แบบบ้านฟรี ใช้สร้างเลยได้หรือไม่?

โดย...เอสซีจี

การจะได้แบบบ้านแต่ละชุดนั้นโดยทั่วไปเรามักนึกถึง การว่าจ้างสถาปนิก เพื่อออกแบบและจัดทำแบบในขณะเดียวกันเจ้าของบ้านบางท่านอาจสงสัยว่า หากมีแบบบ้านฟรีที่ได้รับเป็นเล่ม ถ่ายสำเนาจากหนังสือหรือดาวน์โหลดจากอินเทอร์เน็ตจะนำมาใช้ก่อสร้างบ้านเลยได้หรือไม่

โดยกระบวนการที่ถูกต้องตามกฎหมาย ก่อนสร้างบ้านจะต้องมีการยื่นขออนุญาตต่อหน่วยงานราชการที่รับผิดชอบ (ยกเว้นบางกรณีหรือบางพื้นที่ที่ไม่ถูกกำหนดเป็นเขตควบคุม ซึ่งมีไม่มากนัก) และในการขออนุญาตนั้นจำเป็นต้องใช้ “แบบขออนุญาตก่อสร้าง” ในที่นี้ขอเรียกว่า “แบบก่อสร้างมาตรฐาน” ที่มีการแสดงรายละเอียดตามที่กฎหมายควบคุมอาคารกำหนดไว้ ซึ่งแบบบ้านฟรีทั่วไปมักมีไม่ครบ โดยเฉพาะแบบสำคัญที่ต้องแสดงรายละเอียดต่างๆ เช่น แบบโครงสร้างพร้อมรายการคำนวณ แบบและวิธีการเกี่ยวกับการติดตั้งระบบป้องกันอัคคีภัย แบบและจำนวนห้องน้ำห้องส้วม การจัดแสงสว่างการระบายอากาศ แบบระบบประปาและสุขาภิบาล ฯลฯ

ดังนั้น อย่างน้อยที่สุดเจ้าของบ้านที่ต้องการใช้แบบบ้านฟรีจะต้องอาศัยผู้ชำนาญในการจัดทำแบบก่อสร้างมาตรฐาน เพื่อยื่นขออนุญาตก่อสร้างโดยมีสถาปนิกและวิศวกรผู้มีใบประกอบวิชาชีพตรวจสอบพร้อมเซ็นอนุมัติรับรอง จึงจะสามารถยื่นขออนุญาตได้

ทั้งนี้ ถึงแม้จะขออนุญาตผ่านแล้ว หากนำแบบดังกล่าว “ไปใช้ก่อสร้างบ้านทันที” เจ้าของบ้านมักต้องเจอปัญหายุ่งยากตั้งแต่ขั้นตอนเตรียมงานจนก่อสร้างแล้วเสร็จ หรือซ้ำร้ายกว่านั้นอาจส่งผลกระทบต่อการใช้งานในภายหลังด้วย เพราะสิ่งที่ระบุในแบบจะเป็นการลงรายละเอียดเบื้องต้นที่เพียงแค่ “ผ่านเกณฑ์ขออนุญาตอย่างถูกกฎหมาย” เท่านั้น

ปัญหาอันดับแรกที่มักเจอคือ การจัดทำรายการวัสดุสั่งซื้อพร้อมประเมินราคาค่าก่อสร้างจะทำได้ลำบาก เนื่องจากวัสดุอุปกรณ์ต่างๆ ยังไม่ถูกระบุชัดเจน ต่อมาเมื่อถึงขั้นตอนดำเนินงานจะพบว่าการก่อสร้างโดยปราศจาก “แบบขยายรายละเอียด” โดยเฉพาะ “แบบสถาปัตยกรรม” ที่จัดทำโดยสถาปนิกนั้นจะขาดรายละเอียดสำคัญหลายอย่าง ทำให้เสี่ยงต่อการเกิดปัญหาขณะก่อสร้าง ซึ่งอาจทำให้ไม่ได้บ้านตามรูปแบบที่ต้องการอีก

ทั้งตำแหน่งทิศทางและรูปแบบพื้นที่ใช้สอยที่กำหนดไว้ในแบบบ้านฟรีนั้น บางครั้งอาจไม่เหมาะกับที่ดินของเรา เช่น ห้องที่ใช้งานบ่อยๆ อย่างห้องนอน ห้องนั่งเล่น ไปอยู่ติดกับทิศตะวันตกที่โดนแดดส่องอย่างแรงยามบ่าย ในขณะที่ห้องครัวอยู่ในตำแหน่งลมพัดเข้า ทำให้กลิ่นควันฟุ้งกระจายเต็มบ้าน เป็นต้น

นอกจากนี้ แบบขยายรายละเอียดส่วนอื่นๆ ที่แบบบ้านฟรีทั่วไปมักไม่มีคือ แบบงานระบบต่างๆ ในเชิงลึก ทั้งแบบงานระบบไฟฟ้าที่แสดงตำแหน่งอุปกรณ์ไฟฟ้าต่างๆ สเปกของอุปกรณ์ควบคุมไฟฟ้า พร้อมชนิดและขนาดสายไฟที่เหมาะสม แบบงานระบบประปาและสุขาภิบาล ซึ่งแสดงขนาดและตำแหน่งถังเก็บน้ำ ปั๊มน้ำ พร้อมแนวการเดินท่อน้ำดีน้ำเสียที่เหมาะสม รวมถึงแบบระบบการสื่อสารและรักษาความปลอดภัย (ถ้ามี) เช่น กล้องวงจรปิด โทรศัพท์ อินเทอร์เน็ต ฯลฯ ปัจจัยเหล่านี้มีผลมากต่อการใช้งานและความเรียบร้อยสวยงาม

จะเห็นได้ว่า หากเจ้าของบ้านต้องการใช้แบบบ้านฟรีจะต้องศึกษาหาข้อมูลเกี่ยวกับการก่อสร้างให้ละเอียดรวมถึงเลือกผู้รับเหมาที่มีความชำนาญ และทางที่ดีควรว่าจ้างสถาปนิกและวิศวกรสาขาต่างๆ ในการปรับปรุงแบบให้ลงตัว พร้อมจัดทำแบบก่อสร้างที่มีรายละเอียดในการก่อสร้างที่ครบถ้วน เพื่อการก่อสร้างที่สะดวกแม่นยำ เหมาะสมกับการใช้งานของสมาชิกในบ้าน ทั้งหมดนี้เพื่อความราบรื่นในการสร้างบ้านและการอยู่อาศัยใช้งานในระยะยาว