ธปท.แนะทำบัญชี สร้างวินัยออม ลดหนี้

โดย...ทีมข่าวการเงินโพสต์ทูเดย์

วิชญา ยถาภูธานนท์ สายกำกับสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย ออกรายงานเรื่อง วินัยทางการเงิน สร้างได้จริงหรือ? โดยระบุว่า กระแสสังคมที่นิยมการบริโภค และรักความสะดวกสบาย ประกอบกับการจัดโปรโมชั่นส่งเสริมการขาย ที่กระตุ้นความต้องการซื้อสินค้าและบริการของผู้บริโภค เช่น ส่วนลดในการซื้อสินค้าหรือบริการ การสะสมคะแนนเพื่อแลกซื้อของ การผ่อนชำระด้วยดอกเบี้ยร้อยละศูนย์เป็นเวลา ตั้งแต่ 3 เดือน 10 เดือน หรือมากกว่านั้น ส่งผลให้ผู้คนในสังคมจับจ่ายใช้สอยเพิ่มมากขึ้นทั้งสิ่งที่จำเป็นและไม่จำเป็นต่อการดำรงชีพ

อย่างไรก็ตาม ในหลายกรณีเป็นการใช้จ่ายเงินเกินตัวซึ่งเกิดจากความอยากได้อยากมี เพื่อสนองความต้องการหรือเพื่อให้รู้สึกทัดเทียมกับผู้อื่นในสังคม “คนอื่นก็มีกัน ชั้นขอมีบ้าง” การใช้จ่ายดังกล่าวจึงไม่ผ่านกระบวนการคิดอย่างรอบคอบ ขาดการวางแผนทางการเงินที่ดี อันนำไปสู่การก่อภาระหนี้สินเกินตัว ส่งผลกระทบต่อความเป็นอยู่ของตนเองและครอบครัวอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ทั้งนี้ จากข้อมูลช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ยอดหนี้บัตรเครดิตเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จาก 162 พันล้านบาท ณ สิ้นปี 2555 เป็น 224 พันล้านบาท ณ สิ้นปี 2559 หรือเพิ่มขึ้น 38% ขณะที่ยอดหนี้บัตรเครดิตด้อยคุณภาพ เพิ่มขึ้นจาก 3,000 ล้านบาท เป็น 8,000 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้นถึง 167% สะท้อนถึงพฤติกรรมการใช้จ่ายของประชาชนที่สวนทางกับเศรษฐกิจที่ชะลอตัวลง

ขณะเดียวกัน วินัยทางการเงินก็ด้อยลงด้วย โดยงานวิจัยเกี่ยวกับการก่อภาระหนี้พบว่า ปัจจุบันคนวัยทำงานที่มีอายุ 29 ปี มีการค้างชำระหนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลที่ไม่มีหลักประกันเป็นจำนวนมากที่สุด อันเป็นผลมาจากคนกลุ่มนี้ไม่กลัวการเป็นหนี้ เนื่องจากคิดว่าตนเองยังมีเวลาในการหารายได้อีกนานที่จะนำเงินมาชำระหนี้ ทำให้จับจ่ายใช้สอยโดยขาดความระมัดระวัง ไม่คำนึงถึงความไม่แน่นอนที่อาจเกิดขึ้นต่อรายได้และความสามารถในการชำระหนี้ของตนเอง

ผลที่ตามมา คือ อาจมีภาระหนี้สินล้นพ้นตัว เป็นหนี้เสีย มีประวัติค้างชำระหนี้ ถูกคิดดอกเบี้ยและค่าปรับในอัตราสูง ถูกติดตามทวงถามหนี้และดำเนินการทางกฎหมาย พฤติกรรมดังกล่าวแตกต่างอย่างชัดเจนจากคนช่วงอายุเดียวกันในอดีตที่จะกลัวการเป็นหนี้และพยายามมัธยัสถ์เก็บออมเพื่อสร้างครอบครัว

สัญญาณหนึ่งที่บ่งชี้ว่าการเงินเริ่มมีปัญหาคือ การไม่ทราบว่ามีเงินเข้าเท่าไหร่ มีภาระค่าใช้จ่าย อะไรบ้าง ยอดหนี้สูงขึ้นเรื่อยๆ เริ่มจ่ายหนี้ได้ไม่เต็มจำนวน กดเงินสดจากบัตรเครดิตหรือพึ่งพาเงินกู้ ส่วนบุคคล ถอนเงินออมมาใช้จ่าย จากนั้นเริ่มแก้ปัญหาโดยการกู้ใหม่เพื่อชำระหนี้เดิมหรือหันไปพึ่งเงินกู้นอกระบบที่มีอัตราดอกเบี้ยสูงมาก ทำให้การแก้ปัญหาทางการเงินยิ่งยากขึ้น

