"เหลื่อมล้ำย่ำแย่"โจทย์ใหญ่ปฏิรูปเศรษฐกิจ

โดย...ทีมข่าวเศรษฐกิจภาครัฐโพสต์ทูเดย์

เปิดโผออกมาแล้วสำหรับสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ด้านที่มีแกนหลักมาจากเทคโนแครต นักวิชาการ นักธุรกิจ ภาคเอกชน และเกษตรกร

ประกอบด้วย เกริกไกร จีระแพทย์ อดีตปลัดกระทรวงพาณิชย์และอดีต รมว.พาณิชย์ ในสมัยรัฐบาล พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ มนู เลียวไพโรจน์ อดีตปลัดกระทรวงการคลัง สมชัย ฤชุพันธุ์ ประธานมูลนิธิสถาบันพัฒนาสยาม และอดีตกรรมการปฏิรูป

นรีวรรณ จินตกานนท์ นักวิชาการและอดีต สว.สรรหา พิสิฐ ลี้อาธรรม อดีตคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และอดีต รมช.คลัง สมัยรัฐบาล ชวน หลีกภัย (25402544) สุทัศน์ เศรษฐ์บุญสร้าง อดีตรองเลขาธิการอาเซียนและอดีตผู้แทนการค้าไทยสมัยรัฐบาล อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ

ธวัชชัย ยงกิตติกุล เลขาธิการสมาคมธนาคารไทย กอบศักดิ์ ภูตระกูล ผู้ช่วยผู้จัดการใหญ่ ธนาคารกรุงเทพ ไพบูลย์ นลินทรางกูร ประธานสภาธุรกิจตลาดทุนไทย อัญชลี ชวนิชย์ อดีตนายกสมาคมนิคมอุตสาหกรรมไทยและพันธมิตร กงกฤช หิรัญกิจ อดีตประธานสภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย

จุตินันท์ ภิรมย์ภักดี กรรมการรองกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท บุญรอดบริวเวอรี่ พจนีย์ ธนวรานิช อดีตอธิบดีกรมการประกันภัยและอดีตกรรมการอิสระ บริษัท โออิชิ กรุ๊ป ของกลุ่มเจริญ สิริวัฒนภักดี ไกรฤทธิ์ บุณยเกียรติ รองประธานคณะกรรมการมูลนิธิสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม สายัณห์ จันทร์วิภาสวงศ์ ประธานคณะกรรมการการบริการสภาธุรกิจไทยจีน และ อุทัย สอนหลักทรัพย์ ประธานสภาการยางแห่งประเทศไทย

ทว่า ภารกิจที่สำคัญของ สปช.ชุดนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในการวางกลไกที่จะปฏิรูประบบเศรษฐกิจไทยในระยะยาว โดยเฉพาะการแก้โจทย์ใหญ่ คือ การลดความเหลื่อมล้ำเศรษฐกิจและสังคม

จากรายงานประจำปี 2557 ของสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุว่า แม้สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำในปี 2556 จะมีแนวโน้มดีขึ้น แต่ความแตกต่างของรายได้คนรวยที่สุด 10% แรกของประเทศ และคนจนมากที่สุด 10% ของประเทศ อยู่ที่ 34.8 เท่า โดยคนรวยที่สุดมีรายได้สูงถึง 36.8% ของรายได้ทั้งหมด แต่คนจนที่สุดมีรายได้เพียง 1.1% ของรายได้ทั้งหมด และเมื่อเทียบกับเมื่อปี 2531 พบว่าความเหลื่อมล้ำอยู่ที่ 20.9 เท่า

ในขณะที่ความเหลื่อมล้ำด้านทรัพย์สินทางการเงิน พบว่าทรัพย์สินยังคงกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มคนเล็กๆ โดยผู้ถือบัญชีเงินฝากมากกว่า 10 ล้านบาทขึ้นไป มีเพียง 0.1% ของจำนวนบัญชีเงินฝากทั้งหมด ส่วนบัญชีที่มีวงเงินไม่เกิน 10 ล้านบาท มีสัดส่วน 99.9% แต่มียอดเงินฝากเพียง 50.8% ของเงินฝากทั้งหมด

