หนทางเดินที่ชวนค้นหา

การเลือกหนทางเดินของแต่ละคน ต้นทุนชีวิตที่แตกต่างกัน ย่อมให้การเลือกนั้นต่างกันออกไป ผมมาจากต้นทุนชีวิตที่ต่ำมากๆ เรียนจบมัธยมต้นที่โรงเรียนจีนบนดอยแม่สลอง และมีโอกาสจากพรรคก๊กมินตั๋งได้ไปเรียนมัธยมปลายที่ไต้หวัน พอมาทำธุรกิจที่กรุงเทพฯ แน่นอนย่อมเวิ้งว้างน่าดู เพราะฉะนั้นจึงบอกตัวเองว่าเราไม่มีทางเลือกมากนัก อะไรที่คนอื่นไม่ทำ เรามาจากดินย่อมทำได้ และไม่มีอะไรจะเสีย จึงเลือกทางเดินในการทำตลาดอินโดจีน หรือถ้าจะเรียกให้ทันยุคสมัยนี้คือตลาด CLMV ได้อย่างไม่ติดขัดเลยครับ อีกอย่างคือเป็นคนไม่เคยกลัวอะไร ผีก็ไม่กลัว จึงเดินทางได้อย่างไร้กังวลครับ การเดินทางสมัยนั้นถนนหนทางลำบากมาก อย่างที่เคยเล่าให้ฟังครับ หนทางลำบากยังไม่เท่ากับคนที่น่ากลัวกว่าหนทางเยอะครับ

ช่วงที่ทำการตลาดใหม่ๆ มักจะเดินทางกับพนักงานของสหพัฒน์ ด้วยความเอื้อเฟื้อจากคุณสมชัย ธนสารศิลป์ ในยุคนั้นนอกจากอาจารย์ณรงค์แล้ว ยังมีคุณนิ่ม-ณราพร อัครศักดิ์ศรี ที่แม้เป็นผู้หญิงแต่ก็ลุยมาก เหมือนผู้ชายเลย เราจะเดินทางไปหลากหลายจังหวัดของกัมพูชา บางครั้งค่ำไหนนอนนั่น ทำตัวเหมือนนกขมิ้นเหลืองอ่อนเลยครับ ที่นอนในยุคนั้นโรงแรมจะแย่มากๆ แต่ด้วยความที่เคยอยู่บนดอยมาก่อน จึงไม่ลำบากที่จะปรับตัว เราก็เอาเสื้อยืดไปเยอะหน่อย พอเข้าที่พักก็เอาเสื้อยืดมาสวมปลอกหมอนป้องกันกลิ่นอันไม่พึงปรารถนาก็นอนได้แล้ว การเดินทางแม้ถนนหนทางจะลำบาก แต่ได้อาเจ็กคนขับรถประจำที่เจ็กโอตี๋ร้านทวีสโตร์จัดมาให้ เลยสบายใจมาก ท่านจะดูแลเราสารพัด

มีอยู่ครั้งหนึ่งไปด้วยกันสี่คน มีผม อาจารย์ณรงค์ คุณนิ่ม และเฮียซา (คุณอนุชา อวิรุทธา) พอรถขับผ่านเมืองปอยเปตไปได้สักสิบกว่ากิโลเมตร มีคนแต่งชุดทหารสองคนเรียกให้จอดรถแต่ไกล ช่วงนั้นจะเปลี่ยวมากๆ อาเจ็กก็พูดภาษาแต้จิ๋ว บอกว่า “ถ้าอั๊วบอกให้นอน พวกลื้อนอนลงเลยนะ” พอรถขับไปใกล้ๆ ทหาร ท่านก็ร้องบอก “นอนลง” แล้วก็เร่งเครื่องอย่างรวดเร็ว เท่านั้นแหละครับ เสียงดังปัง ปัง ปัง ใต้ท้องรถมีเสียงวัตถุกระทบใต้ท้องรถ คุณอนุชาร้องเสียงหลงเลยครับ ผมรีบบอก “ไม่มีอะไรๆ ครับเฮีย เสียงลูกหินกระทบท้องรถ” เฮียหันขวับมาที่ผมแล้วด่า “ไอ้บ้า ลูกหินอะไร กูเห็นทหารมันประทับปืนขึ้นบ่าอยู่นะ” ผมสามคนหัวเราะลั่นเลยครับ แต่ใจก็ยังกลัวๆ เหมือนกัน วันนั้นอาหารกลางวันไม่อร่อยเลยครับ

อีกครั้งเดินทางจากพระตะบองไปนครพนมเปญ ตอนออกมาฝนฟ้าก็ตก ถนนพัง มาถึงกลางทางสะพานขาด รถต้องขับลงไปข้างทาง พอลงไปก็เป็นเรื่องครับ รถติดหล่มขึ้นมาบนถนนไม่ได้ ผมรีบลงจากรถไปเรียกเด็กๆ เลี้ยงสัตว์ข้างทางมาช่วยเข็นรถ พอเอาเงินจ่ายก่อนเท่านั้นแหละ คราวนี้พวกตะโกนเรียกกันมาเป็นยี่สิบคนเลย ก็อำนาจของเงินมันช่างแรงกว่าเครื่องยนต์จริงๆ พอรถขึ้นมาบนถนนได้ อากาศเริ่มเปลี่ยนอีก จะพลบค่ำแล้ว ปรึกษากันเอาไงกันดี สุดท้ายบอกกลับเถอะ ไปนอนที่พระตะบองดีกว่า ปลอดภัยกว่า ขากลับผมขออาเจ็กขับเอง เพราะเริ่มเมารถ ขับมาได้ครึ่งทางเห็นทหารยืนอยู่เรียกรถอีกแล้ว คราวนี้ผมก็ใช้จะไม้เดิมครับ บอกทุกคนว่าถ้าผมบอกให้นอน ทุกคนนอนลงนะครับ อาเจ็กรีบบอกว่า “อย่า เดี๋ยวอั๊วลงไปเคลียร์เอง” พออาเจ็กลงไปเคลียร์เห็นคุยกันนาน ผมชักใจไม่ดี สุดท้ายเห็นอาเจ็กล้วงเงินในกระเป๋าจ่ายให้ทหาร โล่งอกเลยครับ แต่พอขับผ่านทหารแค่ไม่ถึงร้อยเมตร ทุกคนต้องหันมามองหน้ากัน แล้วพูดอะไรไม่ออกกันทุกคนเลยครับ นิ่งเป็นไก่เหงาเลย เพราะทุกคนเห็นข้างทางทั้งสองฝั่งมีปืนกลสเต็นท์วางอยู่พร้อมทหารอีกฝั่งละสองสามคน คืนนั้นกลับมานอนที่พระตะบอง ผมนอนคิดตลอดทั้งคืนว่า ดีนะที่เราไม่ดื้อ เชื่ออาเจ็ก ถ้าเราดื้อขับรถฝ่าด่าน ป่านนี้คงไม่เหลือชีวิตกลับมานั่งเขียนหนังสือแน่ๆ เลยครับ