วิกฤตวิศวกีเถื่อนช่องว่างก่อนเปิดเออีซี

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

เป็นที่ทราบกันดีว่าวิชาชีพวิศวกร คือ 1 ใน 7 วิชาชีพที่อาเซียนได้มีความตกลงยอมรับร่วมคุณสมบัตินักวิชาชีพ (เอ็มอาร์เอ) เพื่อให้เกิดการเคลื่อนย้ายเสรี พร้อมก้าวเป็นประชาคมอาเซียนอย่างเต็มตัวในปี 2558 แต่ทว่าปัจจุบันช่วงที่ยังไม่เปิดให้ขึ้นทะเบียน “วิศวกรอาเซียน” กลับมีวิศวกรจากอาเซียนเข้ามาทำงานในไทยบ้างแล้ว พร้อมคำถามที่ตามมาควบคู่กันว่า เป็นการเข้ามาโดยผิดกฎหมายหรือไม่

ไกร ตั้งสง่า อุปนายกวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ (วสท.) เล่าว่า กลุ่มวิศวกรอาเซียนเข้ามาทำงานในไทยกันระยะหนึ่งแล้ว โดยกลุ่มที่มากที่สุด ได้แก่ ชาวฟิลิปปินส์และชาวพม่า รองลงมาคือชาวเวียดนาม ส่วนใหญ่เข้ามาทำงานวิศวกรรมโยธาและวิศวกรรมเครื่องกลในโรงงานอุตสาหกรรม เชื่อว่ามีจำนวนรวมกันไม่ต่ำกว่า 1 หมื่นคน และยังคงทำงานอยู่จำนวนมากในแถบนิคมอุตสาหกรรมภาคตะวันออก

ประสบการณ์การทำงานของกลุ่มดังกล่าว มีตั้งแต่เด็กจบใหม่ไปจนถึงทำงานมาแล้วหลายปี สำหรับเด็กจบใหม่นั้น ส่วนหนึ่งเคยศึกษาที่สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (เอไอที) เมื่อเห็นว่ารายได้ในเมืองไทยดีกว่าประเทศตัวเอง จึงทำงานต่อที่นี่

“ภาคเอกชนยอมรับคนกลุ่มนี้เสมือนเป็นผู้ช่วยวิศวกร ทักษะสำคัญที่โดดเด่นของเขาคือภาษาอังกฤษ ดังนั้น เวลามีเอกสาร สัญญา หรือข้อมูลอะไรที่เป็นภาษาอังกฤษ วิศวกรไทยจะด้อยกว่าเล็กน้อย”

ปัจจุบันเชื่อว่ากลุ่มที่เข้ามาส่วนใหญ่ เข้ามาถูกกฎหมาย โดยผ่านการขอใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม ประเภทภาคีวิศวกรพิเศษ จากสภาวิศวกรแล้ว

อย่างไรก็ดี เนื่องจากไทยมีนโยบายจบปริญญาตรีได้เงินเดือนขั้นต่ำ 1.5 หมื่นบาท ซึ่งสูงกว่าเพื่อนบ้านหลายประเทศ สิ่งที่น่าจะเกิดขึ้นคือวิศวกรที่เข้ามาทำงานแล้วบางส่วน และมีคุณสมบัติถึงเกณฑ์ขึ้นทะเบียนเป็นวิศวกรอาเซียน อาจจะยกระดับตัวเองเพื่อทำงานต่อในไทยเมื่อเปิดประชาคมอาเซียน

ด้าน การุญ จันทรางศุ อุปนายกสภาวิศวกร เปิดเผยว่า ขณะนี้น่าจะมีวิศวกรอาเซียนที่เข้ามาทำงานผิดกฎหมายอยู่ในหลักพันคน เพราะยังไม่เห็นสัญญาณการยื่นขอรับใบอนุญาตประเภทภาคีวิศวกรพิเศษเพิ่มขึ้น ที่สำคัญผู้ถือใบอนุญาตประเภทดังกล่าว ในปัจจุบันมีจำนวนกว่า 7,000 คน ส่วนใหญ่ก็ยังเป็นคนไทย ไม่ใช่คนต่างชาติ หากใครพบเห็นผู้ที่เข้ามาทำงานผิดกฎหมาย สามารถแจ้งสภาวิศวกรดำเนินการได้

เบื้องต้นเชื่อว่าเมื่อมีการเปิดขึ้นทะเบียนวิศวกรอาเซียนอย่างเป็นทางการ จะมีจำนวนผู้ “หลบอยู่ใต้ดิน” ขึ้นมาอยู่ “บนดิน” มากขึ้น

“ถ้าเขาอยากทำงานต่อในบ้านเรา จะต้องเดินทางกลับไปขึ้นทะเบียนเป็นวิศวกรอาเซียนที่ประเทศตัวเองก่อน จากนั้นจึงขอรับใบอนุญาตทำงานและใบอนุญาตประกอบวิชาชีพจากไทย แต่ยังไม่มีความชัดเจนว่าผู้ที่ขึ้นทะเบียนเป็นวิศวกรอาเซียนจะได้รับสิทธิประโยชน์ เช่น ภาษี รายได้ ตลอดจนระยะเวลาในการทำงานที่ดีขึ้นหรือไม่”

ทางสภาฯ จะหารือร่วมกับกระทรวงแรงงาน กระทรวงพาณิชย์ และหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องในการหากฎเกณฑ์ที่ดีที่สุดกับทุกฝ่ายในเรื่องดังกล่าวต่อไป พร้อมทั้งคำนึงถึงการรักษาประโยชน์ของประเทศอย่างรอบคอบ โดยจะวางกฎเกณฑ์ให้เสร็จสิ้นก่อนเปิดประชาคมอาเซียนปลายปี 2558

ด้าน ประวิทย์ เคียงผล อธิบดีกรมการจัดหางาน กล่าวว่า กรณีชาวต่างชาติเข้ามาทำงานในไทย โดยไม่ได้ขอใบอนุญาตทำงาน ใช้วิธีถือวีซ่านักท่องเที่ยวหรือวีซ่านักธุรกิจเข้ามาทำงานนั้น ตาม พ.ร.บ.จัดหางานและคุ้มครองคนหางาน พ.ศ. 2528 ระบุว่า มีความผิดทั้งนายจ้างและลูกจ้าง โดยนายจ้างมีความผิดโทษปรับตั้งแต่ 1 หมื่นบาทขึ้นไปต่อการจ้างลูกจ้าง 1 คน ขณะที่ลูกจ้างมีโทษปรับตั้งแต่ 2,000100,000 บาท หรือทั้งจำคุกทั้งปรับด้วย

ปัจจุบันชาวต่างชาติไม่ได้ลักลอบเข้ามาทำงานวิศวกรเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ยังเข้ามาประกอบอาชีพอื่นๆ ด้วย ล่าสุดในปี 2555 มีการจับกุมผู้กระทำความผิดดังกล่าวได้กว่า 300 คน