นิราศโตเกียว

โดย...ชาลอต โทณวณิก

ตั้งแต่ญี่ปุ่นยกเลิกการทำวีซ่าให้คนไทย ญี่ปุ่นเกือบเป็นเสมือนจังหวัดหนึ่งของประเทศไทยไปเลยทีเดียว เพราะจะเป็นที่ที่นักท่องเที่ยวไทยนิยมไปมากที่สุด โดยปาดหน้าเกาหลีใต้ไปโดยสิ้นเชิง

เหตุผลที่คนไทยนิยมไปญี่ปุ่น เพราะครบองค์ประกอบของสถานที่ท่องเที่ยวระดับโลก คือ อาหารอร่อย ทุกแห่งสะอาดสะอ้าน ที่สำคัญความปลอดภัยในระดับสูงถึงสูงที่สุด ยกเว้นว่าช่วงหลังเริ่มมีพวกล้วงกระเป๋าต่างชาติมาทำมาหากินล้วงกระเป๋าอยู่ จนในบางสถานที่ต้องมีการเตือน

ก่อนสิ้นปีได้ขอปลีกวิเวกไป Slow Life แบบไปคนเดียว (แต่ก็มีเพื่อนทั้งอยู่ที่โตเกียวและที่ตามไป) และเป็นครั้งแรกที่ลุยเดี่ยวใช้บริการรถไฟทั้งบนดินและใต้ดินของญี่ปุ่น เพราะเดิมจะกลัวเรื่อง Lost in translation แบบที่ Jack Nicholson เคยเล่นหนังไว้ แต่ตอนนี้ญี่ปุ่นได้ปิดจุดอ่อนในการเป็นเมืองท่องเที่ยวได้ดีทีเดียว คือมีป้ายภาษาอังกฤษมากขึ้นตู้ขายบัตรรถไฟก็มีให้เลือกภาษา

เราลองมาดูญี่ปุ่น (ประสบการณ์จากโตเกียวล้วนๆ ก่อน) แบบเจาะลึกลงไปถึงจิตวิญญาณ ถ้าเราไปเที่ยวแบบสังเกตสังกา จะพบว่าญี่ปุ่นนั้นคิดล้ำลึก และคิดจากที่ใช้คนใช้บริการเป็นที่ตั้ง ที่เริ่ดมาก คือ คุณภาพชีวิตของสตรี เด็ก คนชรา อันนี้ดูจากไหน ดิฉันดูจากห้องน้ำ! เพราะผู้หญิงญี่ปุ่นส่วนใหญ่จะใช้เวลาอยู่กับลูก ไปไหนก็ต้องกะเตงลูกกันไป ถ้าไปนอกๆ เมืองหน่อยจะเห็นแม่บ้านญี่ปุ่นขี่จักรยาน มีลูกนั่งหน้า 1 คน นั่งหลัง 1 คน รัด Car Seat อย่างดี อีกมือถือร่ม Amazing Mom มากๆ กลับมาเรื่องห้องน้ำ ในญี่ปุ่นจะมีห้องน้ำที่ให้แม่และลูก (ทั้งหญิงชายเข้าด้วยกัน) มีที่นั่งที่ให้เอาลูกเล็กนั่ง เหมือน Car Seat (คงเรียก Toilet Seat มั้ง) ขณะที่แม่ทำธุระในห้องน้ำเดียวกัน

และบางที่มีที่นั่งเล็กๆ ให้ลูกโตขึ้นมาหน่อยนั่งคอย และยังมีป้ายที่บอกให้จับตาดูลูกด้วยคงกลัวอุบัติเหตุ และเรื่องของคนชราก็มีราวจับ มีอุปกรณ์อำนวยความสะดวก การที่มาคิดรายละเอียดเรื่องส้วมนั้น ต้องถือว่าอารยสถาปัตย์อย่างแท้จริง มันสื่อถึงจิตใจที่ละเอียดมากๆ

อีกเรื่องคือศิลปะของการกิน ต้องยอมรับว่าคนญี่ปุ่นนั้นมีความละเอียดในอารมณ์สูง ซึ่งก็จะออกมาในรูปแบบของ Art ในการนำเสนอรูปแบบอาหาร เราเคยบอกว่าขนมญี่ปุ่นนั้น แป้งห่อถั่วบด ถั่วบดในแป้ง มีอยู่ประมาณแค่นี้เป็นหลัก แต่ไปเดินซูเปอร์มาร์เก็ตญี่ปุ่นในห้างใหญ่ๆ จะเห็นว่าละลานตามากในรูปแบบต่างๆ

นอกจากนั้น ญี่ปุ่นเองนิยมการบริโภคอาหารตะวันตก เช่น อิตาเลียน ฝรั่งเศส แต่ก็สามารถมาดัดแปลงจนดูกลมกลืนว่าเป็นของญี่ปุ่น ไม่ใช่ของฝรั่ง เช่น พวกชีสเค้ก คัสตาร์ด และอาหารแบรนด์ใหญ่ๆ ที่ชาวญี่ปุ่นนิยม ก็ต้องมาปรับรูปแบบให้ถูกจริตคนญี่ปุ่น

เหล่านี้เป็นสิ่งที่เห็นมา และเห็นว่าทางหน่วยงานต่างๆ ของไทยได้ไปดูงานที่ญี่ปุ่นบ่อยมาก ดีที่ยุคนี้เบาๆ ลง ตอนนี้ภาครัฐเน้นเรื่องชุมชน ก็อยากให้มีร้านขายของชาวบ้าน แบบที่ตามปั๊มน้ำมันญี่ปุ่นมี  และแต่ละที่จะล้วงทรัพย์นักท่องเที่ยวได้มากมาย

ถ้าเราจะเป็นสถานที่ท่องเที่ยวแบบ World Class เราต้องไม่ใช่แค่ดูรูปแบบแล้วก๊อบมา เราต้อง “สร้าง” จิตวิญญาณให้ได้อย่างที่คนญี่ปุ่นเป็น และอย่างที่เคยพูดไว้ว่าการท่องเที่ยวในยุคปัจจุบันและอนาคตจะเป็นการท่องเที่ยวไม่พึ่งพาทัวร์หรือไปเป็นคณะใหญ่ๆ แต่จะเป็นเที่ยวเอง เพราะสมัยนี้เป็นยุค Internet of Thing เรายังเกาะนักท่องเที่ยวจีนที่มาเป็นหมู่คณะอยู่

จนตอนนี้เราไม่ใช่เป็นประเทศที่ High End อีกแล้ว