คาร์บอนฟุตพรินต์

สังคมคาร์บอนต่ำก็คือสังคมที่มีปริมาณ “คาร์บอน” น้อย อันไม่มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตที่ดีของคนในสังคม ตามมาตรฐานสากลที่ยอมรับกัน

“องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก” ซึ่งมีบทบาทสำคัญในเรื่องนี้ได้ให้ความหมายของ “สังคมคาร์บอนต่ำ” (Low Carbon Society) คือ สังคมที่ทุกคนและทุกภาคส่วนในสังคมร่วมมือกันลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก หรือการปล่อยคาร์บอนในกิจกรรมต่างๆ อย่างจริงจังและได้ผลพร้อมๆ กับการสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีด้วยการรักษาสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ที่ทำให้ทุกคนอยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืนและมีความสุข

คำว่า “คาร์บอน” หมายถึง “ก๊าซเรือนกระจก” (Greenhouse Gas) ที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ ซึ่งทำให้เกิดภาวะโลกร้อน โดยก๊าซเรือนกระจกมีหลายชนิดและมีค่าศักยภาพในการทำให้เกิดภาวะโลกร้อน (Global Warming Potential/GWP) ไม่เท่ากัน ดังนั้นกิจกรรมหรือการดำเนินการที่ช่วยลดก๊าซเรือนกระจกเพื่อลดสาเหตุของภาวะโลกร้อน จึงนิยมเรียกกันโดยย่อว่า “คาร์บอนต่ำ” เช่น สังคมคาร์บอนต่ำ เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ เทศบาลคาร์บอนต่ำ เป็นต้น

ปริมาณก๊าซเรือนกระจกทุกชนิดที่ปล่อยออกมาจะถูกนำมาเทียบเท่ากับปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่มีค่าศักยภาพในการทำให้เกิดภาวะโลกร้อนได้เท่ากัน โดยมีหน่วยเป็นกิโลกรัมหรือตัน เทียบเท่าปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งเรียกกันง่ายๆ ว่า “การปล่อยคาร์บอน”

ทุกวันนี้การประหยัดพลังงานในรูปแบบต่างๆ จึงเป็นแนวทางปฏิบัติขั้นพื้นฐานของการลดการปล่อยคาร์บอน รวมตลอดถึงการส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนด้วย เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม พลังงานจากเชื้อเพลิงชีวภาพ เป็นต้น มาทดแทนพลังงานจากเชื้อเพลิงฟอสซิล ซึ่งเป็นตัวการใหญ่ของการปล่อยคาร์บอนที่สร้างปัญหาภาวะโลกร้อน

สิ่งที่มีความสำคัญตามมาก็คือ เรื่องของ “คาร์บอนฟุตพรินต์” (Carbon Footprint) ที่แปลตรงๆ ได้ว่า “รอยเท้าคาร์บอน” ซึ่งเป็นค่าที่ได้จากการวัดหรือคำนวณหาปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และก๊าซเรือนกระจกอื่นๆ ซึ่งเกิดขึ้นตลอด “วัฏจักรชีวิต” (Life Cycle) ของสินค้าหรือกิจกรรม

คือเริ่มตั้งแต่การเลือกใช้หรือการได้วัตถุดิบมาแปรรูป การผลิต ขนส่ง จัดจำหน่าย การบริโภคหรือใช้งานไปจนถึงการจัดการซากผลิตภัณฑ์หลังใช้แล้ว

กิจกรรมทุกอย่างในวัฏจักรชีวิตของสินค้าหรือบริการและกิจกรรมต่างๆ รอบตัวเรา ก็คือการใช้พลังงานซึ่งได้จากการเผาผลาญเชื้อเพลิงประเภทต่างๆ แทบทั้งสิ้น และยังปล่อยก๊าซเรือนกระจกหลายชนิดออกมาในแต่ละขั้นตอน ซึ่งทั้ง “รอยเท้าคาร์บอน” ไว้ตลอดทางตั้งแต่ต้นจนจบ

ทุกวันนี้โลกจึงเต็มไปด้วย “รอยเท้าคาร์บอน” จากการเผาผลาญพลังงานที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกเกินมาตรฐานที่เหมาะสมกับการดำรงคุณภาพชีวิตที่ดี ครับผม!