เอสเอ็มอีมือโปร:ไร้ตัวตน??

วิธีการที่จะรักษาทรัพยากรที่มีค่าเอาไว้ให้ได้นี้ สิ่งแรกที่จะต้องเริ่มต้นก่อนก็คือ “มอง” ให้เห็น “คุณค่า” ของสิ่งนั้นก่อน แล้วเราจึงจะคิดว่าจะรักษาไว้อย่างไร

โดย...อานนท์

มีสุภาษิตโบราณที่กล่าวเอาไว้ดีมากประการหนึ่งว่า “เมื่อผงเข้าตาตัวเอง เรามักจะเขี่ยไม่ออก” ทำให้ผมมองเห็นเรื่องที่เกี่ยวพันกับธุรกิจอยู่ 2 เรื่อง นั่นคือ การที่ผู้บริหารหรือเจ้าของกิจการเจอปัญหาแล้ว จัดการแก้ไขตัวเองไม่ได้ ซึ่งจะเป็นเพราะอะไร และจะหาทางแก้ได้อย่างไร ผมขออนุญาตยกยอดไปคุยกันคราวต่อๆ ไป

แต่สำหรับวันนี้ ผมขอยกเรื่องที่อาจจะไม่ตรงกับสุภาษิตนี้นัก แต่ทำให้นึกถึงขึ้นมา นั่นก็คือ ในบางครั้งที่เราไม่สามารถเขี่ยผงที่เข้าตาเราออกได้ ก็เพราะเราไม่มีกระจก เลยมองไม่เห็น และคำว่า “มองไม่เห็น” นี่แหละครับ ที่เป็นเรื่องสำคัญมากเรื่องหนึ่งในองค์กรธุรกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อองค์กรเริ่มมีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ

โดยทั่วไปแล้ว เราแบ่งทรัพยากรในองค์กรธุรกิจออกเป็น 2 แบบหลักๆ คือ ทรัพยากรที่มีตัวตน ซึ่งก็เห็นได้ง่ายๆ ครับ นั่นคือ ทรัพย์สินต่างๆ อาทิ สินค้าคงคลัง เครื่องจักร อุปกรณ์สำนักงาน ซึ่งสามารถตีราคา หรือซื้อขายแลกเป็นเงินสดมาได้ทุกเมื่อ ในขณะที่อีกด้านหนึ่ง คือ ทรัพยากรที่ไม่มีตัวตน หรือที่ฝรั่งเรียกว่า Intangible

ไอ้ Intangible เนี่ย บางคนก็บอกว่าสำคัญ แต่บางคนก็บอกว่าไม่สำคัญ เหมือนกับการไร้ตัวตนของมันนั่นแหละ แต่สำหรับผู้เชี่ยวชาญด้านการตลาด ทรัพยากรองค์กรหลายท่าน และตัวผมเอง มั่นใจอย่างมากว่า ทรัพยากรประเภทไม่มีตัวตนในองค์กรนี่แหละครับ คือทรัพยากรที่สำคัญที่สุด

แล้วไอ้ทรัพยากรที่ไม่มีตัวตนเนี่ย หมายถึงอะไรล่ะ โอ้โห เยอะทีเดียวครับ เช่น แบรนด์ สิ่งที่เมื่อก่อนโน้นคนมองไม่ค่อยเห็นว่ามีค่า แต่เดี๋ยวนี้ก็รู้กันแล้วว่ามีราคา และในหลายๆ กรณีมีราคาสูงกว่าทุกสิ่งทุกอย่างในองค์กรรวมกัน

ท่านผู้อ่านอาจจะบอกว่า เอ๊ะ แบรนด์ หรือตราสินค้า ก็เป็นสิ่งที่เรามองเห็น จับต้องได้ แล้วทำไมผมถึงได้บอกว่าเป็นทรัพยากรที่ไม่มีตัวตน นั่นก็เพราะว่า ที่เราเห็นกันอยู่เป็นตราสินค้านั้น บางทีเรามองข้ามไป ไม่ได้คิดว่าเป็นทรัพย์สินชนิดหนึ่ง นอกจากนี้แบรนด์ยุคใหม่ไม่ได้มีความหมายเพียงแค่การเป็นตราสินค้า แต่ยังเป็นเรื่องอื่นๆ เช่น เป็นความภาคภูมิใจ เป็นความหมายเชิงสัญลักษณ์ คือความไว้เนื้อเชื่อใจ ฯลฯ ที่บางทีเราไม่จำเป็นต้องมองเห็น แต่ก็รู้ว่ามีอยู่และมีค่า

