ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง

ร่าง พ.ร.บ.ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง เป็นนโยบายเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของกระทรวงการคลังที่เสนอคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) พิจารณาเพื่อนำมาใช้จัดเก็บภาษีแทน พ.ร.บ.ภาษีโรงเรือนและที่ดิน พ.ศ. 2475 และ พ.ร.บ.ภาษีบำรุงท้องที่ พ.ศ. 2508 เนื่องจากของเดิมนั้นจัดเก็บได้น้อยและยังมีความเหลื่อมล้ำ ทั้งยังมีข้อยกเว้นอีกมากมาย

นับจากที่มีการเสนอร่าง พ.ร.บ.ที่ดินฯ มีการปรับเปลี่ยนวิธีและอัตราการจัดเก็บเรื่อยมา รวมถึงเกิดกระแสต่อต้านจากฝ่ายพรรคการเมือง นักธุรกิจ และประชาชนแทบจะทุกวิชาชีพ คสช.จึงชะลอการบังคับใช้ แต่ไม่มีนโยบายยกเลิก

ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างถือว่าเป็นเรื่องใหม่ของไทย หลายคนจึงถามถึงเหตุผลและความจำเป็น ตลอดจนใครมีหน้าที่เสียภาษีบ้านและที่ดินแบบไหนต้องเสียภาษี

เมื่อต้นเดือน มี.ค. 2558 นายสมหมาย ภาษี รมว.คลัง แถลงว่าได้ปรับเกณฑ์อัตราลดหย่อนการจัดเก็บภาษีที่อยู่อาศัยตามร่าง พ.ร.บ.ภาษีที่ดินฯ ใหม่ จากเดิมที่เคยกำหนดอัตราลดหย่อน กรณีบ้านราคาไม่เกิน 1 ล้านบาทไม่ต้องเสียภาษี เพิ่มเป็นบ้านราคาไม่เกิน 1.5 ล้านบาทไม่ต้องเสียภาษี และบ้านในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลจะเปลี่ยนเกณฑ์อยู่ที่ราคา 2-2.5 ล้านบาท

ส่วนบ้านที่ราคา 1-3 ล้านบาท จากเดิมที่จะจัดเก็บในอัตราร้อยละ 50 ของอัตราภาษีที่ 0.1 ของราคาประเมินทางราชการ ก็มีจะปรับเพิ่มวงเงินเป็น 1-4 ล้านบาท เสียภาษีร้อยละ 50 ส่วนบ้านที่ราคาเกิน 5 ล้านบาท ยังคงจัดเก็บอัตราเดิมที่ร้อยละ 0.1 ทั้งนี้การเว้นภาษีให้บ้านราคาไม่เกิน 1.5 ล้านบาท และลดหย่อนภาษีบ้านราคาไม่เกิน 4 ล้านบาทนั้น จะลดหย่อนเฉพาะเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่อยู่อาศัยนั้น และได้รับสิทธิลดหย่อนภาษีเพียงบ้านหลังเดียวเท่านั้น

แต่กรณีที่เป็นเจ้าของที่อยู่อาศัยมากกว่าหนึ่งหลัง บ้านหลังที่สองเป็นต้นไปจะต้องเสียภาษีเต็มอัตราที่ร้อยละ 0.1

สำหรับที่ดินของเกษตรกรที่ใช้สำหรับเพาะปลูกและการเกษตรยังไม่กำหนดแน่นอน แต่แนวโน้มการจัดเก็บภาษีเบื้องต้นคาดว่าที่ดินเกษตรไม่เกิน 15 ไร่ รวมที่อยู่อาศัยหรือมีมูลค่าไม่เกิน 1.5 ล้านบาท จะได้รับการยกเว้นภาษี

การจัดเก็บดังกล่าวเป็นเรื่องใหม่ของไทย ซึ่งผู้เกี่ยวข้องควรศึกษาผลดีและผลเสียจากทั้งประเทศที่ประสบความสำเร็จและล้มเหลว มิฉะนั้นคนชั้นกลางหรือผู้ไม่มีรายได้แน่นอนย่อมได้รับผลกระทบ เช่น เจ้าของอพาร์ตเมนต์/ บ้านเช่า ย่อมผลักภาระให้มนุษย์เงินเดือนที่มีรายได้น้อย ซึ่งเป็นผู้เช่า หรือผู้ประกอบธุรกิจห้างสรรพสินค้า ก็จะผลักภาระโดยการขึ้นค่าเช่าร้าน แผงค้า ทำให้ผู้บริโภคซื้อสินค้าแพงขึ้น

รวมถึงอาจกระทบการตัดสินใจของนักลงทุน เพราะการเก็บภาษีจะเพิ่มต้นทุนการผลิต เช่น หากสร้างตึกก็ต้องเสียภาษีเพิ่มขึ้น เมื่อต้นทุนสูงขึ้นก็ต้องขึ้นราคาสินค้าและบริการ

นอกจากนี้ การเก็บภาษีในอัตราคงที่ อาจไม่ได้แก้ปัญหาการถือครองที่ดินกระจุกตัว คนรวยที่มีทรัพย์สินมาก ไม่ได้รับผลกระทบมากจนถึงขั้นต้องขายที่ดิน แต่ภาระกลับตกอยู่กับคนชั้นกลางและคนจนเสียมากกว่า รัฐบาลควรมุ่งเก็บภาษีจากทรัพย์สินที่สร้างรายได้ ไม่ใช่มุ่งจะเก็บภาษีจากที่เป็นที่อยู่อาศัยและไม่ได้สร้างรายได้

ฉะนั้น การเก็บภาษีที่จะนำเงินมาพัฒนาประเทศต้องไม่เป็นการสร้างภาระ และสร้างความเดือดร้อนให้ประชาชน