มี ‘จิตสำนึก’ เพียงใด?

เราคงจะปฏิเสธไม่ได้ว่า หนึ่งในหน้าที่สำคัญของ “ผู้จัดการโรงงาน” และ “ผู้บังคับบัญชา” ทุกระดับ โดยเฉพาะ “หัวหน้างาน” ก็คือ การสร้างเสริมความปลอดภัยและการป้องกันอุบัติเหตุในที่ทำงาน

การที่จะทำให้เกิดความปลอดภัยในการทำงานอย่างได้ผลนั้น เราจะต้องเริ่มจากความเชื่อมั่นใน “คุณค่าของคน” ก่อน ซึ่งก็คือการมองเห็นความสำคัญของทุกคน ไม่ว่าจะเป็นเพื่อนร่วมงาน หรือลูกน้อง โดยตระหนักว่าชีวิตทุกคนเป็นสิ่งที่มีค่าสูงยิ่ง จากนั้นจึงสร้าง “จิตสำนึกแห่งความปลอดภัย (Safetyminds)” ซึ่งจะมีมากน้อยเพียงใด ต้องคำถามดังนี้

1.เรามั่นใจหรือไม่ว่าพนักงานใหม่หรือพนักงานที่ยังมีความชำนาญงานน้อยจะไม่ทำงานโดยไม่รู้วิธีที่ถูกต้อง หรือทำงานอย่างไม่ปลอดภัย

2.เราจัดให้มีเครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่จำเป็นและเหมาะกับการทำงานนั้นๆ อย่างปลอดภัยหรือไม่

3.เราจัดเก็บเครื่องมือและอุปกรณ์ต่างๆ ถูกต้องและปลอดภัยหรือไม่

4.เราได้มอบหมายให้พนักงานทำงานอย่างเหมาะสมแล้วใช่หรือไม่ โดยได้พิจารณาถึงความรู้ความสามารถและศักยภาพของพนักงานนั้นๆ

5.เรามั่นใจหรือไม่ว่าพนักงานจะไม่ทำงานอย่างเร่งรีบ หรือลัดข้ามขั้นตอนที่สำคัญต่อความปลอดภัยไป

6.เราได้ป้องกันอันตรายจากจุดอันตรายของเครื่องจักร โดยมีอุปกรณ์ป้องกันอันตราย ป้องกันอย่างมั่นคงและติดตั้งถูกที่หรือไม่

7.อุปกรณ์ป้องกันอันตรายจากเครื่องจักรมีความเหมาะสม และไม่เป็นตัวที่สร้างอันตรายขึ้นเองใช่หรือไม่

8.พนักงานได้ปิดเครื่องจักร หรือตัดไฟทุกครั้งที่ไม่ใช้งาน ใช่หรือไม่

9.บรรยากาศในที่ทำงานส่งเสริมให้พนักงานสามารถทำงานอย่างปลอดภัยหรือไม่

10.พนักงานทำงานด้วยจิตสำนึกแห่งความปลอดภัย ซึ่งเราสามารถสังเกตหรือมองเห็นได้อย่างชัดเจนหรือไม่

11.พนักงานทราบถึงจุดอันตรายต่างๆ ทั้งของเครื่องจักรและสภาพแวดล้อมแล้วหรือไม่

12.เราได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการป้องกันอุบัติเหตุและการทำงานอย่างปลอดภัยแก่พนักงานใหม่เสมอๆ ใช่หรือไม่

13.พนักงานใหม่ใส่ใจและตื่นตัวต่ออันตรายต่างๆ รอบตัวหรือไม่

14.พนักงานยกย้ายสิ่งของต่างๆ อย่างถูกวิธีหรือไม่

15.เราได้อบรมฝึกสอนพนักงานถึงวิธียกของอย่างถูกต้องแล้วหรือไม่

16.พนักงานทุกคนในโรงงานรู้จุดที่ติดตั้งสัญญาณเตือนภัยและทางหนีไฟ (ทางออกฉุกเฉิน) แล้วหรือไม่

17.เราได้ฝึกอบรมเรื่อง “ความปลอดภัย” และ “การป้องกันอุบัติเหตุ” เป็นการเฉพาะแก่พนักงานใหม่ หรือสอดแทรกในปฐมนิเทศแล้วใช่หรือไม่

