ดร.ชิลเลอร์กับทัศนะ รัฐบาลทรัมป์

โดย...ยุทธศักดิ์ คณาสวัสดิ์ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน

ศ.โรเบิร์ต ชิลเลอร์ แห่งคณะบริหารจัดการ มหาวิทยาลัยเยล เป็นนักทฤษฎีบริหารการเงินที่มีชื่อเสียงก้องโลก เนื่องจากได้รับรางวัลโนเบลสาขาเศรษฐศาสตร์เมื่อปี 2556 จากผลงานศึกษาเรื่องประสิทธิภาพของตลาดหลักทรัพย์ นอกจากนี้ ยังเคยเป็นผู้อำนวยการสมาคมเศรษฐศาสตร์อเมริกา

ขณะที่นักเศรษฐศาสตร์ทั่วไปไม่เห็นด้วยกับทิศทางนโยบายของทรัมป์ แต่ ดร.ชิลเลอร์กลับมองต่างมุม โดยเห็นว่าแม้มีจุดด้อยบางด้าน แต่ก็มีจุดเด่นอีกหลายด้านเช่นเดียวกัน

ประการแรก ความเยี่ยมยอดด้านจิตวิทยา การที่ทรัมป์ชนะเลือกตั้ง เหตุผลสำคัญ คือ เคยเป็นพิธีกรในรายการโทรทัศน์ The Apprentice ซึ่งได้รับความนิยมมาก เนื่องจากกระตุ้นและเสริมสร้างความมั่นใจในตนเองให้กับทั้งผู้ร่วมรายการและประชาชนที่รับชมอยู่ทางบ้าน

นอกจากนี้ ทรัมป์ยังเขียนหนังสือหลายเล่มเกี่ยวกับแนวทางทำธุรกิจให้ร่ำรวย ซึ่งสร้างแรงบันดาลใจแก่ประชาชนมากเช่นกัน นับว่าสอดคล้องกับทั้งทัศนคติชาวอเมริกัน ที่ไม่ชอบแบมือขอเงินจากรัฐบาล ต้องการประสบผลสำเร็จได้ด้วยความสามารถของตนเอง

จากความสามารถในด้านจิตวิทยาของทรัมป์ ทำให้ภาคธุรกิจฟื้นฟูความเชื่อมั่นมากขึ้น ซึ่งในด้านเศรษฐศาสตร์มหภาคนั้น ปัจจัยทางจิตวิทยานับว่าสำคัญมากที่กำหนดความเฟื่องฟูหรือถดถอยทางเศรษฐกิจ โดยแม้พื้นฐานทางเศรษฐกิจจะดีหรือไม่ก็ตาม หากเกิดความเชื่อมั่นแล้ว ก็จะเกิดการลงทุน เศรษฐกิจก็จะเฟื่องฟูขึ้น

ประการที่สอง ทรัมป์ให้ความสำคัญกับธุรกิจ ดังนั้น จึงนำเสนอนโยบายเอื้อต่อการดำเนินธุรกิจ เช่น ลดภาษีเงินได้นิติบุคคล ลดกฎระเบียบที่ยุ่งยาก ลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน ฯลฯ จะเกิดผลดีขึ้นในระยะยาว แตกต่างจากนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจระยะสั้น

ดร.ชิลเลอร์ยังตั้งข้อสังเกตว่า ในระยะที่ผ่านมา หากประธานาธิบดีคนใดเคยทำธุรกิจของตนเองมาก่อน แม้จะเป็นธุรกิจเล็กๆ น้อยๆ เช่น ตั้งสำนักงานกฎหมายของตนเอง ฯลฯ ไม่ได้ทำธุรกิจจนร่ำรวยเป็นมหาเศรษฐีเหมือนกับทรัมป์ เศรษฐกิจสมัยประธานาธิบดีนั้นๆ มักไปได้ดี

พร้อมยกตัวอย่างสมัยประธานาธิบดีแคลวิน คูลิดจ์ ซึ่งดำรงตำแหน่งปี 2466-2472 และแฮร์รี ทรูแมน ดำรงตำแหน่งปี 2488-2495

ประการที่สาม แม้มีเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างมากว่าทรัมป์จะก่อสงครามการค้า แต่ปัจจุบันแนวคิดนักเศรษฐศาสตร์ในเรื่องนี้กำลังเปลี่ยนแปลงไป โดยเดิมมองว่านโยบายการค้าเสรีจะดีเยี่ยมที่สุด เป็นประโยชน์ต่อคนส่วนใหญ่ แม้กระทบต่อคนส่วนน้อยทำให้ตกงาน แต่รัฐบาลก็มีมาตรการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบอยู่แล้ว แต่ในความเป็นจริงได้ช่วยเหลือเยียวยาน้อยมาก ไม่สามารถชดเชยความเสียหายจำนวนมากได้

ดังนั้น นักเศรษฐศาสตร์จึงเริ่มปรับทัศนคติมาสู่เชิงมนุษยธรรมมากขึ้นและลดสนับสนุนการค้าเสรีแบบสุดโต่ง

อย่างไรก็ตาม ดร.ชิลเลอร์เห็นว่าจำเป็นต้องแยกแยะต้นเหตุปัญหาตกงาน ซึ่งปัจจุบันจำนวนมากสืบเนื่องจากเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ไม่ใช่มาจากย้ายฐานผลิตไปยังประเทศอื่นอย่างที่คิด ดังนั้น แม้จะกีดกันทางการค้า ก็ไม่สามารถแก้ไขปัญหาตกงานในกรณีนี้ได้แต่อย่างใด