เซี่ยงไฮ้กับเด็กไทย

มาเยี่ยมเซี่ยงไฮ้เมื่อไร ก็ต้องตื่นตาตื่นใจกับความเปลี่ยนแปลงไปทุกครั้ง อภิมหานครเก่าแก่แห่งนี้เป็นศูนย์กลางการค้ามาเป็นร้อยปี ปัจจุบันเป็นศูนย์กลางการเงินของจีนและของเอเชีย มีตึกที่สูงที่สุดและอุโมงค์ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ มีรถไฟแม่เหล็กไฟฟ้าความเร็วสูงเชื่อมต่อถึงสนามบิน

ความเปลี่ยนแปลงแบบก้าวกระโดดในช่วง 2-3 ทศวรรษนี้ เกิดจากการปฏิรูปเศรษฐกิจของท่านเติ้งเสี่ยวผิง ผู้นำจีนที่มีวิสัยทัศน์เยี่ยมยอด เปิดประเทศจีนรับเงินทุนจากต่างชาติให้เข้ามาลงทุนในภาคอุตสาหกรรมของจีน และเปิดให้คนจีนเป็นเจ้าของกิจการได้เต็มตัว

วันนี้จีนพึ่งพาเทคโนโลยีของตัวเองได้แล้ว และสามารถส่งออกแบรนด์จีนไปยังทุกประเทศทั่วโลก

สิ่งที่เซี่ยงไฮ้สร้างความมหัศจรรย์ ไม่ใช่เพียงแต่เรื่องความสำเร็จทางเศรษฐกิจ แต่ยังมีเรื่องการศึกษา โดยเซี่ยงไฮ้ได้สร้างประวัติศาสตร์เป็นเมืองที่มีนักเรียนได้คะแนนสูงที่สุดในโลก จากโครงการประเมิน Program for International Student Assessment (PISA) ในปี 2009 และ 2012 ที่ผ่านมา โดยทำคะแนนสูงสุดทุกด้าน ทั้งการอ่าน คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์

เชื่อว่าเป็นผลมาจากนโยบายการพัฒนาการศึกษาอย่างจริงจัง โดยเซี่ยงไฮ้เป็นเมืองแรกของจีนที่ขยายการศึกษาภาคบังคับเป็น 9 ปี ทั้งเป็นศูนย์รวมของโรงเรียนชั้นดีตั้งแต่ระดับอนุบาล ประถม มัธยม และมีมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียง เช่น มหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เจียวตงอันเลื่องชื่อ ที่เป็นผู้จัดอันดับมหาวิทยาลัยของโลก

เคล็ดลับของความสำเร็จของเซี่ยงไฮ้มาจาก 1.การเรียนแบบโฟกัสกลุ่มวิชาชัดเจน โดยแบ่งเป็นกลุ่มภาษา คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ สังคม เทคโนโลยี ศิลปะ และพลศึกษา 2.การเรียนรู้แบบโครงการวิจัย โดยนักเรียนสามารถนำเสนอเรื่องที่สนใจ แล้วศึกษาวิจัยแบบลึก ตั้งแต่ตั้งโจทย์ มีระเบียบวิธีวิจัย จนถึงสรุปและนำเสนอ สร้างความคิดสร้างสรรค์ในการหาวิธีแก้ปัญหา  และ 3.ให้ความสำคัญกับการพัฒนาครูผู้สอน โดยรับครูที่จบปริญญาสายตรงในสาขาที่สอนเท่านั้น และยังบังคับให้ครูทุกคนมีการพัฒนายกระดับความรู้ของตนอย่างน้อย 240 ชั่วโมง ภายใน 5 ปี

เซี่ยงไฮ้ยังมีกติกาบังคับให้โรงเรียนชั้นนำต้องเป็นพี่เลี้ยงให้โรงเรียนที่อ่อนแอ โดยทำเป็นคลัสเตอร์ หรือกลุ่มโรงเรียนพี่โรงเรียนน้อง หากทีมครูโรงเรียนดังลงไปช่วยโรงเรียนอ่อนแอได้สำเร็จจะมีโบนัสให้ ขณะที่รายได้ครูโดยเฉลี่ยมากกว่า 5 หมื่นบาท ทำให้ครูเซี่ยงไฮ้อยู่อย่างไม่ลำบาก

นอกจากระบบโรงเรียนและครูที่เยี่ยมยอดแล้ว สิ่งสำคัญที่ทำให้เด็กจีนเรียนเก่งที่สุดในโลก คือ ค่านิยมทางการศึกษาที่มีมาเป็นพันปี โดยเชื่อว่าการศึกษาเปลี่ยนแปลงชีวิตคน ทั้งจากปรัชญาขงจื๊อ และตัวอย่างของการสอบบัณฑิตราชสำนัก หรือการสอบจอหงวน ที่มีลูกชาวนาสอบได้รับราชการเป็นมหาอำมาตย์ หรือแม้แต่เป็นลูกเขยของฮ่องเต้ ทำให้ครอบครัวคนจีนทุ่มเทกับการเรียนของลูกมากที่สุดชนชาติหนึ่งในโลก

ถึงขนาดอเมริกายกย่องคุณแม่ครอบครัวจีนว่าเป็นคุณแม่เสือ หรือ Tiger Mom ที่เอาจริงเอาจังกับการเรียนของลูกแบบสุดๆ ลูกหลานคนจีนทั้งในอเมริกาและทั่วโลกจึงประสบความสำเร็จในการเรียนและการทำงาน

ดูแล้วคงไม่ต่างจากคุณแม่คนไทยที่รักลูกสุดหัวใจ ทำทุกอย่างให้ลูกได้เรียนให้สูงที่สุด แต่ทำไมเด็กไทยกลับเรียนได้คะแนนไม่สูงเหมือนเด็กจีน เรื่องนี้น่าคิด หรืออาจมาจากความมุ่งมั่นที่มีน้อยกว่า หรือจากระบบโรงเรียนไทยที่ล้มเหลวกันแน่

หากเรายังหาคำตอบไม่เจอ เด็กไทยคงไปไม่ถึงไหน