ความสูญเสียที่แอบแฝง

โดย...วิฑูรย์ สิมะโชคดี

ตลอดหลายปีที่ผ่านมาเป็นช่วงของการพัฒนาอุตสาหกรรมอย่างต่อเนื่อง ดังที่เห็นได้จากแนวโน้มของการเปลี่ยนงานจากภาคเกษตรกรรมไปสู่ภาคอุตสาหกรรมมากขึ้น สภาพเช่นนี้ก่อให้เกิดการอพยพแรงงานจากชนบทเข้าสู่เมืองใหญ่ที่มีโรงงานอุตสาหกรรมตั้งอยู่ เช่นเดียวกับการเคลื่อนย้ายแรงงานจากประเทศด้อยพัฒนาสู่ประเทศที่พัฒนาแล้ว

ผู้ปฏิบัติงาน (พนักงานลูกจ้าง) ต่างมีจุดมุ่งหมายคือเพื่อต้องการหาเงินมาเลี้ยงตัวเองและครอบครัว โดยไม่ได้คำนึงถึงสภาวะและสิ่งแวดล้อมในการทำงานที่อาจมีผลกระทบต่อสุขภาพอนามัย บ่อยครั้งที่ผู้ปฏิบัติงานจำต้องทนกับงานที่ทำให้เกิดความเมื่อยล้าและน่าเบื่อหน่าย

ความเครียด (Strain) ที่ไม่เปิดเผย ของผู้ปฏิบัติงานนี้จะแสดงออกมาในรูปของการเกิดปัญหาการเจ็บไข้ได้ป่วย และการประสบอุบัติเหตุ

จุดนี้เองที่ “นักวิทยาการจัดสภาพงาน” หรือ “นักการยศาสตร์” (Ergonomics) และทีมงานความปลอดภัยและสุขภาพอนามัยของโรงงานหรือสถานประกอบการต้องตระหนักและสืบหาปัญหา เพื่อปรับปรุงสภาวะและสิ่งแวดล้อมในการทำงานให้เหมาะสมอยู่เสมอเพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานมีความเมื่อยล้าในระดับต่ำที่สุด และไม่เกิดความเบื่อหน่ายในงาน

จริงๆ แล้วสถานที่ปฏิบัติงาน (Workplace) โดยเฉพาะในโรงงานอุตสาหกรรม จะประกอบด้วยบุคลากรหลากหลายวิชาชีพ ซึ่งต่างก็นำเอาความรู้และประสบการณ์ที่มีอยู่มาแสดงฝีมือในงานที่ทำหรือทำการบริหารจัดการ โดยความรู้และประสบการณ์ต่างๆ เหล่านั้น เป็นได้ทั้งวิทยาการหรือเทคโนโลยีระดับสูง (High Technology) เทคโนโลยีระดับธรรมดา (Low Technology) และแนววิธีปฏิบัติตามสามัญสำนึกที่ไม่จัดว่าเป็นเทคโนโลยี (No Technology)

ดังนั้น บุคลากรในวิชาชีพต่างๆ จึงสามารถนำเอาหลักการและแนวทางดำเนินการของวิทยาการจัดสภาพงานมาประยุกต์ใช้ในวิชาชีพของแต่ละคน

การประยุกต์ใช้อย่างเหมาะสม (Appropriate Application) จึงขึ้นอยู่กับแต่ละท้องถิ่น หรือแต่ละพื้นที่เป็นหลัก เพราะว่าวิทยาการจัดสภาพงานที่ใช้ได้ผลสำหรับประเทศหรือชนชาติหนึ่ง อาจจะนำมาใช้โดยตรง สำหรับประเทศหรือชนชาติอื่นไม่ได้ เนื่องจากความแตกต่างในด้านต่างๆ เช่น สัดส่วนรูปร่าง ประเพณีวัฒนธรรม สภาพแวดล้อม และสภาพภูมิอากาศ

การประยุกต์ใช้วิทยาการจัดสภาพงาน จะมีจุดหมายหลักอยู่ 2 อย่าง คือ (1) ป้องกันมิให้เกิดปัญหา (Prevention) และ (2) แก้ไขปัญหาที่มีอยู่ (Correction)

การป้องกันมิให้เกิดปัญหาและแก้ไขปัญหาที่มีอยู่ในสถานที่ปฏิบัติงานนั้น วิทยาการจัดสภาพงานมีขอบเขตครอบคลุมและเกี่ยวพันกับ 3 เรื่องใหญ่ อันได้แก่ ความปลอดภัยและสุขภาพอนามัยของผู้ปฏิบัติงาน ผลิตภาพและค่าใช้จ่ายของสถานประกอบการ และความสะดวกสบายของผู้ปฏิบัติงาน

ความเป็นจริงในวันนี้ก็คือ ความเมื่อยล้าและความเบื่อหน่ายทำให้เกิดความเสียหายหรือความสูญเสีย ที่ทำให้ต้นทุนการผลิตสูงขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ

โดยสรุปแล้ว “วิทยาการจัดสภาพงาน” หรือ “การยศาสตร์” ก็คือความรู้ในการจัดให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถทำงานร่วมกับเครื่องจักรอุปกรณ์ภายใต้สภาพแวดล้อมหนึ่งๆ ได้อย่างเหมาะสม สะดวกสบาย มีความปลอดภัย และถูกสุขอนามัย ซึ่งทำให้ผู้ปฏิบัติงานทำงานได้อย่างมีผลิตภาพสูงสุด ครับผม!