วันนี้ที่ปัญจาบ

การเดินทางไปที่ใดในโลก สิ่งที่ต้องตระหนักไว้อย่างหนึ่งคือ เรื่อง Do & Don’t.

อะไรควรทำ อะไรไม่ควรทำ อะไรควรพูด อะไรไม่ควรพูด ฯลฯ

ขอย้ำว่า... สำคัญมากค่ะ ก่อนผู้เขียนออกเดินทางไปเที่ยวที่ใดก็ตาม คุณสามีจะค้นหัวข้อนี้ไว้เป็นหัวข้อหลักไว้ให้ผู้เขียนหนึ่งบทเลยค่ะ และถือว่าเมื่อไปปากีสถานครั้งนี้ เรื่องนี้ถือเป็นเรื่องสำคัญจริงๆ

เมื่อเราไปถึง Islamabad เจ้าของบริษัทนำเที่ยวที่เราใช้บริการได้บอกว่า... ขอให้ท่านที่มาเที่ยวปากีสถานครั้งนี้ระมัดระวังในการพูดและการแสดงออกในเรื่องการเมือง

อย่าไปถามใครกันเล่นๆ ลอยๆ ในที่ใครๆ ว่า

“คุณคิดว่า Bin Laden เป็นยังไง”

“ระเบิดที่กลางตลาดเป็นฝีมือใคร” ฯลฯ หรืออะไรทำนองนั้น

หากเราอยากรู้เรื่องหรือต้องการถามใครอย่างนี้จริงๆ ต้องหาคนที่คุยด้วยเป็นส่วนตัวและไม่ใช่ที่สาธารณะ และต้องแสดงความบริสุทธิ์ใจในความประสงค์ที่ต้องการรู้

ใช่ค่ะ... ปากีสถานเป็นพื้นที่หนึ่งที่มีความขัดแย้งทางการเมืองที่ถึงเลือดถึงเนื้อ การเปิดคำถามทำนองนี้อาจไปสะกิดใจคนถูกถามอย่างรุนแรงก็ได้ เพราะเราไม่ทราบหรอกค่ะว่า... ใครรักใครหรือไม่รักใคร ใครเป็นพวกใครหรือไม่เป็นพวกใคร

ความจริงแล้วเรื่องนี้เป็นเรื่องการสื่อสารในวัฒนธรรมข้ามถิ่น ซึ่งเป็นหัวข้อหนึ่งที่ผู้เขียนสอนอยู่ในมหาวิทยาลัยอยู่แล้ว ขณะนี้ก็ได้มาในพื้นที่ที่มีความเข้มงวดในเรื่องนี้จริงๆ

ความขัดแย้งหรือความไม่สงบอันเนื่องมาจากกิจกรรมทางการเมืองของชนบางกลุ่มในปากีสถาน ทำให้เราต้องตัดการเดินทางบางแห่งออกไปในการเดินทางเที่ยวนี้ โดยเฉพาะการเดินทางไปที่ Khyber Pass ซึ่งไปทางชายแดนอัฟกานิสถาน ทั้งๆ ที่อยู่ไม่ไกลจาก Islamabad

เสียดายค่ะ... ทำให้ไม่ได้ไปดูพุทธศิลป์แบบกรีกหลายชิ้นในสมัยคันธาระ ซึ่งเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์แถวๆ นั้น แต่ก็คาดหวังว่าคงจะได้ไปสักครั้ง

สาเหตุที่เราต้องระมัดระวังในเรื่องการสื่อสารในประเทศปากีสถาน เพราะคนในปากีสถานมีหลายกลุ่ม เช่น ปัญจาบ ปาทาน ทาจิก บาลติ ฯลฯ คนแต่ละกลุ่มมีพื้นที่อาศัยของตน มีอัตลักษณ์ของตน

ประชาชนกลุ่มที่ใหญ่และมีบทบาททางการเมืองมากที่สุดในปากีสถานคือ กลุ่มคน “ปัญจาบ” คนระดับผู้นำประเทศปากีสถานมักจะเป็นคน “ปัญจาบ”

การได้ยินชื่อ “ปัญจาบ” แล้วอาจสงสัยว่าทำไมชื่อเดียวกับ “ปัญจาบ” ในอินเดีย เป็นชื่อแคว้น “ปัญจาบ” เหมือนกัน แต่เป็นคนละที่กันค่ะ

ดั้งเดิม “ปัญจาบ” เป็นพื้นที่คลุมบริเวณแม่น้ำสายสำคัญ 5 สาย ที่ไหลจาก Kashmir Valley มารวมให้เป็นแม่น้ำสินธุ

หลังจาก British India ออกจากการยึดครองอินเดีย “ปัญจาบตะวันตก” แยกไปเป็นปากีสถาน และ “ปัญจาบตะวันออก” อยู่ในอินเดีย นอกจากนั้น ยังมีเมือง “ปัญจาบ” อีกแห่งหนึ่งอยู่ในประเทศอัฟกานิสถาน ซึ่งเป็นเมืองหลวงของแคว้นบามิยัน

พื้นที่ “ปัญจาบ” บางส่วนยังมีปัญหาเรื่องอ้างกรรมสิทธิ์กันอยู่ หากจะพูดถึง “ปัญจาบ” ในด้านศาสนาแล้ว “ปัญจาบ” เป็นพื้นที่ของทั้งคน อิสลาม ฮินดู และซิกข์

นี่แหละค่ะ ในพื้นที่ทำนองนี้ต้องระมัดระวังเรื่องการสื่อสารไว้ตลอดเวลา การเดินทางไปไหนเราต้องรู้จักที่มาที่ไปของเมือง ผู้คน ศาสนา และวัฒนธรรมข้ามถิ่น ฯลฯ ไว้ด้วย

แล้วจะเดินทางปลอดภัยและมีความสุขกับการเดินทางมากขึ้น

(อ่านต่อวันอังคารหน้า)