อะไรคือฟรีทีวี (2)

ตอนที่แล้วได้กล่าวถึงประกาศมัสต์แครีที่ทำให้ “ฟรีทีวี” ของประเทศไทยที่ถือว่าเป็นบริการสาธารณะเพิ่มจาก 6 ช่อง เป็น 26 ช่องในปัจจุบัน ปัญหาต่อมาคือจะทำอย่างไรให้ฟรีทีวีทั้งหมดสามารถไปถึงประชาชนได้อย่างไม่มีเงื่อนไขและทั่วถึง

การออกอากาศฟรีทีวีแม้จะเป็นการออกผ่านคลื่นความถี่ภาคพื้นดิน แต่ที่ผ่านมาคนไทยร้อยละ 70 ดูทีวีผ่านระบบดาวเทียม ดังนั้นการที่จะให้คนไทยสามารถเข้าถึงฟรีทีวี จึงจำเป็นที่จะต้องให้ฟรีทีวีทุกช่องให้บริการผ่านระบบดาวเทียมด้วยอีกระบบหนึ่ง เพื่อให้คนส่วนใหญ่ของประเทศเข้าถึงและสามารถดูฟรีทีวีได้โดยไม่มีเงื่อนไข หรือค่าใช้จ่ายในการติดตั้งเพิ่มเติม

ดังนั้น ประกาศมัสแครี่จึงกำหนดหน้าที่ให้ผู้ประกอบการช่องฟรีทีวีทั้งหมดมีหน้าที่จะต้องให้บริการทั้งระบบคลื่นความถี่ภาคพื้นดิน และระบบดาวเทียมด้วย โดยให้จะต้องมีเนื้อหาเดียวกันและไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมแก่ประชาชน

การที่ช่องฟรีทีวีมีหน้าที่ต้องให้บริการระบบดาวเทียมเพิ่มขึ้นอีกระบบหนึ่งทำให้เกิดค่าใช้จ่ายประมาณ 14 ล้านบาท/ปี/ช่อง แต่ช่องก็จะได้การรับประกันว่าในวันแรกของการออกอากาศจะสามารถเข้าถึงประชาชนได้ทั้งประเทศ ซึ่งแน่นอนว่าเร็วกว่าการรอการขยายโครงข่ายภาคพื้นดินอย่างแน่นอน

เมื่อกำหนดหน้าที่การส่งให้กับฟรีทีวีแล้ว ประกาศมัสต์แครีก็กำหนดหน้าที่การรับให้ช่องฟรีทีวีกับผู้ให้บริการกล่องดาวเทียมด้วย โดยกำหนดหน้าที่ให้นำพาฟรีทีวีทั้งหมดไปออกอากาศให้กับสมาชิก โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงแก้ไข และค่าใช้จ่ายแก่ประชาชน และการนำพาช่องฟรีทีวีไปนั้น จะต้องนำช่องฟรีทีวีไปทั้งหมด 26 ช่อง ห้ามไม่ให้เลือกช่องใดช่องหนึ่งเป็นการเฉพาะ เพราะทุกช่องไม่ว่าจะเป็นช่องที่ได้รับความนิยมหรือไม่ ก็มีสถานะเป็นฟรีทีวี ที่เป็นบริการสาธารณะเท่าเทียมกัน

เนื่องจากผู้ประกอบการฟรีทีวีรับผิดชอบค่าใช้จ่ายให้ส่งสัญญาณดาวเทียมขึ้นไปในอากาศ ผู้ให้บริการกล่องดาวเทียม จึงไม่มีค่าใช้จ่ายในการรับสัญญาณ รวมถึงค่าใช้จ่ายในเรื่องลิขสิทธิ์การออกอากาศช่องฟรีทีวีด้วย เพราะประกาศมัสต์แครีได้กำหนดหน้าที่ให้ฟรีทีวี ต้องให้บริการในระบบดาวเทียมด้วย

ประกาศมัสต์แครีเป็นการให้คำนิยามของฟรีทีวี ครั้งแรกของประเทศไทย และกำหนดหน้าที่ผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้คนไทยสามารถรับฟรีทีวี ที่เป็นบริการสาธารณะได้อย่างเท่าเทียมและทั่วถึง บนหลักการและมีกฎระเบียบรับรองอย่างเป็นทางการ ซึ่งต่างจากอดีตกว่า 30-40 ปีที่ผ่านมาที่ความเป็นฟรีทีวี เป็นเพียงความเข้าใจร่วมกันในวงการ ซึ่งสุ่มเสี่ยงกับการเกิดกรณีข้อพิพาทในอนาคต ซึ่งจะส่งผลต่อการเข้าถึงบริการสาธารณะของประชาชน

เมื่อการดู “ฟรีทีวี” คือการดูทีวีได้ฟรีโดยไม่เสียค่าบริการ เป็นนโยบายเพื่อประโยชน์สาธารณะ จึงเป็นธรรมดาที่จะต้องมีการแทรกแซงกลไกตลาด เพื่อให้ประชาชนได้รับประโยชน์สูงสุด ดังนั้นหากยึดแนวคิดการแข่งขันเสรีเป็นที่ตั้งย่อมเกิดคำถามและข้อโต้แย้งมากมาย แต่หากยึดผลประโยชน์ที่ประชาชนสามารถเข้าถึงฟรีทีวี ซึ่งเป็นบริการสาธารณะได้อย่างเท่าเทียมและทั่วถึงเป็นที่ตั้ง การประกาศมัสต์แครีก็คือคำตอบในการดูแลสิทธิของผู้ชมทั้งประเทศ