใน แฮร์รี่ พอตเตอร์ ได้กลายมาเป็นเศรษฐีเช่นกัน

ช่วงเวลา 20 ปีนี้ แฮร์รี่ พอตเตอร์ มีบทบาทต่อชีวิตประจำวันของกลุ่มคนมิลเลนเนียล (Millennials) ซึ่งเป็นกลุ่มคนที่เกิดในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2523 ถึง พ.ศ. 2543 (ค.ศ. 1980-2000) ในยุคที่คอมพิวเตอร์เป็นที่นิยม หลายคนอาจติดวิดีโอเกม แต่กลับหันมาให้ความสนใจต่อนิยายเกี่ยวกับพ่อมดแม่มด และเวทมนตร์อย่างไม่น่าเชื่อ สวนทางกับแนวความคิด และวิถีชีวิตอย่างสิ้นเชิง

แฮร์รี่ พอตเตอร์ ทำให้เด็กๆ รักการอ่านเพิ่มขึ้นเห็นได้จาก แฮรี่ พอตเตอร์ กับนักโทษแห่งอัซคาบัน ต้องกำหนดเวลาจำหน่ายในสหราชอาณาจักรเวลา 15.45 น. เพื่อป้องกันไม่ให้เด็กนักเรียนในอังกฤษและเวลส์โดดเรียนไปซื้อหนังสือ ในหลายประเทศมีเด็กๆ เข้าแถวตั้งแต่ยังไม่สว่าง

คำว่า "มักเกิ้ล (Muggle)" ซึ่งเป็นคำศัพท์ที่ใช้ใน แฮร์รี่ พอตเตอร์ ได้รับการบัญญัติในพจนานุกรมภาษาอังกฤษ ฉบับออกซฟอร์ด ปี พ.ศ. 2545 (ค.ศ. 2002) หมายถึง "บุคคลที่ไร้ทักษะเฉพาะตัวหรือมีสถานะด้อยกว่า"

แฮร์รี่ พอตเตอร์ ทำให้เกิดกีฬาใหม่ชื่อ "ควิดดิช (Quidditch) ซึ่งเป็นกีฬาที่ได้กล่าวถึงในนวนิยาย มีการเล่นครั้งแรกในสหรัฐอเมริกา เมื่อปี พ.ศ. 2545 (ค.ศ. 2002) และเรื่อยมาดัดแปลงมาจากในหนังสือที่เป็นกีฬาของเหล่าพ่อมดแม่มดที่ผู้เล่นต้องขี่ไม้กวาดวิเศษขึ้นไปเล่นอยู่ในอากาศ และกลายเป็นกีฬาใหม่ที่แข่งขันกันในระดับประเทศ

ความสำเร็จของ แฮร์รี่ พอตเตอร์ ได้ต่อยอดในหลายรูปแบบ เช่น สวนสนุกโลกมหัศจรรย์ของ แฮร์รี่ พอตเตอร์ สตูดิโอทัวร์ในลอนดอน

เรื่องนี้น่าจะนำมาเป็นข้อคิดสำหรับคนไทยรุ่นใหม่ ที่เพิ่งเริ่มประกอบธุรกิจว่า การจะประสบความสำเร็จได้ต้องมีความอดทน อย่าคิดเพียงว่าต้องการยอดขายมากๆ และคืนกำไรเร็วๆ

คงต้องยอมรับว่า แฮร์รี่ พอตเตอร์ ก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงขึ้นในหลายด้าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านสังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจ n