กะดี่บ่าพะนัด รองเท้าแตะเมียนมา

โดย...กริช อึ๊งวิฑูรสถิตย์

เราเห็นชาวเมียนมาเวลาแต่งชุดประจำชาติ หรือใส่ปะโซ่ หรือตะเหม่ง สิ่งหนึ่งที่เป็นส่วนประกอบที่ขาดไม่ได้เลยที่จะต้องสวมใส่ด้วยกันคือ “กะดี่บ่าพะนัด” หรือรองเท้าแตะเมียนมาครับ คำว่า “กะดี่บ่า” หมายถึงกำมะหยี่ ส่วนพะนัดหมายถึงรองเท้าครับ กะดี่บ่าพะนัดจะเป็นรองเท้าแตะหูคีบเท่านั้นครับเขาจะไม่มีแบบสวมเข้าไปจะมีแต่ของผู้หญิง

กะดี่บ่าพะนัดที่ดี ปัจจุบันมีหลากหลายจะเป็นงานฝีมือเกือบทั้งหมดครับ ที่มีชื่อเสียงมากก็ของที่ผลิตที่มัณฑะเลย์ จะมีมาตรฐานที่ดี และยี่ห้อก็จะหลากหลาย ผมขอเสนอแนะให้เลือกซื้อยี่ห้อ Sin Koe Kaung, Shwe Na Gar, Shwe Moung สามยี่ห้อนะครับ คุณภาพจะดีหน่อย สนนราคาจะแพงกว่าปกตินิดหน่อย เพราะราคาทั่วไปของผู้ชายจะอยู่ที่ประมาณ 2,500-8,000 จ๊าด ส่วนของผู้หญิงราคาจะตกอยู่ที่ 2,500-3 หมื่นจ๊าด

พูดถึงกะดี่บ่าพะนัดของผู้ชายจะมีอยู่สองชนิด มีแบบที่ใช้กำมะหยี่เป็นวัตถุดิบในการผลิต ซึ่งเรียกว่ากะดี่บ่าพะนัดกับที่ใช้หนังวัวเป็นวัตถุดิบในการผลิตที่เรียกว่า ตะเย่พะนัด (รองเท้าหนังสัตว์) เวลาสวมใส่แล้วจะมีความรู้สึกที่แตกต่างกัน ราคาขึ้นอยู่กับคุณภาพ คนทั่วไปจะเลือกใช้เป็นฤดูกาล เช่น ฤดูฝนชนิดที่เป็นหนังคนจะไม่ค่อยชอบเพราะจะมีกลิ่นเหม็น แต่ที่เป็นกำมะหยี่ไม่มีกลิ่นเหม็นแต่จะแฉะๆ ส่วนกะดี่บ่าพะนัดของผู้หญิงนั้นจะมีลวดลายหลากหลายมาก บ้างก็จะมีลายปัก มีลายลูกปัดต่างๆ มีสีสันมากมายครับ แล้วแต่จะเลือกใส่กับเสื้อผ้าอาภรณ์ชนิดไหนๆ ครับ

ผมเป็นตัวแทนจำหน่ายรองเท้าแตะฟองน้ำตราช้างดาวของบริษัท นันยาง ขายมา 18 ปี เคยพูดกับคู่ค้าที่ขายรองเท้าแตะฟองน้ำของผมว่า ตราบใดที่ชาวเมียนมายังนุ่งปะโซ่ หรือตะเหม่ง อยู่เราก็ยังมีโอกาสการขายอยู่ตลอดครับปัจจุบันนี้ แม้โลกจะเปลี่ยนไปชาวเมียนมาวัยรุ่นเริ่มหันมาใส่กางเกงมากขึ้น รองเท้าแฟชั่นก็เริ่มเข้ามาสู่ตลาด แต่การสวมใส่กะดี่บ่าพะนัดก็ไม่ได้ลดลงยังมีดีมานด์ อีกทั้งยังเป็นความภาคภูมิใจของเขาด้วยเช่นกันครับ

หากจะสังเกตดูไม่ว่าจะเป็นทางการหรือไม่เป็นทางการ กะดี่บ่าพะนัดก็ยังใช้ได้เสมอ เคยสังเกตไหมครับแม้แต่ท่านอดีตประธานาธิบดี เต็งเส่ง หรือท่านประธานาธิบดี อูถิ่นจ่อ หรือท่านอองซาน ซูจี เวลาออกงานรับแขกบ้านแขกเมืองท่านก็จะสวมใส่กะดี่บ่าพะนัดทุกครั้งเลยครับ เมื่อก่อนผมจะใส่รองเท้าแตะฟองน้ำตราช้างดาวตลอดเวลาอยู่ที่เมียนมา เพราะเป็นตัวแทนขายสินค้าของนันยางตราช้างดาว น้องผู้ช่วยผมที่เป็นคนเมียนมาจะคอยเตือนทุกครั้งว่ามันไม่ค่อยสุภาพนะ จนวันหนึ่งเขาคงทนไม่ไหวที่ผมไม่เปลี่ยนพฤติกรรมการใส่รองเท้าแตะฟองน้ำ เขาจึงไปซื้อกะดี่บ่าพะนัดมาให้เลยครับ

เป็นการบังคับเลยว่าต้องใส่...