คนพิการกับความ(ไม่)เท่าเทียม

คนพิการไม่ว่าเชื้อชาติใดล้วนแต่ต้องการได้รับความเท่าเทียมเฉกเช่นเดียวกันกับบุคคลอื่นในสังคม เช่น สามารถเข้าถึงการศึกษา ไม่มีการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพ ได้รับการรักษาพยาบาล

สำหรับประเทศไทย เมื่อปี 2541 รัฐบาลไทยได้จัดทำปฏิญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ เพื่อรับรองสิทธิคนพิการให้ได้รับสิทธิและเสรีภาพเหมือนบุคคลทั่วไป เช่น สิทธิและโอกาสที่จะได้รับการศึกษาอย่างมีคุณภาพในทุกระดับ สิทธิและโอกาสได้รับการเตรียมพร้อมด้านอาชีพ สิทธิที่ได้รับสิ่งอำนวยความสะดวก บริการ และความช่วยเหลือจากรัฐ สิทธิได้รับบริการฟื้นฟูสมรรถภาพเพื่อให้สามารถดำรงชีวิตได้ด้วยตนเอง สิทธิแสดงความเห็นและมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางการเมือง และรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 มาตรา 80 กำหนดว่า “รัฐต้องสงเคราะห์... ผู้พิการ หรือทุพพลภาพ และผู้ด้อยโอกาสให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี และพึ่งตนเองได้”

กฎหมายอื่นๆ ที่ให้สิทธิแก่คนพิการ เช่น พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 มาตรา 10 กำหนดให้รัฐต้องจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นพิเศษให้แก่บุคคลซึ่งมีความบกพร่องทางร่างกาย หรือทุพพลภาพหรือบุคคลซึ่งไม่สามารถพึ่งตนเองได้หรือไม่มีผู้ดูแล พ.ร.บ.ส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 มีวัตถุประสงค์เพื่อให้คนพิการได้รับสิทธิประโยชน์และความคุ้มครอง มิให้มีการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมเพราะเหตุสภาพทางกายหรือสุขภาพ รวมทั้งให้คนพิการมีสิทธิได้รับสิ่งอำนวยความสะดวกที่เป็นสาธารณะและความช่วยเหลืออื่นจากรัฐ เพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีและพึ่งตนเองได้ พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 มีการกำหนดว่าคนพิการต้องได้รับการสร้างเสริมและคุ้มครองทางด้านสุขภาพอย่างสอดคล้องและเหมาะสม พ.ร.บ.การจัดการศึกษาเพื่อคนพิการ พ.ศ. 2551 มีวัตถุประสงค์เพื่อให้คนพิการตั้งแต่แรกเกิดหรือพบความพิการ มีสิทธิและโอกาสได้รับการบริการและความช่วยเหลือทางการศึกษาเป็นพิเศษอย่างทั่วถึง

จากข้อมูลสำนักงานส่งเสริมและคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ ณ วันที่ 3 ก.พ. 2557 ไทยมีคนพิการ 1,492,834 ราย ซึ่งในจำนวนนี้มีทั้งผู้ที่พึ่งพาตนเองได้ และไม่สามารถพึ่งพาตนเองได้

“เราอยากนั่งรถเมล์แบบคนทั่วไป เพื่อไปทำงาน... แต่ทุกวันนี้ไปไหนไม่ได้ เพราะรายได้ไม่พอจ่ายค่าแท็กซี่... จึงอยากให้คนพิการมีโอกาสใช้รถเมล์บ้าง” “ในสังคมคนพิการออกมาใช้ชีวิตน้อยมาก ไม่ใช่เพราะคนพิการมีน้อย แต่ออกมาในสังคมไม่ได้ต่างหาก เพราะเราไม่มีรถเมล์ที่เราสามารถขึ้นได้... เราควรได้รับบริการพื้นฐานนี้บ้าง”

นี่คือเสียงสะท้อนส่วนหนึ่งของคนพิการ คงจะปฏิเสธไม่ได้ว่าเสียงนี้ทำให้ทราบว่า แม้จะมีกฎหมายที่สร้างความเท่าเทียมกันให้คนพิการ แต่คงแก้ไขได้แต่เพียงบางส่วน คนพิการจึงมองว่าคนพิการด้วยกันที่จะเข้าใจและสัมผัสถึงสภาพปัญหาได้อย่างแท้จริง และต้องการให้รัฐบาลเข้าใจและแก้ไขปัญหาได้ตรงจุด การเรียกร้องให้มีรถโดยสารที่ออกแบบมาเพื่อให้ความสะดวกแก่คนพิการ เป็นตัวอย่างที่เห็นได้ชัดว่าคนพิการไม่ได้รับความเท่าเทียมกับบุคคลอื่นในด้านบริการสาธารณะ

การเรียกร้องของคนพิการไม่ได้มีแต่เพียงเรื่องรถโดยสาร เมื่อเดือน มิ.ย. 2557 เครือข่ายคนพิการเรียกร้องให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) สนับสนุนร่าง พ.ร.บ. 4 ฉบับ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำให้แก่คนพิการ และสร้างแนวทางการแก้ไขที่เป็นรูปธรรม คือ 1) ร่าง พ.ร.บ.กิจการสลากเพื่อสังคม พ.ศ.… 2) ร่าง พ.ร.บ.การจัดการศึกษาสำหรับคนพิการ (ฉบับที่...) พ.ศ.… 3) ร่าง พ.ร.บ.ส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ และ 4) ร่าง พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ (ฉบับที่...) พ.ศ.… (เพิ่มบทบัญญัติข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์เพื่อประโยชน์ของคนพิการทางการมองเห็น คนพิการทางการได้ยิน คนพิการทางสติปัญญา)

คนพิการที่มีรายได้เป็นหนึ่งในผู้เสียภาษีให้รัฐเช่นกัน พวกเขาควรได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกันเช่นเดียวกับบุคคลอื่น รัฐควรเร่งแก้ไขปัญหาต่างๆ เพื่อให้พวกเขามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น