อย่างไรก็ตาม หลายคนคิดว่าการหารายได้ที่เพิ่มขึ้นจะสามารถแก้ไขปัญหาหนี้ได้ก็เป็นแนวทางหนึ่งที่ถูกต้อง แต่หลายคนทำงานหาเงินเพื่อให้มีรายรับที่เพิ่มขึ้น แต่สุดท้ายปัญหาหนี้สินยังคงมีอยู่และปัญหาเงินขาดมือยังไม่หมดไป สาเหตุสำคัญเกิดจากอุปนิสัยการใช้จ่ายเงินเกินตัว ขาดการเก็บออม และขาดการวางแผนทางการเงินที่ดี ทำให้โอกาสที่เงินจะรั่วไหล กิน ใช้ เที่ยว ตามกระแสสังคม เกิดขึ้นได้ง่ายและรวดเร็ว

การสร้าง “วินัยทางการเงิน” เป็นสิ่งจำเป็นที่จะช่วยจัดการชีวิตให้เป็นระเบียบ โดยการวางแผนการเงินที่ดี คิดอย่างรอบคอบก่อนใช้จ่าย จัดสรรรายได้สำหรับค่าใช้จ่ายแต่ละประเภท ลดการใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น ชำระหนี้ให้ตรงกำหนดเพื่อไม่ต้องจ่ายดอกเบี้ย ออมเงินไว้ใช้สำหรับรายจ่ายก้อนโต หรือเพื่อลงทุนหาผลตอบแทน

เครื่องมือหนึ่งที่ใช้ง่ายและได้ผลดีในทุกยุคทุกสมัย คือ การจดบันทึกรายรับรายจ่ายประจำวัน และจัดทำสรุปการใช้จ่ายเมื่อสิ้นเดือนเพื่อให้เห็นภาพของรายได้ว่ามาจากที่ใดบ้าง รายจ่ายหมดไปกับเรื่องใดบ้าง จำเป็นหรือไม่

ปัจจุบันในยุคดิจิทัลมีแอพพลิเคชั่น (Application) หรือที่เรียกกันสั้นๆ ว่า “แอพ” (App) ช่วยในการทำบัญชีรายรับรายจ่ายส่วนบุคคลที่สามารถใช้ผ่านโทรศัพท์มือถือได้โดยง่าย เช่น Spendee, Coinkeeper หรือ “แอพ” ที่ถูกพัฒนาขึ้นโดยคนไทยที่ชื่อว่า “พอเพียง” การทำบัญชีดังกล่าวเราสามารถดูว่ามีรายจ่ายใดบ้างที่ลดลงได้อีก เพื่อให้ออมเงินได้มากขึ้น หรือให้รายจ่ายน้อยกว่ารายรับ หากมีหนี้สิน ก็ต้องประหยัดมากขึ้น และทยอยผ่อนชำระหนี้จนหมด รวมทั้งไม่ก่อหนี้เพิ่ม โดยเฉพาะเมื่อไม่มั่นใจว่าจะหาเงินมาชำระคืนหนี้สินนั้นได้อย่างไร อย่าเป็นหนี้เพียงเพราะความอยากได้ ต้องคิดให้รอบคอบ รวมทั้งศึกษาให้เข้าใจถึงประเภทสินเชื่อและดอกเบี้ยซึ่งจะเป็นภาระตามมา

วินัยทางการเงินที่ดีนั้น สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกวัยและเริ่มได้ทันทีเพื่อสร้างอนาคตที่สดใสและมั่นคง ไม่ว่าจะเป็นวัยเด็กที่เริ่มเรียนรู้ค่าของเงินและอดออม วัยทำงานที่อยู่ระหว่างการสร้างเนื้อสร้างตัวและสร้างครอบครัวที่ต้องรับผิดชอบตัวเองและผู้อื่น และวัยเกษียณที่จะต้องวางแผนเพื่อไม่ให้เป็นภาระแก่ผู้อื่น

อย่างไรก็ตาม การสร้างวินัยทางการเงินที่ดีอาศัยความอดทนและความตั้งใจอย่างยิ่งยวด การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้จ่ายเงินไม่ใช่เรื่องง่ายที่เกิดขึ้นได้ในชั่วข้ามคืน การตั้งเป้าหมายทางการเงินที่ชัดเจน เช่น การมีบ้าน มีรถ มีชีวิตที่ดี และลำดับความสำคัญของเป้าหมาย รวมทั้งวางแผนการเก็บออมและการใช้จ่ายให้สอดคล้องกับความสามารถในการหารายได้