โลกยุคดิจิทัล กำลังต้อนคน ให้แข่งขัน ขวนขวายความรู้มากยิ่งๆ ขึ้นไป

โดย...สุรพล โอภาสเสถียร

“หลายพันปีก่อน การค้าขายเรามีเส้นทางสายไหม ขณะนี้เราจึงควรมี e-road หรือเส้นทางอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้ธุรกิจขนาดเล็กค้าขาย ทำธุรกิจได้ง่าย คล่องตัว ในอนาคตโลกจะมีการปฏิรูปเทคโนโลยีและผมให้เวลา 50 ปี...ช่วง 20 ปีข้างหน้า Internet จะกลายเป็นของเก่า จากนั้นอีก 30 ปีต่อไป โลกเราจะซื้อขายปลีกในรูปแบบใหม่คือ online กับ offline และ
เข้าสู่ยุคการผลิตใหม่ที่เรียกว่า IoT (Internet of Things) มีระบบการเงินใหม่ในโลกยุค IT หรือ FinTech

Asia อาจล้าหลัง USA แต่เดี๋ยวนี้เราไปไวเหมือนกบกระโดด เอาง่ายๆ 15 ปีที่แล้ว ใครจะเชื่อว่าธุรกิจ e-commerce ของจีนจะโตเร็วขนาดนี้ ก็ในเมื่อโครงสร้างของสาธารณูปโภคเพื่อการค้าของจีนยังแย่สุดๆ” บางตอนของคำพูด แจ๊ค หม่า ในการประชุม ACD หรือ Asia Co-operation Dialogue ต.ค. 2559

ท่านผู้อ่านลองนึกภาพดังนี้ เรามีอากาศยานไร้คนขับขนาดเล็กบนข้อมือ พกพาไปไหนได้ พอได้สินค้าที่ต้องการจะส่งให้เพื่อนที่อยู่ไกลออกไป เราก็ระบุพิกัด ตัวโดรนที่เกาะข้อมือเราก็กางปีกออกแล้วหยิบหรือหนีบของ บินไปส่งให้เพื่อนของเราตามพิกัดที่เพื่อนคนนั้นบอกไว้ หรือพนักงานในร้านสะดวกซื้อนับสินค้าคงเหลือที่ยังไม่ได้ขายเป็นร้อยๆ รายการด้วยคนคนเดียว เพียงแต่พูดรหัสสินค้า เลขที่สินค้า จำนวนที่เหลือ หรืออื่นๆ เสียงที่เปล่งออกมาจะถูกแปลงเป็นข้อมูลและถูกส่งลงไปกรอกลงในแบบสำรวจสินค้าคงเหลือทันที (Transform speech to text) ไม่ว่าจะพูดภาษาไทยผสมภาษาอังกฤษ แบบไทยคำอังกฤษคำ ระบบก็แยกออกได้ พอได้ข้อมูลระบบก็จะประมวลผลเพื่อหาโอกาสที่จะขายสินค้าตัวไหน ราคาเท่าไหร่ promotion เวลาไหนดี พร้อมคำแนะนำว่าควรวางอะไรตรงไหน ให้ลูกค้าเห็นก่อนหลัง สรุปคือ ทำทุกสิ่งลงไปล้วนมุ่งหมายเพื่อค้าขายหรือมีธุรกิจมากขึ้น ง่ายขึ้น สะดวกขึ้น แต่ความเสี่ยงลดลงในระดับที่ยอมรับได้มากกว่าเดิม หรือเรามีเครื่องมือด้านเซ็นเซอร์บางอย่างติดกับลูกหลานตัวเล็กๆ ให้รู้ว่าตอนนี้อยู่ไหน อันตรายหรือไม่ผ่านการ show location ว่าอยู่ในพื้นที่ที่สุ่มเสี่ยงกับการเกิดอุบัติเหตุหรือไม่ หรือใช้ติดตามผู้สูงวัยที่เจ็บป่วยในบ้านเรา (แม้ไม่ใช่ผู้ป่วยติดเตียง) แต่ท่านจะเดินไปเดินมา บางครั้งก็หาไม่เจอ หรือเกิดการพลาดหลงออกไปนอกบ้าน ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดีกว่าหาเด็กลูกจ้างมาเฝ้าดูแลติดตามแทบตลอดทั้งวัน

