ถึงเวลาแปรรูป

รัฐวิสาหกิจถือเป็นกลไกสำคัญของรัฐในการขับเคลื่อนนโยบายให้ประสบผลสำเร็จดังที่ตั้งเป้าไว้ นอกจากนั้นแล้วในด้านบทบาททางเศรษฐกิจเอง รัฐวิสาหกิจมักจะจัดตั้งขึ้นมาเพื่อทำกิจการบางอย่างที่ไม่คุ้มค่าการลงทุนโดยภาคเอกชนและดำเนินกิจการที่เน้นให้บริการประชาชนโดยไม่เน้นกำไรสูงสุด

ปัจจุบันเราเห็นปัญหาของการดำเนินงานที่ไม่มีประสิทธิภาพขาดความโปร่งใส และเกิดการทุจริตในรัฐวิสาหกิจหลายแห่ง นอกจากนั้นแล้วการใช้นโยบายประชานิยมต่างๆ เพื่อหวังผลทางการเมืองยังส่งผลให้รัฐวิสาหกิจบางแห่งต้องแบกรับผลขาดทุนต่อเนื่องและมีภาระหนี้สินมากมาย กลายมาเป็นหนี้สาธารณะซึ่งเป็นภาระโดยตรงของประชาชนผู้เสียภาษีอีกที อีกทั้งปัญหามากมายที่สะสมมานานในรัฐวิสาหกิจหลายแห่งยังส่งผลให้การลงทุนของรัฐวิสาหกิจเป็นไปด้วยความยากลำบากเพราะปัญหาหนี้สินที่ส่งผลต่อฐานะการเงิน เมื่อรัฐวิสาหกิจขาดการลงทุนก็ย่อมส่งผลต่อการบริการประชาชนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

หากเรามองไปในมิติของการปรับปรุงการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นแล้ว การให้กลไกตลาดและระบบบริหารงานแบบเอกชนเข้ามามีส่วนในการพัฒนารัฐวิสาหกิจน่าจะช่วยปลดล็อกรัฐวิสาหกิจไทยจากปัญหาต่างๆ ที่เข้ามารุมเร้าได้

การแปรรูปรัฐวิสาหกิจจึงเป็นคำตอบที่เหมาะสมที่จะเข้ามาแก้ปัญหาต่างๆ ที่เป็นอยู่ในขณะนี้ หากเรามองดูที่โศกนาฏกรรมสะเทือนขวัญล่าสุดกรณีฆ่าข่มขืนน้องแก้มเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เราก็จะเห็นภาพหนึ่งของปัญหาเชิงโครงสร้างที่เกิดขึ้นกับรัฐวิสาหกิจอย่างการรถไฟแห่งประเทศไทย (ร.ฟ.ท.) ซึ่งหากมองให้ลึกไปแล้ว การปลดผู้ว่าการ ร.ฟ.ท. ออกไปย่อมไม่สามารถแก้ปัญหาทั้งระบบได้อย่างยั่งยืนแน่นอน เพราะปัญหาอยู่ที่ตัวระบบ ไม่ใช่ตัวบุคคล

ลองนึกภาพว่าหาก ร.ฟ.ท.แปรรูปไปเป็นบริษัทมหาชนในตลาดหลักทรัพย์ แน่นอนว่าระบบการบริหารจะต้องมีการคัดเลือกบุคคลที่มีความสามารถมาบริหารผ่านคณะกรรมการที่ผู้ถือหุ้นเลือกเข้ามาอีกที ขณะที่ความเสี่ยงที่กิจการของรัฐจะรับเอาผู้ที่เป็นอาชญากรหรือติดยามาให้บริการประชาชนแบบกรณี ร.ฟ.ท.คงจะลดน้อยลง เพราะอย่างน้อยที่สุดระบบบริหารงานบุคคลที่มีเกณฑ์การคัดเลือกและสายการควบคุมและตรวจสอบประเมินผลบุคลากรที่ชัดเจน นอกจากนั้นแล้วระบบการกำกับดูแลกิจการที่ดียังจะช่วยให้ ร.ฟ.ท.หรือรัฐวิสาหกิจที่ผ่านการแปรรูปอื่นๆ มีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และมีเกณฑ์ชี้วัดการดำเนินงานที่คำนึงถึงผลกระทบในด้านอื่นๆ ด้วย ไม่ว่าจะเป็นสิ่งแวดล้อม ด้านสังคม การพัฒนาชุมชน

ขณะเดียวกัน ด้วยระบบของการถ่วงดุลด้วยกรรมการอิสระและการตรวจสอบโดยผู้ถือหุ้น ดังนั้นถึงเวลาแล้วที่เราจะมีการมองปัญหาของรัฐวิสาหกิจอย่างเป็นระบบและแก้ปัญหาให้ตรงจุดเสีย โดยหวังว่าโศกนาฏกรรมของน้องแก้มจะเป็นกรณีสุดท้ายที่เกิดกับผู้ใช้บริการรัฐวิสาหกิจ