จับสัญญาณ ‘บิ๊กตู่’ ต่ออายุทำเหมืองทองคำ

เป็นเวลา 8 ปีแล้ว นับตั้งแต่คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเมื่อวันที่ 4 ธ.ค. 2550 ใช้ชะลอการออกอาชญาบัตรพิเศษสำรวจแร่ทองคำ เพื่อรอผลการศึกษาและข้อเสนอแนะนโยบายการสำรวจและทำเหมืองแร่ทองคำ ส่งผลให้การเปิดเหมืองแร่ทองคำแห่งใหม่ยุติลงโดยสิ้นเชิง

ทว่า การทำเหมืองในประเทศไทย ซึ่งได้รับอนุมัติอาชญาบัตรพิเศษและประทานบัตรตั้งแต่ก่อนเดือน ธ.ค. 2550 ยังคงเดินหน้าตามปกติ โดยเฉพาะเหมืองแร่ทองคำ “ชาตรี” ของบริษัท อัครา รีซอร์สเซส ที่ได้รับประทานบัตรและขุดแร่ทองคำพื้นที่ 14 แปลง3,926 ไร่ ใน อ.ทับคล้อ จ.พิจิตร อ.วังโป่ง จ.เพชรบูรณ์ และ อ.เนินมะปราง จ.พิษณุโลก

แต่ปรากฏว่ามีชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในบริเวณพื้นที่รอบเหมืองแร่ทองคำดังกล่าว ร้องเรียนว่าได้รับผลกระทบต่อสุขภาพรุนแรง และตั้งแต่ปี 2553 มีผู้เสียชีวิตและเจ็บป่วยจำนวนมาก เนื่องจากการปนเปื้อนสารพิษในแหล่งน้ำและนาข้าว

“ชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบทางสุขภาพจากการทำเหมืองแร่ทองคำ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ที่เขตทำเหมือง จ.พิจิตร และ จ.เพชรบูรณ์ เนื่องจากมีการทำเหมืองมาก่อนพื้นที่อื่น ขณะที่ชาวบ้านในเขตทำเหมือง จ.พิษณุโลก ยังไม่พบผลกระทบมากนัก แต่เริ่มปรากฏว่าชาวบ้านบางส่วนเริ่มมีปัญหาสุขภาพ คือ มีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงและหายใจติดขัด” ปรีชา แสงจันทร์ ชาวบ้าน อ.เนินมะปราง จ.พิษณุโลก เปิดเผยบนเวทีรับฟังข้อเท็จจริงผลกระทบจากการทำเหมืองแร่ทองคำที่ อบต.เขาเจ็ดลูก อ.ทับคล้อ จ.พิจิตร ซึ่งมี อรรชกา สีบุญเรือง รมว.อุตสาหกรรม ร่วมรับฟัง เมื่อวันที่ 10 ต.ค.ที่ผ่านมา

นอกจากนี้ สื่อกัญญา ธีระชาติดำรง ผู้ประสานงานเครือข่ายผู้ป่วยจากการทำเหมืองแร่ทองคำ จ.พิจิตร และ จ.เพชรบูรณ์ ยื่นข้อเรียกร้องต่อ รมว.อุตสาหกรรม 7 ข้อ

โดยมีข้อเรียกร้องที่น่าจะสร้างความหนักใจให้อรรชกามากที่สุด คือ การที่ชาวบ้านขอให้บริษัทอัคราฯ “ปิด” การทำเหมืองในพื้นที่ที่ได้ประทานบัตรและพื้นที่ที่เกี่ยวข้องอย่างเร่งด่วน ชะลอการใช้งานบ่อทิ้งเก็บกากแร่แห่งที่ 2 และการใช้งานโรงประกอบโลหกรรมส่วนขยายจนกว่าคดีที่อยู่ในชั้นพิจารณาของศาลปกครองจะถึงที่สุด

“เคยมีการตรวจเลือดชาวบ้านในพื้นที่รอบบริเวณทำเหมืองแร่ทองคำ พบสารโลหะหนักตกค้างในร่างกายสูงมาก ดังนั้นภาครัฐต้องเร่งหาข้อสรุป และในระหว่างนี้ขอให้สั่งการให้บริษัท อัคราฯ หยุดประกอบการไปก่อน” สื่อกัญญา กล่าว

อย่างไรก็ตาม การสั่งปิดเหมืองแร่ทองคำตามข้อเรียกร้องดังกล่าว เป็นสิ่งที่เป็นไปได้ยาก เพราะบริษัท อัคราฯ ยืนยันว่า บริษัททำทุกอย่างถูกต้อง ซึ่งหากภาครัฐสั่งปิดเหมืองโดยไม่มีข้อเท็จจริงที่ชัดเจนเพียงพอ จะกระทบต่อบรรยากาศการลงทุนโดยรวมของประเทศได้

ปกรณ์ สุขุม ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท อัคราฯ ยืนยันว่า บริษัทดำเนินการถูกต้อง ไม่มีอะไรต้องปกปิด ไม่เคยมีการทิ้งของเสียออกจากบริเวณเหมือง และส่งรายงานผลการตรวจสอบสุขภาพของชาวบ้านบริเวณรอบเหมืองและคนงานอย่างถูกต้องครบถ้วนทุกๆ 3 เดือน อีกทั้งที่ผ่านมามีการแต่งตั้งคณะกรรมการจาก 5 ฝ่าย เพื่อแก้ปัญหาข้อร้องเรียนต่างๆ ของชาวบ้าน

อรรชกาจึงสั่งการให้แต่งตั้งคณะทำงานตรวจสอบข้อเท็จจริง ที่มีปลัดกระทรวงอุตสาหกรรมและปลัดกระทรวงสาธารณสุข พิจารณาข้อเรียกร้องของชาวบ้านก่อนที่จะมีการดำเนินการใดๆ และในระหว่างนี้ได้สั่งให้มีการรวบรวมข้อมูลต่างๆ ให้เสร็จภายใน 1 เดือน

แม้ชาวบ้านกลุ่มที่คัดค้านเหมืองแร่ทองมองว่าภาครัฐซื้อเวลา แต่หากจับสัญญาณจาก“บิ๊กตู่” พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี จะพบว่าการสั่งปิดเหมืองแร่ทองคำเป็น “ทางออกสุดท้าย”

“ให้กระทรวงอุตสาหกรรมร่วมกับกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตรวจสอบข้อเท็จจริงกรณีที่มีผู้ร้องเรียนว่าเกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อมและผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนในพื้นที่ใกล้เคียงเหมืองแร่ทองคำใน จ.พิจิตร พร้อมทั้งกำหนดแนวทางการทำเหมืองแร่ทองคำที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนน้อยที่สุด เพื่อให้โรงงานเหมืองแร่ใช้เป็นแนวปฏิบัติต่อไป” พล.อ. ประยุทธ์ สั่งการที่ประชุม ครม. เมื่อวันที่ 6 ต.ค.ที่ผ่านมา

จึงเท่ากับเป็นประกาศิตที่จะต่ออายุการทำเหมืองแร่ทองคำในประเทศไทยออกไปอีกหลายปี หรือจนกว่าประทานบัตรขุดเหมืองแร่ทองคำทั้งสองใบ จะหมดอายุในปี 2563 และปี 2571 หรืออีก 5 ปี และ13 ปีนับจากนี้