วิศวกรเปลี่ยนโลก

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในบ้านเมือง ทั้งถนนทรุดน้ำท่วม น้ำแล้ง แผ่นดินไหว รถติด จนถึงการสร้าง Digital economy เกี่ยวข้องกับงานด้านวิศวกรรมทั้งสิ้น ตอกย้ำความจำเป็นของชาติในการพัฒนาองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และพัฒนา “คน” ที่สามารถประดิษฐ์ คิดค้น และแก้ปัญหาด้านวิศวกรรมได้ หรือจะต้องสร้าง “วิศวกร” ไทยที่มีศักยภาพสูง และนำการแข่งขันได้ในระดับสากล

ทุกประเทศที่ก้าวพ้นการเป็นประเทศกำลังพัฒนา ไปเป็นประเทศพัฒนาได้ มาจากขีดความสามารถด้านวิศวกรรมทั้งสิ้น เช่น ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ไต้หวัน และจีน โดยเฉพาะเกาหลีใต้ เป็นตัวอย่างความมุ่งมั่นสร้างความเป็นเลิศด้านวิศวกรรม โดยไม่พึ่งพาเทคโนโลยีจากประเทศอื่น

ผมยังจำได้ว่า เมื่อครั้งผมกำลังศึกษาต่อปริญญาเอกที่อเมริกาสิบกว่าปีที่แล้ว มีข่าวดังว่า ประธานของบริษัทซัมซุง ประกาศก้องโลกว่า จะไม่วางขายเครื่องใช้ไฟฟ้าซัมซุงในตลาดล่าง หรือที่ห้างค้าปลีกขนาดใหญ่ เช่น วอลมาร์ท อีกต่อไป ขอยกระดับสินค้าสู่ตลาดบน มุ่งแข่งขันกับแบรนด์ดังของญี่ปุ่น ยุโรป และอเมริกา ทำให้ถูกวิจารณ์อย่างหนัก ทั้งจากสื่อชื่อดังด้านธุรกิจ และทั้งจากนักวิชาการ ว่าแบรนด์เกาหลีนี้คงไปไม่รอดแน่ ไม่มีทางสู้ได้ สู้ด้วยราคาถูกก็ดีแล้ว

ถึงวันนี้ คนที่วิจารณ์ซัมซุง คงพูดไม่ออก เพราะอย่างที่เห็นว่าภายในเวลาสิบกว่าปีเท่านั้น ผลิตภัณฑ์แบรนด์เกาหลีนี้พิสูจน์ให้โลกได้เห็นถึงชัยชนะ ที่มาจากความมุ่งมั่นและพัฒนางานด้านวิศวกรรมจนล้ำหน้า ขายได้ชนะทุกแบรนด์ สร้างรายได้เข้าประเทศมหาศาล และนำพาประเทศเข้าสู่โลกที่หนึ่งแล้วอย่างภาคภูมิ เบื้องหลังความสำเร็จนี้ อยู่ที่ทีมงานวิจัยและพัฒนา ที่บ่มเพาะสร้างสุดยอดวิศวกร ให้เป็นวิศวกรนักสร้างสรรค์ ไม่ใช่เป็นวิศวกรประกอบของเท่านั้น

วิศวกร จึงเป็นอาชีพที่เปลี่ยนโลก สร้างอนาคตของชาติ นำพาชาติจากยากจนสู่ความมั่งคั่งได้ ดังเช่นเกาหลีใต้ หลายประเทศชั้นนำ เช่น จีน ก็มีประธานาธิบดีจากอาชีพวิศวกรตั้งแต่เปิดประเทศมา ทั้งเจียงเจ๋อหมิน เป็นวิศวกรไฟฟ้าหูจิ่นเทา เป็นวิศวกรชลประทาน และประธานาธิบดีคนปัจจุบัน สีจิ้นผิง เป็นวิศวกรเคมี ยังมีอีกหลายประเทศที่ผู้นำมาจากวิศวกร จึงปฏิเสธไม่ได้ว่า วิศวกรมีบทบาทสำคัญทุกด้าน ตั้งแต่คิดค้น ผลิต และการเป็นผู้นำชาติ

ที่จริงแล้ว มหาวิทยาลัยไทยมีความสามารถในการผลิตวิศวกรคุณภาพ แต่จบมาแล้วน้อยคนนักที่จะได้ทำงานด้านการสร้างสรรค์ ส่วนใหญ่ออกไปเป็นวิศวกรประกอบของ ทำตามแบบมากกว่าคิดเอง ยิ่งนานวันยิ่งไม่กล้าคิด แม้ว่าเราจะผลิตรถยนต์สองล้านกว่าคัน แต่เราคือ “ผู้ประกอบ” เท่านั้น ไม่ได้เป็น “ผู้ผลิต” ที่แท้จริง

เพราะเราไม่ได้มีแบรนด์ของเราเอง สร้างเครื่องยนต์เองก็ไม่เป็น ไม่มีเทคโนโลยี ไม่นานบริษัทผู้ผลิตก็อาจย้ายฐานการประกอบไปที่อินโดนีเซียและเวียดนามที่พร้อมมากขึ้น เราก็คงต้องกินน้ำใต้ศอกเขา ขาดอำนาจต่อรอง เพราะต้องพึ่งพาทั้งแบรนด์และเทคโนโลยีของคนอื่น

อนาคตไทยจึงขึ้นอยู่กับการพัฒนาวิศวกรไทยให้เป็นวิศวกรสร้างสรรค์ เป็นนวัตกร เป็นผู้นำ ดังนั้น การผลิตวิศวกรเพียงแต่ให้เรียนรู้แค่ทฤษฎีเป็นหลักนั้นมาผิดทาง การจะเป็นวิศวกรสร้างชาติหรือเปลี่ยนโลกได้ จะต้องเน้นปฏิบัติให้เกิดทักษะ เกิดความคิดสร้างสรรค์ กล้าเป็นนักประดิษฐ์ และรัฐบาลก็ต้องไม่เน้นแต่การซื้อเทคโนโลยี ต้องยอมเหนื่อย ยอมรอ เพื่อสร้างเทคโนโลยีของเราเอง

ผมมั่นใจว่าหากเรามุ่งมั่น วิศวกรไทยจะเปลี่ยนประเทศไทย จากผู้รับเทคโนโลยีเป็นผู้ส่งออกเทคโนโลยีได้แน่นอน