กางกฏหมาย"ลาว"ก่อนขยายการลงทุน

โดย...ปรียนิจ กุลตั้งเจริญ

นักธุรกิจจำนวนหนึ่งที่เคยไปสำรวจช่องทางการค้าในลาวต่างบอกเป็นเสียงเดียวกันว่า หนึ่งในความท้าทายสำคัญ คือ กฎหมายของประเทศลาวที่ซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอด

วราวุธ มีสายญาติ หุ้นส่วนบริษัท เอสซีแอล ที่ปรึกษาด้านกฎหมายในประเทศลาว แนะนำว่า การลงทุน หรือทำธุรกิจในประเทศลาวส่วนใหญ่หรือประมาณ 90% เป็นนักธุรกิจต่างชาติที่มีฐานการผลิตอยู่ในเมืองไทย โดยมีจำนวนน้อยเท่านั้นที่ไม่มีธุรกิจในเมืองไทยเลย ขณะที่นักลงทุนไทยกำลังขยายธุรกิจในลาวเช่นเดียวกันและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในกิจการเหมืองแร่ ไฟฟ้า น้ำมัน และธุรกิจเกษตร

ปัจจุบันการลงทุนในประเทศลาวดำเนินการภายใต้กฎหมายส่งเสริมการลงทุนปี 2552 แบ่งการลงทุน เป็น 3 ประเภท ได้แก่ กิจการด้านสัมปทาน กิจการทั่วไป และกิจการที่ตั้งอยู่ในเขตเศรษฐกิจเฉพาะหรือเขตเศรษฐกิจพิเศษ รวมถึงมีการแบ่งเขตการลงทุน (โซนนิง) ออกเป็น 3 โซน ซึ่งแต่ละโซนจะได้รับสิทธิประโยชน์การส่งเสริมการลงทุนที่แตกต่างกันไป โดยในแขวงเดียวกันมีโอกาสที่จะได้รับส่งเสริมการลงทุนแตกต่างกัน เพราะแต่ละพื้นที่มีความเจริญไม่เท่ากัน

ทั้งนี้ สิทธิประโยชน์ที่แต่ละโครงการจะได้รับขึ้นอยู่กับว่าเป็นกิจการประเภทใดและตั้งอยู่ในพื้นที่ใด หากเป็นกิจการที่ได้รับส่งเสริมการลงทุนสูงสุดและอยู่ในเขตที่ได้รับสิทธิประโยชน์สูงสุด จะได้รับสิทธิประโยชน์ในการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล (อากรกำไร) ตั้งแต่ 2–10 ปี จากปกติที่ต้องเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลอยู่ที่ระดับ 24% โดยอัตรา 24% เริ่มมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. 2556 ลดลงจากเดิมที่ระดับ 35%

ขณะเดียวกันจะได้รับสิทธิประโยชน์ยกเว้นภาษีนำเข้าเครื่องจักรและวัตถุดิบ แต่เมื่อเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) ในปี 2558 กิจการที่ไม่ได้รับส่งเสริมการลงทุนจะต้องชำระภาษีนำเข้าในอัตรา 05% ขณะที่ภาษีที่จะไม่ได้รับการยกเว้น คือ ภาษี VAT (อากรชมใช้) 10%

นอกจากนี้ กฎหมายยังกำหนดกิจการที่ห้ามต่างชาติเข้ามาประกอบธุรกิจ หรือประกอบกิจการได้แต่มีเงื่อนไข เช่น ธุรกิจค้าปลีกค้าส่ง หรือที่ภาษาลาวเรียกว่าธุรกิจขายย่อยขายยก ห้ามต่างชาติเข้ามาลงทุนต้องเป็นกิจการที่คนลาวถือหุ้น 100% โดยประกาศใช้เมื่อเดือน ก.ย. 2554 ส่วนกิจการประเภทดังกล่าวที่ได้รับอนุญาตก่อนกฎหมายประกาศ กระทรวงอุตสาหกรรมและการค้าของลาวยังมีกฎห้ามขยายสาขาอีกด้วย

ขณะที่การลงทุนในเขตเศรษฐกิจพิเศษมีลักษณะคล้ายกับนิคมอุตสาหกรรม สิทธิประโยชน์จะขึ้นอยู่การกำหนดของคณะกรรมการบริหารเขตเศรษฐกิจพิเศษแต่ละแห่ง โดยปัจจุบันประเทศลาวมีเขตเศรษฐกิจพิเศษ 40 กว่าเขตทั่วประเทศ แต่เปิดดำเนินการจริงเพียง 10 เขต

ด้านการถือครองที่ดิน กฎหมายส่งเสริมการลงทุนอนุญาตให้นักลงทุนต่างชาติสามารถถือครองที่ดินได้ แต่กฎหมายที่ดินยังกำหนดให้ที่ดินเป็นของรัฐบาลทำให้ยังไม่มีชาวต่างชาติถือกรรมสิทธิ์ที่ดินในลาวได้ซึ่งเป็นหนึ่งตัวอย่างที่กฎหมายยังไม่สอดคล้องกัน

อีกเรื่องที่ค่อนข้างเป็นอุปสรรคต่อนักลงทุนรายเล็ก หรือเอสเอ็มอีที่จะเข้าไปลงทุนในลาว ได้แก่ การกำหนดทุนจดทะเบียนขั้นต่ำของผู้ลงทุนที่ 1.2 แสนเหรียญสหรัฐต่อคน หรือประมาณ 34 ล้านบาท ซึ่งถือว่าสูงมาก เพราะหากบริษัทมีหุ้นส่วน 2 คน เท่ากับว่าต้องมีทุนขั้นต่ำถึง 8 ล้านบาทเลยทีเดียว