ห้ามตั้งท้อง

เมื่อหัวหน้าแผนกยาของโรงพยาบาลรัฐบาลแห่งหนึ่ง สุดจะทนกับปัญหาขาดเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานในช่วงเจ้าหน้าที่หญิงในแผนกลาคลอดบุตรพร้อมกันหลายคน และออกประกาศ “ให้เจ้าหน้าที่หญิงกินยาคุมกำเนิด (ห้ามท้อง) ถ้าท้องให้ลาออกไปเลย” ไว้ในแผนก ซึ่งมีผู้นำไปลงในโซเชียลเน็ตเวิร์กจนแพร่กระจายอย่างกว้างขวาง จนถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน ผู้อำนวยการโรงพยาบาลออกมายอมรับและปฏิเสธว่าไม่ใช่นโยบายโรงพยาบาล เป็นเพียงความเห็นของหัวหน้าแผนกนั้น

ประกาศนี้สะท้อนให้เห็นปัญหาหลายอย่าง โรงพยาบาลของรัฐทุกแห่งจะมีผู้มาใช้บริการเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะโรงพยาบาลของรัฐใหญ่ๆ บางแห่งจะมีผู้ไปเข้าคิวรอรับบริการตั้งแต่ตีสาม ตีสี่ หรือบางรายที่เดินทางมาจากต่างจังหวัดมานอนค้างที่โรงพยาบาลเลยก็มี เพื่อให้ได้รับการตรวจหรือได้รับบริการทางการแพทย์ให้ทันในวันนั้น รายไหนไปถึงช้าอาจต้องรอเข้าคิวใหม่ในวันรุ่งขึ้น

แม้โรงพยาบาลจะมีแผนกต่างๆ มากมายเพื่อให้บริการแก่ผู้ใช้บริการได้อย่างทั่วถึงก็ตาม แต่เจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานก็มีจำกัด และพอดีเฉพาะจุดบริการนั้นๆ แผนกยาเป็นแผนกที่สำคัญ เปรียบเสมือนเป็นคอขวดของการให้บริการของแต่ละโรงพยาบาล ผู้ใช้บริการทั้งหมดหรือเกือบจะทั้งหมด เมื่อรับบริการจากแผนกต่างๆ แล้ว จะต้องมาที่แผนกยาทั้งนั้น

การให้บริการในแผนกยา โดยปกติก็ล่าช้าอยู่แล้ว แม้จะมีเจ้าหน้าที่อยู่ปฏิบัติงานครบก็ตาม เพราะเจ้าหน้าที่ต้องใช้เวลาในการตรวจสอบคำสั่งจ่ายยาของแพทย์ การจัดหายาหรือเวชภัณฑ์ตามคำสั่งแพทย์ จะต้องใช้ความรอบคอบและความรับผิดชอบสูง เพื่อป้องกันการจ่ายยาผิดพลาด

ดังนั้น การขาดเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานประจำ ณ จุดใดจุดหนึ่ง ไม่ว่าจะด้วยเหตุเจ็บป่วย หรือมีกิจธุระอื่นใด จะส่งผลให้การบริการ ณ จุดนั้นๆ เกิดการสะดุดหยุดลง เจ้าหน้าที่ซึ่งรับผิดชอบในจุดอื่น ต้องรับภาระในจุดบริการของเจ้าหน้าที่ที่ลาหยุดนั้น

เจ้าหน้าที่แผนกยาที่ปฏิบัติงานอาจมีทั้งข้าราชการ ลูกจ้างชั่วคราว และลูกจ้างประจำ ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการลาของข้าราชการ ข้าราชการหญิงสามารถลาคลอดได้ 90 วัน ส่วนลูกจ้างชั่วคราวและลูกจ้างประจำตามกฎหมายแรงงานลาคลอดได้ 45 วัน

การลงลายมือชื่อรับทราบในประกาศห้ามท้องของเจ้าหน้าที่ในแผนกยากว่า 30 คน เป็นการแสดงให้เห็นถึงการรับทราบปัญหานี้

หัวหน้างานได้ใช้วิธีการแก้ไขปัญหาแบบเด็ดขาดแทนที่จะแก้ปัญหานี้ด้วยวิธีการทางรัฐศาสตร์แบบละมุนละม่อมและประนีประนอม เช่น ขอร้องผู้ที่ยังไม่มีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะมีบุตรให้รอช่วงระยะเวลาหนึ่งและอาจจะขอร้องในการจัดช่วงเวลาตั้งท้องที่เหมาะสมให้ทยอยกันท้อง ไม่ใช่ว่าทั้งแผนกมีแต่เจ้าหน้าที่ผู้หญิงและตั้งท้องพร้อมกันหมดทุกคน คงเป็นเรื่องที่สับสนวุ่นวายทีเดียว

ในที่สุดผู้อำนวยการโรงพยาบาลรัฐบาลแห่งนั้นได้ยอมรับว่า กรณีนี้จะห้ามตั้งท้องไม่ได้ แต่ถ้าเจ้าหน้าที่ตั้งท้องก็จำเป็นต้องให้เจ้าหน้าที่จากแผนกอื่นมาช่วยทำงาน ซึ่งนับว่าเป็นเรื่องที่ถูกต้อง

แม้ว่าเรื่องนี้จะจบลงได้ด้วยดี แต่ก็ได้ทำให้สังคมเห็นในหลายประเด็น ตั้งแต่การบริหารจัดการของหัวหน้างานระดับกลาง ปัญหาสิทธิมนุษยชน ที่แม้จะเป็นเพียงที่ทำงานในแผนกหนึ่งของโรงพยาบาล และอิทธิพลของข้อมูลข่าวสารที่เผยแพร่ทางโซเชียลมีเดียที่แสดงให้เห็นว่า เรื่องใดก็ตามที่สังคมสนใจ จะปล่อยให้ผ่านไปโดยไม่แก้ไขไม่ได้