ผ้าขี้ริ้วห่อทอง

ไอเดียแปลงขยะเป็นเงินมีหลากหลายรูปแบบที่น่าสนใจ นอกเหนือจากการเก็บขยะมาขาย เพื่อนำไปเข้ากระบวนการรีไซเคิลกลับมาใช้ใหม่ วัสดุหลายๆ ชนิดจากกองขยะ ยังสามารถนำมาผลิตเป็นสินค้าแฟชั่นที่ได้รับการยอมรับในระดับโลก

ปรากฏการณ์ผ้าขี้ริ้วห่อทองในฟิลิปปินส์ถือเป็นบทเรียนความสำเร็จที่น่าศึกษา เพราะสามารถเปลี่ยนภูเขาขยะไร้ค่าให้กลายเป็นขุมสมบัติ ทั้งยังช่วยให้คนยากจนจำนวนมากมีรายได้และคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

เข้าทำนองกิจการเพื่อสังคม (Social Enterprise) ที่มุ่งทำธุรกิจควบคู่ไปกับความใส่ใจสังคมและสิ่งแวดล้อม

ซีเอ็นเอ็นย้อนรอยความสำเร็จของโมเดลในฟิลิปปินส์ว่า ที่ผ่านมาคนยากจนชาวฟิลิปปินส์อาศัยกองขยะขนาดใหญ่ยักษ์เป็นแหล่งทำมาหากิน โดยบางส่วนเก็บเศษผ้าไปขายแลกกับเงินเล็กๆ น้อยๆ กระทั่งพัฒนาสู่การนำเศษผ้าเหลือทิ้งเหล่านี้มาถักทอเป็นผืนพรม สร้างงานให้บรรดาแม่บ้าน และกลายเป็นอุตสาหกรรมในครัวเรือนที่สร้างรายได้เลี้ยงปากเลี้ยงท้องคนในครอบครัว

แต่คนเหล่านี้กลับถูกพ่อค้าคนกลางเอาเปรียบกดราคาแบบไม่เป็นธรรม ได้ค่าเหนื่อยจากการถักพรมไม่ถึงวันละ 1 เหรียญสหรัฐ

กระทั่งปี 2550 มีกลุ่มคนรุ่นใหม่ก่อตั้งองค์กรที่มีชื่อว่า Rags2Riches เพื่อช่วยเหลือให้ผู้หญิงเหล่านี้ผลิตงานฝีมือจากผ้าขี้ริ้วในราคาที่เป็นธรรม และสามารถเข้าถึงตลาดได้โดยไม่ต้องถูกพ่อค้าเอารัดเอาเปรียบ

เริ่มต้นจากการนำดีไซเนอร์เจ๋งๆ ของฟิลิปปินส์มาช่วยพัฒนากลุ่มแม่บ้านให้สามารถผลิตเครื่องประดับแฟชั่นคุณภาพสูง และขยับขยายจากโครงการนำร่องในชุมชนกองขยะย่านกรุงมะนิลาแพร่หลายไปยังชุมชนยากจนทั่วประเทศ

น่าสนใจว่าใช้เวลาประมาณ 6 ปี Rags2Riches สามารถปั้นแบรนด์แฟชั่นผ้าขี้ริ้วห่อทองจนโด่งดังระดับโลกได้ ไม่เพียงแต่วางขายในประเทศ แต่ยังมีขายในต่างประเทศ และภายในไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า บริษัทเตรียมจะเปิดระดมเงินจากนักลงทุนที่สนใจเพื่อขยายกิจการ

ถึงวันนี้ Rags2Riches ช่วยอบรมทักษะฝีมือให้กับคนในชุมชนใกล้กองขยะมากกว่า 800 คน สามารถผลิตงานฝีมือทุกชนิด ตั้งแต่กระเป๋าถือผู้หญิง กระเป๋าสตางค์ ไปจนถึงถุงใส่ขวดไวน์ ซึ่งวางขายในร้านแฟชั่นต่างๆ รวมถึงในลอนดอนและนิวยอร์ก

Rags2Riches จ่ายค่าตอบแทนให้กับช่างฝีมือเฉลี่ยที่คนละ 400-700 เปโซต่อวัน หรือประมาณ 916 เหรียญสหรัฐ จึงเป็นทางเลือกอาชีพให้กับผู้หญิงฟิลิปปินส์ที่ยากจน แทนที่จะถักพรมแลกกับเงินแค่ 20 เซนต์ต่อวัน เหมือนในอดีต

นอกจากบริษัทจะจ่ายค่าตอบแทนอย่างสมเหตุสมผลแล้ว ยังให้การสนับสนุนด้านการศึกษา การเงิน และให้ความรู้ด้านสุขภาพกับช่างฝีมือเหล่านี้ รวมถึงหากบริษัททำผลงานได้ดีขึ้นก็มีแผนจะจ่ายเงินปันผลในอนาคตด้วย อย่างไรก็ตามวัสดุที่ใช้ไม่ได้มาจากกองขยะเหมือนเดิมแล้ว แต่ซื้อเศษเหลือๆ โดยตรงจากผู้ผลิตสิ่งทอก่อนที่จะนำไปทิ้ง หลังเกิดเหตุกองขยะถล่มจนมีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก

ความท้าทายของธุรกิจนี้อยู่ที่การให้ความรู้แก่ช่างฝีมือสาวๆ เพื่อเปลี่ยนจากการผลิตงานด้วยวัสดุจากกองขยะมาเป็นการสร้างสรรค์สินค้าคุณภาพสูง เพื่อขยายไปวางขายในร้านแฟชั่นต่างประเทศ รวมทั้งทักษะด้านการบริหารจัดการ เพราะสำหรับคนยากจนที่มีอะไรต้องทำมากมาย คนเหล่านั้นมักไม่ได้นึกถึงคุณภาพมาก่อน

สำหรับธุรกิจนี้มีโอกาสเติบโตสูง เพราะโลกขับเคลื่อนด้วยกระแสรักษ์โลก และโมเดลของ Rags2Riches ก็ตอบโจทย์ความต้องการดังกล่าว