ด้านหนี้สินครัวเรือน จะพบว่าครัวเรือนทั้งประเทศที่มีหนี้สินมีสัดส่วน 52.7% แต่กลับพบว่าคนจนที่สุดมีหนี้สินต่อรายได้อยู่ที่ 29.8 เท่า ส่วนคนรวยมีสัดส่วนหนี้สินต่อรายได้เพียง 10.9 เท่า

โดยเฉพาะความเหลื่อมล้ำการถือครองที่ดิน พบว่าบุคคลธรรมดาและนิติบุคคล 15 ล้านราย พบว่ากลุ่มที่ถือครองที่ดินมากที่สุด 10% แรก (1.59 แสนราย) ถือครองที่ดิน 58.3 ล้านไร่ คิดเป็น 61.48% ของที่ดินทั้งหมด เทียบกับกลุ่มที่ถือครองที่ดินน้อยที่สุด 10% สุดท้าย (1.59 แสนราย) ถือครองที่ดิน 6.83 หมื่นไร่ หรือ 0.07% ของที่ดินทั้งหมด ต่างกัน 853 เท่า สะท้อนให้เห็นถึงการกระจุกตัวของที่ดินเป็นอย่างมาก

นอกจากนี้ ไทยยังมีปัญหาความเหลื่อมล้ำในการถือครองที่ดินทำกินสูง โดยพบว่าที่ดินด้านเกษตรกรรมที่มี 149 ล้านไร่นั้น มีการกระจุกตัวในมือคนกลุ่มน้อย และที่ดินขนาดใหญ่ถือครองโดยกลุ่มคนรวย ในขณะที่มีครัวเรือน 3 ล้านราย ไม่มีที่ดินทำกินหรือมีที่ดินทำกินไม่พอ และยังมีที่ดินรกร้างว่างเปล่าที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ประมาณ 1 ล้านไร่ ซึ่งมีสาเหตุจากการที่ไทยไม่มีมาตรการจำกัดการถือครองที่ดิน และไม่มีเครื่องมือบังคับในการกระจายสิทธิถือครองที่ดิน เช่น ภาษีที่ดิน และปัญหาการถือครองกรรมสิทธิ์ที่ดินโดยคนต่างชาติมีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างมาก

นี่ยังไม่นับความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษา สาธารณสุข การคุ้มครองทางสังคมให้กับแรงงาน ด้านความยุติธรรม และความเหลื่อมล้ำทางการเมือง ซึ่งเป็นผลพวงมาจากความเหลื่อมล้ำด้านเศรษฐกิจ

“การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำของไทย คงไม่ใช่การทำให้คนรวยจนลง แต่คือการทำให้คนส่วนใหญ่มีรายได้เพิ่มขึ้นมากกว่า ซึ่งการที่รัฐบาลจะออกมาตรการภาษีมรดกและภาษีที่ดินก็ช่วยได้ส่วนหนึ่ง แต่ประเด็นน่าจะอยู่ที่ว่า ทำอย่างไรที่จะให้คนทำงานแบบตัวเป็นเกลียวหัวเป็นนอตมีส่วนแบ่งกำไรที่เพิ่มขึ้น เพราะปัจจุบันคนเหล่านี้ได้ส่วนแบ่งกำไรที่น้อยเกินไป” สุทัศน์ ว่าที่ สปช. เสนอแนวคิด

จากนี้คงต้องติดตามบทบาทของ สปช.ด้านเศรษฐกิจต่อไป แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคงไม่ใช่แค่แผนปฏิรูปในกระดาษ แต่อยู่ที่การนำสิ่งที่คิดไปปฏิบัติอย่างจริงจังและประสบความสำเร็จหรือไม่