นอกจากแบรนด์ซึ่งเป็นทรัพยากรที่ไม่มีตัวตนที่สำคัญที่สุดแล้ว ในบรรดาทรัพยากรที่ไม่มีตัวตนและสำคัญรองลงมีอีก 2 ประการ คือ “ระบบ” และ “หลักการบริหารจัดการ” ในส่วนของระบบนั้น ผมขอกล่าวสั้นๆ ถึงกรณีของร้านสะดวกซื้อที่เราเห็นอยู่มากมาย เหล่านี้ล้วนมีระบบการจัดการที่ยอดเยี่ยม ไม่งั้นอยู่ไม่ได้หรอกครับ และระบบการจัดการนี้มีมูลค่ามากกว่าที่หลายคนคิด และในหลายองค์กรถึงกับมีการขายระบบจัดการกันได้จนรวยเละไปเลยทีเดียว

ในส่วนของการบริหารจัดการ หากผู้บริหารขาดซึ่งหลักการบริหารจัดการที่ดี ก็ย่อมไม่สามารถสร้างองค์กรที่ดีได้ แต่หากผู้บริหารเป็นคนดี คนเก่ง ตัวผู้บริหารเองนั่นแหละครับที่จะเป็นทรัพยากรที่ดีที่สุดอีกประการหนี่ง ซึ่งแม้เราจะมองเห็นตัวตนของเขาอยู่ชัดๆ แล้ว แต่เราก็เรียกว่าเป็นทรัพยากรที่ไม่มีตัวตน เพราะส่วนใหญ่แล้วเราจะไม่วัดมูลค่าหรือราคาของคน และไม่มองว่าความสามารถของบุคคลเป็นทรัพยากร แต่อันที่จริงแล้วเป็นทรัพยากรที่สำคัญมาก และแม้ในทางวิชาการจะเรียกว่า เป็นทรัพยากรที่ไม่มีตัวตน แต่เราก็จะเห็นได้ว่าสำคัญ

หากเรามองเห็นคนอย่าง บิล เกตส์ ผู้ก่อตั้งไมโครซอฟท์ หรือ สตีฟ จ็อบส์ บิ๊กบอสของแอปเปิล เราจะเข้าใจได้ง่ายเลยครับว่า คนเหล่านี้เป็นทรัพยากรที่มีค่าขององค์กร หากวันใดวันหนึ่งพวกเขาประกาศตัดสินใจโครมว่า จะลาออกจากองค์กรนี้แบบกะทันหัน ผมฟันธงได้เลยว่า หุ้นตกแน่นอน เพราะพวกเขาคือทรัพยากรที่มีค่ามาก จนอาจจะเรียกได้ว่า แต่เห็นหน้าก็เหมือนเห็นแบรนด์แล้วละครับ
ในเมืองไทยเราเองก็มีผู้บริหารในลักษณะนี้หลายท่าน เช่น คุณธนินท์ เจียรวนนท์ ที่ผมเชื่อเหลือเกินว่า เห็นหน้าทีไร ทุกนก็นึกถึงเครือซีพี เหมือนกับคุณตัน ภาสกรนที ที่เห็นเมื่อไหร่ก็นึกถึงโออิชิ นี่ก็เหมือนกันครับ

นอกจากผู้บริหารแล้ว พนักงานเก่งๆ พนักงานที่มีทักษะ ก็ล้วนแล้วแต่เป็นทรัพยากรที่บางทีเรามองไม่เห็น แต่พวกเขามีคุณค่า หลายองค์กรโชคดีที่มีฝ่ายผลิตเก่งๆ แต่โชคร้ายที่ฝ่ายบริหารอาจจะไม่เคยรู้คุณค่าของพวกเขาเลย จนกระทั่งวันหนึ่งพวกเขาลาออก หรือถูกคู่แข่งซื้อตัวไป เพราะเห็นคุณค่าของพวกเขามากกว่าองค์กรเดิมที่เห็นเป็นแค่พวกฝ่ายผลิตต่ำต้อย แต่อันที่จริงทุกคนที่มีความสามารถ มีทักษะในการทำงาน ล้วนแล้วแต่เป็นทรัพยากรที่ทรงคุณค่า และเราจะต้องรักษาเอาไว้ให้ได้

วิธีการที่จะรักษาทรัพยากรที่มีค่าเอาไว้ให้ได้นี้ สิ่งแรกที่จะต้องเริ่มต้นก่อนก็คือ “มอง” ให้เห็น “คุณค่า” ของสิ่งนั้นก่อน แล้วเราจึงจะคิดว่าจะรักษาไว้อย่างไร ดังนั้นผู้บริหารหรือเจ้าของกิจการพึงจะต้องมองว่า ในบรรดาทรัพยากรที่เราเห็นว่าไร้ตัวตน หรือไม่มีมูลค่าทางการค้า ไม่สามารถซื้อขายหรือแลกเปลี่ยนเป็นเงินได้นั้น อะไรที่สำคัญ แล้วก็จะรู้ตามมาว่า จะรักษาสิ่งสำคัญเหล่านี้ไว้ได้อย่างไร...