สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา ปฏิรูปประเทศไทย

ฉบับก่อนนี้ได้พูดการปฏิรูปประเทศไว้ 2 ตอน จึงขอพูดถึงในตอนที่เหลือ ดังนี้

3.ทำกระบวนการก่อนถกเถียงกันเรื่องประเด็น คณะกรรมการปฏิรูปการเมืองหรือปฏิรูปประเทศไทย อย่าเพิ่งด่วนนำประเด็นขึ้นมาถกเถียงกัน เพราะทุกประเด็นจะมีผู้ค้านได้เสมอ แล้วจะเถียงกันจนเหนื่อย เลยติดหล่มเคลื่อนต่อไปไม่ได้ ควรทำกระบวนการก่อนให้คนไทยจำนวนมากที่สุดมีจินตนาการประเทศไทยที่ดีที่สุด ซึ่งจะเห็นคล้ายกันหรือเหมือนกัน ร่วมกันคิดว่ามีเรื่องใหญ่ๆ อะไรบ้างที่จะต้องทำ และทำแผนปฏิบัติ ถ้าได้ผ่านกระบวนการตามนี้ คนทั้งหมดจะรักและเชื่อถือไว้วางใจกันมาก ทำให้อะไรง่ายขึ้น

ควรทราบว่าที่ผ่านมาที่ทำอะไรๆ ไม่ค่อยสำเร็จ และขัดแย้งกันมาก เพราะเป็นการใช้ “ความเห็น” ไม่ใช่การใช้ “ความรู้” ความเห็นนั้นจะต่างๆ กัน แบบที่เรียกว่านานาจิตตัง 100 คนก็ 100 อย่าง แต่ความรู้ที่มีฐานอยู่ในความจริงทำให้เห็นตรงกันได้ ควรไปศึกษากระบวนการสมัชชาสุขภาพ และสมัชชาปฏิรูป ที่คนไทยจำนวนมากพอสมควรได้เกิดความเข้าใจและทักษะในการทำนโยบายสาธารณะ โดยใช้ข้อมูล หลักฐาน ความรู้ เหตุผล การวิเคราะห์ สังเคราะห์ ออกมาเป็นข้อมติทางนโยบายที่ได้รับความเห็นพ้องของคนทั้งมด

กระบวนการนี้เป็นการผสานพลังทางสังคม พลังทางปัญญา และพลังทางการจัดการเข้าด้วยกัน เพื่อยกระดับสมรรถนะของประเทศไทยไปสู่ความสำเร็จ พยายามทำความเข้าใจให้ดี อย่าผลีผลามทำไปแบบเดิมๆ แล้วก็ไม่ประสบความสำเร็จอีก

4.พระเจดีย์ต้องสร้างจากฐาน สร้างจากยอดไม่ได้ พระเจดีย์สร้างจากยอดไม่ได้ เพราะจะพังลงๆ เนื่องจากไม่มีฐานรองรับ ประเทศไทยพยายามพัฒนาประเทศแบบสร้างพระเจดีย์จากยอด คืออะไรๆ ก็จะเอาแต่ข้างบน การปฏิรูปทุกชนิดที่ทำมาตั้งแต่รัชกาลที่ 5 ล้วนทำโดยข้างบน เราพัฒนามาตั้ง 100 กว่าปีแล้ว ยังหาจุดลงตัวไม่ได้ เพราะเราไม่สร้างพระเจดีย์จากฐาน

น่าดีที่คราวนี้มีคนพูดกันมากทีเดียวว่า ถ้าจะปฏิรูปคราวนี้อย่าทำกันโดยคนส่วนน้อยข้างบน แต่ต้องให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม หรือเป็นเจ้าของการปฏิรูปโดยกว้างขวาง การออกแบบให้มีเครือข่ายประชาชนปฏิรูปประเทศไทย เพื่อให้เป็นการปฏิรูปโดยคนข้างล่างเชื่อมกับข้างบน ซึ่งจะประกันไม่ให้เกิดความล้มเหลว หากจำกัดอยู่ที่คนข้างบนเท่านั้นจะล้มเหลวอีกเช่นเคย

5.ชอบหรือไม่ชอบรัฐบาล ขอให้ชอบประเทศไทยก็ร่วมปฏิรูปได้ตามที่ออกแบบไว้ จะชอบหรือไม่ชอบรัฐบาล ก็สามารถร่วมปฏิรูปประเทศไทยได้หมด ในปัจจุบันระบบเศรษฐกิจและสังคมซับซ้อนมาก ไม่มีใครสามารถจัดการให้ได้ผล ประเด็นสำคัญอยู่ที่ว่า “จะจัดการประเทศให้ได้ผลอย่างไร” ที่อเมริกาและยุโรปวิกฤตกันอยู่ และเกิดความเหลื่อมล้ำมากมายก็เพราะจัดการไม่ได้ พวกปฏิวัติรัฐประหารแล้วก็จัดการประเทศให้ได้ผลไม่ได้

ประเด็นจึงไม่อยู่ที่ว่าใครชนะใคร เพราะชนะแล้วก็จัดการไม่ได้ ทั้งที่เรียกว่าประชาธิปไตยและทั้งที่เป็นเผด็จการ ถ้าบ้านเมืองแก้ปัญหาไม่ได้ในที่สุดก็จะเกิดความรุนแรง แต่รุนแรงแล้วก็ยังแก้ปัญหาไม่ได้อีก เป็นมิคสัญญีดังในอียิปต์

ฉะนั้น คนไทยต้องช่วยกันมองตรงนี้ให้ดีๆ แน่นอนเราต้องการประชาธิปไตย แต่โดยรูปแบบแบบตะวันตกแค่นั้นไม่พอ แต่ต้องเป็นประชาธิปไตยที่ประชาชนสามารถจัดการได้ ตั้งแต่ระดับชุมชนขึ้นมาถึงระดับชาติ ขณะนี้คนข้างล่างกำลังขับเคลื่อนเรื่องชุมชนจัดการตนเอง ท้องถิ่นจัดการตนเอง จังหวัดจัดการตนเอง หลายจังหวัดกำลังทำธรรมนูญการจัดการตนเองของจังหวัด

กระบวนการสมัชชาต่างๆ ที่กำลังเกิดขึ้น คือ กระบวนการที่ประชาชนเข้ามาจัดการนโยบายถ้าประชาชนจัดการตนเองและจัดการนโยบายได้ นั่นแหละประชาธิปไตยที่ประชาชนสามารถจัดการได้ อันจักทำให้เกิดสันติภาพและศานติสูงขึ้นบนแผ่นดินนี้ เพื่อส่งมอบประเทศไทยที่ดีให้ลูกหลานต่อไป

ฉะนั้น จะชอบหรือไม่ชอบรัฐบาล ขอให้ชอบประเทศไทย ก็ร่วมปฏิรูปประเทศไทยได้ เพื่อส่งมอบประเทศไทยที่ดีให้ลูกหลานของเราอยู่ร่วมกันด้วยความสุขต่อไปบนผืนแผ่นดินแห่งนี้