การประเมินความเสี่ยง

ในแวดวงของ “นักวิชาการด้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัย” (Occupational Safety and Health) และ “วิศวกรความปลอดภัย” (Safety Engineers) ที่เชื่อมั่นใน “มาตรการป้องกันไว้ก่อน” มักจะให้ความสำคัญกับ “การประเมินความเสี่ยง” (Risk Assessment) มากกว่า “การแก้ไขหลังเกิดเหตุ”

การประเมินความเสี่ยง (เพื่อจะได้เตรียมการป้องกันอุบัติเหตุอันตรายด้วยวิธีการต่างๆ อย่างมีประสิทธิภาพ และเพื่อการลดหรือควบคุมความสูญเสียด้วย) ที่นิยมปฏิบัติกันโดยทั่วไป มักจะเป็นเรื่องของการประเมินความเสี่ยงจาก “อันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการประกอบกิจการโรงงาน” ในโรงงานประเภทที่มีความเสี่ยงภัยสูง (Major Hazard Industries) ที่อาจก่อให้เกิดการระเบิดหรืออัคคีภัยได้ง่าย ตลอดจนการรั่วไหลของสารเคมี หรือเกิดอันตรายร้ายแรงต่างๆ

การประเมินความเสี่ยงจะต้องดำเนินการอย่างครอบคลุมทุกกิจกรรมในโรงงาน คือทั่วถึงและครบวงจร โดยเริ่มตั้งแต่การบ่งชี้ถึงอันตรายที่อาจเกิดจากการจัดเก็บ การขนย้ายวัตถุดิบ เครื่องจักรกลไฟฟ้า หม้อไอน้ำ อุปกรณ์ กระบวนการผลิต การใช้สารเคมี การขนถ่าย การเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ เป็นต้น การประเมินความเสี่ยงนี้จะต้องกระทำในทุกสภาวการณ์ ไม่ว่าจะเป็นการทำงานปกติ ภาวะผิดปกติ หรือภาวะฉุกเฉิน

เหตุที่ต้องมีการประเมินความเสี่ยง ก็เพื่อจะได้รู้ว่าอันตรายต่างๆ ที่แฝงอยู่นั้น มีโอกาสที่จะไปก่อให้เกิดเหตุร้ายแรง (และความรุนแรง) ได้มากน้อยเพียงใดบ้างและในเงื่อนไขอย่างไรบ้าง เพื่อจะได้นำเป็นข้อมูลสำหรับการจัดทำหรือวางแผนป้องกันอุบัติเหตุร้ายแรงนั้นๆ ได้ตั้งแต่เริ่มต้นเลย และกำหนดมาตรการที่จะควบคุม ลด หรือบรรเทาอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นได้อย่างไร ต่อไปด้วย

การประเมินความเสี่ยง จะทำให้เรารู้ว่าถ้ามีความผิดพลาดใดๆ เกิดขึ้นจากการประกอบกิจการโรงงานแล้ว จะมีโอกาสระเบิดหรือไม่ ถ้าเกิดระเบิดจริงจะร้ายแรงเพียงใด ผลต่อเนื่องจะไปได้ไกลถึงระยะห่างเท่าใดบ้าง (100 เมตร หรือ 500 เมตร หรือ 1 กิโลเมตร) มีโอกาสจะสร้างความสูญเสียทั้งทรัพย์สินเงินทองและชีวิตคนมากน้อยเท่าใดและอย่างไรบ้าง ระดับร้ายแรงของอันตรายต่างๆ นั้น จะมีมาตรการป้องกันอย่างไรไม่ให้เกิดขึ้น

กระบวนการประเมินความเสี่ยงจึงต้องจัดทำอย่างเป็นขั้นตอนต่อเนื่อง โดยเริ่มตั้งแต่การบ่งชี้อันตราย การประเมินอันตราย (ความถี่และความร้ายแรง) การป้องกันและควบคุมสาเหตุที่เป็นปัจจัยในการก่อให้เกิดอันตราย และการตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน

การประเมินความเสี่ยงจึงเป็นเครื่องมือที่สำคัญประการหนึ่งของการบริหารจัดการด้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัย ที่มีประสิทธิภาพในเชิงของการป้องกัน อันจะทำให้ความสูญเสียต่างๆ จากการเกิดอุบัติเหตุอันตรายของสังคมลดน้อยลงด้วย

ความเสี่ยงนี้คงไม่เพียงแต่ในโรงงานเท่านั้น กิจการใดๆ ไม่ว่าจะเป็นโรงหนัง โรงละคร สนามกีฬา เวทีคอนเสิร์ต ห้างสรรพสินค้าและอื่นๆ ที่มีผู้คนอยู่รวมกันเป็นจำนวนมาก หากมีโอกาสเสี่ยงภัยสูง ก็น่าจะอยู่ในข่ายที่จะต้องทำการประเมินความเสี่ยงจากผู้เชี่ยวชาญด้วยกันทั้งนั้น

ทุกวันนี้ ผมไม่เชื่อว่าเราไม่รู้ว่าจะแก้ไขกันอย่างไร แต่อยู่ที่พวกเราไม่ได้ทำกันอย่างจริงจัง ครับผม!