18.เราจัดให้มีการฝึกอบรม (แบบทบทวน) แก่พนักงานเก่าในเรื่องความปลอดภัยเป็นระยะๆ หรือไม่

19.สัญญาณมือหรือสัญญาณความปลอดภัยต่างๆ เป็นที่รู้จักคุ้นเคยกันดีในหมู่พนักงานทุกคนหรือไม่

20.เราเคยคุยถึงปัญหาด้านอุบัติเหตุและความปลอดภัยกับพนักงานอย่างจริงจังหรือไม่

21.เรามีแผนการบำรุงรักษาเครื่องจักรเป็นประจำหรือไม่

22.การบำรุงรักษาเครื่องจักรได้กระทำอย่างถูกวิธีและปลอดภัยหรือไม่

23.สวิตช์ไฟต่างๆ มีการแยกประเภทเพื่อการใช้ในงานที่แตกต่างกันตามมาตรฐานความปลอดภัยแล้วหรือไม่

24.เราได้หยุดการผลิตทันทีที่มีอะไรผิดพลาดเกิดขึ้นใช่หรือไม่

25.สีต่างๆ ที่ใช้ทาอาคาร เครื่องจักร หรืออุปกรณ์ป้องกันอันตรายมีความเด่นชัดและเป็นไปตามมาตรฐานของสีแห่งความปลอดภัยหรือไม่

26.เรารู้จักโรงงานของเราอย่างดีและทั่วถึงหรือไม่

27.เรารู้จริงในวิธีการทำงานอย่างปลอดภัยสำหรับพนักงานทุกคนหรือไม่

28.เราได้คำนึงถึงความปลอดภัยในการวางแผนการผลิตทุกครั้งหรือไม่

29.เราเคยจัดให้มีการประกวดความปลอดภัยระหว่างบุคคล หรือระหว่างหน่วยงานบ้างหรือไม่

30.เรามั่นใจหรือไม่ว่าพนักงานทุกคนปฏิบัติงานโดยสวมใส่อุปกรณ์ ป้องกันอันตรายต่างๆ อย่างเหมาะสมและพอเพียง

31.เรามั่นใจหรือไม่ว่าพนักงานปฏิบัติตามกฎแห่งความปลอดภัยในขณะทำงานอย่างจริงจัง

32.เราได้จัดทำ “แผนฉุกเฉิน” แล้วหรือไม่

33.เรายึดมั่นในเรื่องความปลอดภัยในการทำงานอย่างจริงจังหรือไม่

34.เราเป็นนักสังเกตและไม่มองข้ามอันตรายต่างๆ ในบริเวณที่ทำงานใช่หรือไม่

35.เราใช้ระบบป้องกันอันตราย หรืออุปกรณ์อัตโนมัติ เมื่อมีโอกาสหรือเมื่อเป็นไปได้ใช่หรือไม่

36.เรารีบจัดการแก้ไขอันตรายต่างๆ ทันทีที่พบเห็นหรือไม่

37.เราได้จัดเก็บสารพิษหรือวัตถุอันตรายในที่เก็บเฉพาะที่ที่ปลอดภัยแล้วหรือไม่

38.เรามีแผนตรวจสภาพแวดล้อมเพื่อความปลอดภัยเป็นประจำ ใช่หรือไม่

39. เราได้ทักท้วงและแนะนำพนักงานที่ปฏิบัติงานอย่างไม่ปลอดภัยทุกครั้งที่พบเห็นหรือไม่

40.เรามีความเชื่อมั่นในคุณค่าของคนอย่างแท้จริงหรือไม่

คำถามเพื่อสำรวจ “จิตสำนึกแห่งความปลอดภัย” ทั้ง 40 ข้อข้างต้นนี้ แม้จะเป็นคำถามที่ง่ายๆ แต่ก็มีความหมายยิ่งต่อการพัฒนา “จิตสำนึกแห่งความปลอดภัย” ให้เกิดขึ้นทั่วทั้งองค์กร

ดังนั้น ถ้าหากเราเป็นผู้มี “จิตสำนึกแห่งความปลอดภัย” คำถามข้างต้นนี้ จึงไม่ตอบไม่ได้ ครับผม!