เทียบชั้นแรงงานภูมิภาคไทยอ่อนคุณภาพ-ผลิตภาพต่ำ

แรงงานมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาเศรษฐกิจ ไทย อีกทั้งยังเป็นตัวแปรหลักที่กำหนดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ในยุคการเป็นประชาคมอาเซียน

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ระบุว่า สถานะของตลาด แรงงานไทยในภาพรวมอยู่ในระดับกลางเมื่อเทียบกับเพื่อนบ้านในอาเซียน โดยแรงงานไทยมีจุดเด่นด้านการทำงานที่ต้องอาศัยความละเอียดและความคิด สร้างสรรค์ แต่เสียเปรียบอินโดนีเซียและกลุ่มประเทศซีแอลเอ็มวี ได้แก่ กัมพูชา ลาว พม่า และเวียดนาม ในด้านจำนวนแรงงานและต้นทุนค่าแรง อ่อนด้อยกว่าฟิลิปปินส์ด้านภาษา และยังไล่หลังสิงคโปร์และมาเลเซียในด้านคุณภาพและผลิตภาพแรงงาน

เมื่อมองตลาดแรงงานทักษะสูง พบว่า สิงคโปร์และมาเลเซียอยู่ในแถวหน้า ซึ่งเป็นผลจากการยกระดับมาตรฐานการศึกษา ความได้เปรียบด้านการใช้ภาษาอังกฤษและจีน ทำให้แรงงานส่วนใหญ่มีทักษะสูง สามารถรองรับอุตสาหกรรมไฮเทคและเทคโนโลยีซับซ้อนและธุรกิจบริการได้เป็นอย่างดี

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาเรื่องกำลังแรงงานด้วยจะเห็นว่า ฟิลิปปินส์มีความได้เปรียบเมื่อเทียบกับมาเลเซีย ที่เริ่มมีปัญหาขาดแคลนแรงงานและสิงคโปร์ที่ตลาดแรงงานตึงตัวรุนแรง

ขณะเดียวกัน อินโดนีเซียและไทยมีความโดดเด่นเรื่องจำนวนแรงงานกึ่งทักษะ ที่สามารถทำงานได้ ทั้งอุตสาหกรรมที่พึ่งพาแรงงานและอุตสาหกรรม ที่พึ่งพาเทคโนโลยี ซึ่งอินโดนีเซียได้เปรียบด้านความพอเพียงของจำนวนแรงงานและค่าจ้างแรงงานที่ถูก เมื่อเทียบกับไทยที่ตลาดแรงงานมีสัญญาณตึงตัวในกลุ่มแรงงานทักษะระดับล่างและแรงงานกึ่งทักษะ

ด้านกลุ่มซีแอลเอ็มวีได้เปรียบด้านต้นทุนค่าแรงต่ำและมีแรงงานจำนวนมาก แต่ส่วนใหญ่ยังเป็นแรงงานทักษะระดับล่าง ซึ่งเดิมอยู่ในภาคเกษตรกรรม แต่พร้อมจะเข้ามาทำงานในภาคอุตสาหกรรมที่ต้องใช้แรงงานจำนวนมากได้

ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ชี้แจงว่า ความคล้ายคลึงของประเภทสินค้าอุตสาหกรรมและตลาดส่งออกสำคัญ ตลอดจนนโยบายผลักดันการเป็นฐานการผลิตสินค้าของประเทศสมาชิกอาเซียน ทำให้ภาคการผลิตอยู่ในลักษณะของการแข่งขันมากกว่าเป็นการแบ่งงานกันทำ

ทั้งนี้ ประเด็นปัญหาของตลาดแรงงานไทยที่กำลังส่งผลกระทบต่อความสามารถในการรองรับการเติบโตของภาคอุตสาหกรรมคือ การขาดแคลนแรงงานที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร อัตราการเกิดต่ำลงและคนรุ่นใหม่นิยมอาชีพอิสระมากขึ้น นอกจากนี้ยังมีปัญหาคุณสมบัติแรงงานและความต้องการของตลาดไม่สัมพันธ์กัน และปัญหาการชะลอตัวของผลิตภาพแรงงานด้วย

จากปัญหาข้างต้น หากไทยต้องรักษาขีดความสามารถการแข่งขัน จำเป็นต้องเร่งพัฒนาคุณภาพแรงงาน สำหรับภาครัฐต้องเป็นแกนกลางกำหนดหลักสูตรและพัฒนามาตรฐานการศึกษา เพื่อผลิตบุคลากรให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด พร้อมจัดตั้งองค์กรที่มีอำนาจโดยตรงในการพัฒนานวัตกรรม เพื่อให้เกิดการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยี ที่เหมาะสมในการผลิต ส่งเสริมให้เอกชนตื่นตัวในการพัฒนาทักษะฝีมือแรงงาน พร้อมทั้งวางนโยบายด้านแรงงานต่างด้าวที่ชัดเจน เนื่องจากเป็นกลุ่มที่จะช่วยลดความตึงตัวในตลาดแรงงานทักษะระดับล่างของไทย

ขณะที่ผู้ใช้แรงงานต้องพัฒนาทักษะความสามารถ โดยเฉพาะภาษาต่างประเทศและการใช้เทคโนโลยี ที่จำเป็นในการทำงาน เพิ่มทัศนคติเชิงบวกในการทำงาน โดยเฉพาะความมีวินัย ฝึกฝนทักษะที่ ขาดความชำนาญ และผู้ประกอบการต้องฝึกอบรมบุคลากรให้มีความชำนาญเพิ่มขึ้น พร้อมปรับปรุงกระบวนการทำงานให้มีประสิทธิภาพ นำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยเพิ่มผลิตภาพแรงงานด้วย