นับถอยหลัง ‘ทีพีพี’ โจทย์พลิกอนาคตไทย

โดย...ชลธิชา ภัทรสิริวรกุล

หลังจากเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) ไปเมื่อสิ้นปีที่ผ่านมา ประเด็นสำคัญต่อไปที่ประเทศไทยต้องขบคิด คือ จะเข้าร่วมความตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (ทีพีพี) หรือไม่ เพราะการตัดสินใจเข้าร่วมของไทยในอนาคต ย่อมส่งผลต่อภาคอุตสาหกรรมต่างๆ ของไทยอย่างเลี่ยงไม่ได้

แม้ว่าไทยจะยังไม่ได้ตัดสินใจเข้าร่วมทีพีพี แต่ไทยก็เป็นหนึ่งในสมาชิกขององค์การการค้าโลก (ดับเบิิ้ลยูทีโอ) ที่ต้องทำตามกฎระเบียบการค้าเสรีอยู่แล้ว แต่หากไทยเข้าร่วมกลุ่มทีพีพีก็จะทำให้ไทยถูกเรียกร้องจากประเทศสมาชิกให้เปิดรับสินค้าต่างๆ มากขึ้น และจะมี
ผลต่อปริมาณสินค้าในประเทศที่จะมากขึ้น อาจเกิดปัญหาล้นตลาดและกลายเป็นตัวกดราคาสินค้าของไทยให้ตกต่ำลงได้

วินิจฉัย แจ่มแจ้ง ผู้ช่วย รมว.พาณิชย์ เล่าถึงความคืบหน้าเรื่องนี้ว่า ขณะนี้กระทรวงอยู่ระหว่างศึกษาวิเคราะห์ผลดีและผลเสียของการดำเนินงานภายใต้ทีพีพี โดยกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศได้มีแผนรับฟังความเห็น รวมทั้งข้อเสนอแนะของทุกภาคส่วนอย่างทั่วถึง โดยเจาะลึกรายสาขาทั้งในส่วนกลางและทุกภูมิภาคอย่างต่อเนื่อง เพื่อนำมาประกอบการพิจารณาการเข้าร่วมทีพีพี

“กระทรวงได้หารือรับฟังความเห็นและข้อเสนอแนะจากทุกภาคส่วน เช่น ภาคประชาสังคม ภาควิชาการ ภาคธุรกิจ ภาคเกษตร และภาครัฐ เรื่องสำคัญๆ เช่น การเปิดตลาดสินค้า กฎแหล่งกำเนิดสินค้า มาตรการทางการค้าหลังจากเข้ามาอยู่อย่างเป็นทางการ” วินิจฉัย อธิบาย

เบื้องต้นในวงเสวนา มีข้อเสนอแนะให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทางด้านการเกษตรให้ความรู้กับเกษตรกรรายย่อยในพื้นที่ต่างๆ อย่างทั่วถึงเกี่ยวกับผลกระทบและมาตรการเยียวยา รวมทั้งการเตรียมความพร้อมต่อความตกลงทีพีพี สำหรับเรื่องมาตรการควบคุมยาสูบไม่ถือเป็นข้อกังวลของภาคประชาสังคมไทย เนื่องจากเป็นข้อยกเว้นภายใต้ความตกลงทีพีพี และสอด คล้องกับกฎระเบียบขององค์การการค้าโลก

จากการรับฟังความเห็น ประเด็นที่ทั้งภาครัฐและเอกชนส่วนใหญ่กังวลคือการปรับแก้กฎระเบียบต่างๆ และสร้างกลไกบังคับใช้กฎหมายให้มีประสิทธิภาพ รวมทั้งปรับปรุงระบบการตรวจสอบ และเพิ่มจำนวนบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านให้มากขึ้น ตลอดจนจัดตั้งกองทุนเพื่อการวิจัยและและพัฒนา

ทว่า ภาคเอกชนทั้งสภาหอการค้าไทย สภาอุตสาหกรรม รวมถึงสมาคมต่างๆ ส่วนใหญ่มีความพร้อมและสนับสนุนให้ไทยร่วมความตกลงทีพีพีในกลุ่มสินค้า เช่น ข้าว น้ำตาลทรายดิบ กุ้งสดแช่เย็น/แช่แข็ง ทูน่ากระป๋อง แป้งมันสำปะหลัง เครื่องนุ่งห่ม สิ่งทอ อัญมณีและเครื่องประดับ ยา การขนส่งสินค้าทางอากาศ การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ และธุรกิจขายตรง เป็นต้น

ด้านภาคเกษตรและปศุสัตว์ อาทิ สมาคมผู้เลี้ยงสุกรแห่งชาติ สมาคมโคเนื้อแห่งประเทศไทย สมาคมผู้เลี้ยงโคนม และสมาคมผู้เลี้ยงไก่เนื้อ เห็นว่าไทยยังไม่สามารถแข่งขันด้านต้นทุนวัตถุดิบอาหารสัตว์กับประเทศสมาชิกทีพีพี อาทิ สหรัฐ และออสเตรเลียได้ โดยได้เสนอแนะให้มีการประเมินอย่างรอบคอบ เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อการทำการเกษตรในวิถีไทย รวมทั้งต้องการให้มีมาตรการเยียวยาที่มีประสิทธิภาพ และตรงตามความต้องการของผู้ได้รับผลกระทบอย่างแท้จริง

ข้อมูลจากศูนย์วิจัยกสิกรไทย ระบุว่า ในการร่วมกลุ่มทีพีพี ไทยต้องพิจารณาให้รอบคอบถึงกรอบข้อตกลงว่าจะยอมเปิดรับสินค้าอะไรบ้าง เปิดได้มากน้อยแค่ไหน มีระยะเวลาเปิดรับนานเพียงใด เพื่อไม่ให้กระทบผู้ประกอบการไทย หรือแม้แต่ต้องกำหนดให้สินค้าบางตัวเป็นสินค้าอ่อนไหว มีกรอบเวลาและเงื่อนไขการนำเข้า เพื่อปกป้องผู้ผลิตคนไทย

สำหรับอุตสาหกรรมที่จะได้ประโยชน์จากการร่วมทีพีพี เช่น รถยนต์ สิ่งทอ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ จะได้รับการลดหย่อนหรือยกเว้นภาษีนำเข้า ได้กลายเป็นข้อกังวลของหลายฝ่ายว่า หากไทยเป็นประเทศนอกกลุ่มทีพีพีอาจเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดการเบี่ยงเบนทางการค้าในอุตสาหกรรมเหล่านี้ไปยังประเทศสมาชิก อย่างมาเลเซียและเวียดนาม ทำให้ไทยสูญเสียความสามารถในการแข่งขันในแง่การเป็นฐานการลงทุนของนักลงทุนในระยะยาวได้

แน่นอนว่า การตัดสินใจเข้าหรือไม่เข้าร่วมทีพีพีของไทยย่อมมีทั้งผลดีและผลเสีย ซึ่งเป็นเกมที่ไทยต้องคิดให้รอบคอบ เพราะหากไม่ทำอะไรเลย อาจเสียมากกว่าได้มาก