ไหม… สร้างญี่ปุ่น (14)

ญี่ปุ่นเดินหน้าสู่เป้าหมาย Rich Country & Strong Military อย่างเอาจริงเอาจัง การเปิดหูเปิดตาของญี่ปุ่น ไม่เพียงเฉพาะส่งนักเรียนไปเรียนต่างประเทศเท่านั้น หลังจากที่ประเทศได้เปลี่ยนการปกครองกลับมาสู่จักรพรรดิแล้ว ญี่ปุ่นได้ส่งรัฐมนตรีพร้อมคณะชุดหนึ่งออกไปทัวร์อเมริกาและยุโรปเพื่อดูความก้าวหน้า รวมทั้งทำงานทางการเมือง

พวกเขาไม่ได้ไปทัวร์แค่สักเดือนแล้วกลับ แต่ไปยาวถึง 2 ปีค่ะ (กิจกรรมหนึ่งที่รวมอยู่ด้วยคือดูการเลี้ยงและผลิตไหมในยุโรป)

ญี่ปุ่นไปทัวร์ยุโรปถูกที่ถูกเวลา ได้เปิดหูเปิดตาเห็นความก้าวหน้ามากมาย และที่สำคัญคือได้ความรู้และความคิดทางวิทยาศาสตร์มาใช้ในการผลิตไหมของตนโดยตรง เช่น ความรู้ในการคัดเลือกสายพันธุ์ไหม โดยใช้ทฤษฎีที่บาทหลวงคริสเตียน ชาวเช็กชื่อ Gregor Mendel ค้นพบเรื่องปมเด่นปมด้อยในการถ่ายทอดทางพันธุกรรมในการทดลองผสมพันธุ์ถั่ว ซึ่งนั่นคือการเริ่มต้นก้าวไปสู่เรื่องของ Genes

ญี่ปุ่นได้พบกับความก้าวหน้าในเรื่องจุลชีววิทยา ซึ่งเป็นผลมาจาก Louis Pasteur ชาวฝรั่งเศสได้ค้นพบแบคทีเรียและมีผลต่อการเน่าเสียและการระบาดของโรคต่างๆ ...การค้นพบของ Louis Pasteur ถือเป็นการเปลี่ยนโลกค่ะ เพราะตั้งแต่ยุคกลางเมื่อเกิดโรคระบาดทีหนึ่งก็จะสาดโคลนที่มาของโรคกันมั่ว พวกยิวและโสเภณีถูกประณามในเรื่องต้นตอของโรคและถูกเผาทั้งเป็นมาหลายครั้ง

เมืองในยุโรปก่อนหน้ายุคที่ Louis Pasteur ค้นพบเรื่องเชื้อแบคทีเรียนั้นไม่ได้สะอาดเหมือนตอนนี้นะคะ ยุโรปสุดแสนโสโครก เวนิสที่ขณะนี้เราไปนั่งล่องเรือกอนโดล่าสูดอากาศบริสุทธิ์จาก
ทะเลอาเดรียติกทุกวันนี้ เมื่อก่อนนั้นในคลองมีแต่ขยะและน้ำเน่า ในฝรั่งเศสและอังกฤษนั้นไม่ต้องพูดถึง... อหิวาต์ระบาดเป็นว่าเล่น

ในช่วงเวลานั้น จักรพรรดิ Napoleon III ทรงสนพระทัยการทำงานของ Louis Pasteur ความรู้จากห้องทดลองของ Louis ที่ทำให้อากาศถ่ายเทสะดวก จึงทรงให้ Baron Haussmann สถาปนิกขั้นเทพออกแบบเมืองใหม่ สถาปนิกคนนี้แหละค่ะที่ทำให้คำว่า Avenue และ Boulevards ถูกนำไปใช้ทั่วโลก และเท่กว่า... Street

ปารีสได้รับการวางผังเมืองให้สวยงามและจัดการเมืองให้สะอาดก่อนใครในโลก แปลงนครตามคตินิยมของกรีกที่เรียกกันว่า... Metropolis (Mother+City) เป็น Metropolitan มหานครอลังการและงามนัก

โอ...พระเจ้า ปารีสคือเมืองบนโลกหรือเมืองในสวรรค์กันแน่?

ปารีสกลายเป็นมหานครที่ได้รับการกล่าวขวัญไปทั่วโลก หลายประเทศมาดูและนำไปสร้างเมืองของตน แม้แต่ ร.5 ของสยามก็เสด็จไปเยือน วอชิงตัน ดี.ซี./เบอร์ลิน/นิวยอร์ก/หรือแม้แต่กรุงเทพฯ (ถนนราชดำเนิน) ...ต่างก็ได้รับอิทธิพลจากปารีส (และ Louis Pasteur)

ปารีสสวยงามอย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน...

แต่ในช่วงเวลานั้น...โรคระบาดกับตัวอ่อนไหมกำลังแพร่ไปในยุโรป ทำให้ตัวหนอนก่อนจะทำรังไหมในยุโรปตายระเนระนาด ผู้เลี้ยงไหมในยุโรปมาให้ Louis Pasteur ช่วยศึกษา หลังจากศึกษาอยู่ 5 ปี เขาพบว่าเนื่องมาจากจุลินทรีย์ชนิดหนึ่งที่หนอนกินเข้าไป และยังมีปรสิตที่ตัวไหมด้วย ...นั่นเป็นเหตุทำให้ตัวไหมตายไปค่อนยุโรป

คณะทัวร์ของญี่ปุ่นไปทัวร์อเมริกาและยุโรป 2 ปี (1871–1873) ได้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์กลับบ้านมามากมาย แล้วก็ส่งไปทำงานทางวิชาการของตนต่อได้ในหลายเรื่อง คณะทัวร์เน้นเรื่องไหมอย่างมาก เพราะขณะนั้นญี่ปุ่นกำลังเป็นผู้ส่งออกไหมดิบรายสำคัญของโลก ในช่วงท้ายคณะทัวร์เดินทางไปที่อิตาลีซึ่งเป็นที่เลี้ยงไหมสำคัญในยุโรปซึ่งเป็นคู่แข่งของตน และดูความพยายามจัดการกับโรคระบาดของไหม

ทัวร์ยุโรปและอเมริกาครั้งนั้นญี่ปุ่นบุกเข้าไปรู้จักและเรียนรู้คู่แข่งของตน... หลายระดับ หลายพื้นที่ หลายเหตุการณ์ หลายความคิด หลายปัญหา... เป็นการเรียนรู้ในทุกมิติ

(อ่านต่อวันอังคารหน้าค่ะ)