การนำเสนอสินค้าหรือบริการทางการเงิน ในอนาคต การดำเนินธุรกิจแบบแยกส่วน แยกฝ่ายงาน อาณาจักรใครอาณาจักรมันในบริษัทหรือกิจการเดียวกัน แบบว่าใครใคร่คิดสร้างสินค้าก็คิดไป ใครใคร่จะสื่อสารกับใครต่อใครก็ทำกันไป...รับรองได้เลยว่า ธุรกิจที่ใช้รูปแบบการบริหารแบบนี้นั้นต้องจบชีวิตธุรกิจลงไปแน่นอนชนิดที่ภาษามวยต้องบอกว่า “จบแบบถูกรถชนแล้วรูปศพไม่สวยเอาเสียเลย”

การค้าขายและการตลาดที่จะไปหาคำตอบบนจินตนาการว่า...ในอนาคตจะมีเครื่องมือวิเคราะห์จนถึงระดับ “สามารถเข้าใจความต้องการของลูกค้ามากกว่าการที่ลูกค้าเข้าใจตัวเอง” ผมว่าเราน่าจะเห็นได้ชัดเจน ในไม่ช้านี้

ผมฝันไปว่า ในอนาคตเราจะมีสายรัดข้อมือเล็กๆ ที่วัดอะไรบางอย่างในตัวเราขณะทำกิจกรรมต่างๆ ในแต่ละวันแล้วประมวลผลออกมาว่าเรามีโอกาสจะเกิดโรคร้ายแรงอะไรบ้าง เมื่อเราอ่านข้อมูลออก ก็มาคิดเรื่องการประกันภัย ประกันชีวิต คิดค่าใช้จ่ายในความคุ้มครองที่ตรงจุด ขณะที่แพทย์ก็เอาฐานข้อมูลรายวันจากสายรัดข้อมูลไปวางแผนป้องกัน การรักษา การฟื้นฟู หรือปรับแต่งพฤติกรรมเพื่อให้สุขภาพอยู่ในระดับปลอดภัย

ตัวอย่างระบบอัจฉริยะและการเชื่อมโยงแบบหลอมรวมพร้อมพยากรณ์โอกาสในอนาคต จะทำให้ประสิทธิภาพเพิ่มแต่ลดต้นทุนลง ข้อแนะนำของผมในเวลานี้ที่จะเสนอท่านผู้อ่านคือ

(1) ขวนขวายหาความรู้ใส่ตัวในเรื่องที่เราคิดว่าเรายังไม่รู้แจ้งเห็นจริง

(2) พยายามตั้งคำถามในสิ่งที่เราก็ยังไม่รู้ เพราะการที่ตัวเรายังไม่รู้ว่าเรานั้นไม่รู้อะไร (Unknown the unknown) จะทำให้เราขยันมากขึ้นในการหาความรู้เพิ่มเติม

(3) งดพูดคำว่า รู้แล้ว ทั้งที่ใจและสมองบอกว่ายังไม่รู้ แต่ด้วยจริตที่ต้องรักษาหน้าตาว่าโง่ไม่ได้ ยิ่งทำให้ชีวิตมีความเสี่ยงที่จะหายนะมากขึ้น

(4) อย่าทำตัวเป็นน้ำเต็มแก้วแล้วไม่รับอะไรเพิ่ม ที่เลวร้ายสุดๆ คือ เป็นแก้วที่ว่างเปล่าแต่คว่ำลงบนสายฝนแห่งความรู้ที่โปรยปรายลงมา

โลกยุคดิจิทัล ข้อมูลดิบ ชุดข้อมูล การตั้งคำถาม การวิจัย การได้คำตอบ เอาคำตอบพัฒนาสู่ความรู้ นำเอาความรู้ไปต่อยอดหาทางออกของปัญหา กลายเป็นสิ่งที่เรียกว่าปัญญา สุดท้ายคือความเจริญรุ่งเรืองในอนาคต

เพลานี้...เวลานี้...เรามีคนแบบ (4) ในประเทศนี้มากพอแล้ว ถึงเวลาเลิกฟังเลิกให้ความสนใจกับคนพันธุ์ (4) และอย่าไปคุยกับคนแบบ (3) ปล่อยให้เขาเหล่านั้นทยอยแก่ตายไปดีกว่า กลับมาพัฒนาตนเองให้เป็นมนุษย์แบบ (1)+(2) ดีกว่าหรือไม่ในปีใหม่ปี 2560