การตอบแทนคุณ (1)

โดย...ทัธภร ธนาวริทธิ์

ช่วงเทศกาลสงกรานต์เป็นช่วงเวลาที่คนส่วนใหญ่ใช้เวลาอยู่กับครอบครัว ไปรดน้ำดำหัวญาติผู้ใหญ่ ครูบาอาจารย์ ผู้ที่นับถือ หรือกลับภูมิลำเนาเพื่อใช้เวลากับพ่อแม่ ล้วนแสดงถึงการระลึกถึงการรู้คุณของท่านทั้งหลายนั้น ตามหลักศาสนาพุทธ คนเรามีผู้ที่มาเกี่ยวข้องกับเรามี 6 สถานะ ประกอบด้วย 1) มารดา บิดา 2) อาจารย์ 3) บุตรแลภรรยา 4) เพื่อน 5) ลูกน้อง 6) พระ หรือผู้ดำรงไว้ด้วยศีล

เริ่มจากการตอบแทนคุณพ่อแม่ทำได้ด้วย 5 ขั้นเบื้องต้น ได้แก่ 1.เลี้ยงดูพ่อแม่ ให้ได้ครบตามปัจจัย 4 ที่ควรจะเป็น ให้ดูว่าเราต้องการอะไรในการดำรงชีพ การเลี้ยงดูแท้จริงแล้วไม่เพียงแต่ทางกาย ทางจิตใจที่สำคัญกว่ามาก เช่น การดูแลห่วงใยพ่อแม่ ไม่ใช่ดูแลเพราะเป็นภาระหน้าที่

2.ทำการงานของพ่อแม่ให้ลุล่วงไม่ว่าเป็นด้านธุรกิจ ด้านคุณธรรมแม้กระทั่งการทำธุระตามคำขอเล็กๆ น้อยๆ จากท่าน บางท่านอาจจะได้รับมรดกเป็นธุรกิจที่พ่อแม่ก่อตั้งมา ขอให้เราดำรงไว้

3.ลูกต้องดำรงไว้ซึ่งวงศ์ตระกูล แปลตรงตัวหมายถึงการสืบต่อวงศ์ตระกูล แต่ถ้าดูลึกลงไปจะเห็นถึงการลี้ยงดูคนในตระกูลให้ทุกคนอยู่ดีมีสุข เพราะการที่ทุกคนดูแลตัวเองให้ปฏิบัติอยู่ในศีลธรรม เท่ากับเป็นการ
แบ่งเบาภาระพ่อแม่อย่างมาก รวมไปถึงการคัดกรองบุคคลที่จะเข้ามาร่วมวงศ์ตระกูลให้ไม่เป็นที่เสื่อมเสียหรือนำเรื่องร้ายเข้ามาในวงศ์ตระกูลอีกด้วย

4.ลูกจะต้องปฏิบัติตนเป็นทายาท ความภูมิใจของการส่งต่อการเป็นทายาทคือการดำรงไว้ซึ่งคุณธรรมที่รุ่นปู่ย่าตายายส่งต่อมายังรุ่นพ่อแม่ และรุ่นพ่อแม่ส่งต่อมายังรุ่นเรา คุณธรรมคือสิ่งที่ต้องการให้ดำรงไว้ เพราะจะเป็นตัวสะท้อนถึงการเลี้ยงดู และการปกป้องลูกหลานที่ถาวรและยั่งยืน

5.เมื่อท่านล่วงลับไปแล้ว ลูกจะต้องทำทักษิณาอุทิศให้แก่บิดามารดา หมายถึงการระลึกถึงท่าน และสิ่งที่เราทำดี เพราะการระลึกถึงคำสอนดีๆ ที่พ่อแม่ได้สั่งสอน ทำให้เราไม่ทำกรรมไม่ดี อันนี้เป็นอานิสงส์ให้แก่ท่านอย่างสูง

ขั้นถัดไปที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น คือ การตอบแทนคุณพ่อแม่อย่างสูงสุด พระพุทธเจ้าได้สอนไว้ว่า การทำให้ “ส่วนบุตรคนใด...ยังมารดาบิดาผู้ไม่มีศรัทธา ให้สมาทานตั้งมั่นในสัทธาสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยศรัทธา) ยังมารดาบิดาผู้ทุศีล ให้สมาทานตั้งมั่นในสีลสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยศีล) ยังมารดาบิดาผู้มีความตระหนี่ ให้สมาทานตั้งมั่นในจาคสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยการบริจาค) ยังมารดาบิดาทรามปัญญา ให้สมาทานตั้งมั่น ในปัญญาสัมปทา (ความถึงพร้อมด้วยปัญญา) การกระทำอย่างนั้นย่อมชื่อว่า...อันบุตรนั้นทำแล้วและทำตอบแทนแล้วแก่มารดาบิดา