เคลื่อนย้ายวิศวกรเสรีเน้นความปลอดภัย-ปั้นสู่ระดับสูง

โดย...ตะวัน หวังเจริญวงศ์

หากถามถึงประเด็นสำคัญในการเคลื่อนย้ายเสรีวิชาชีพ คำตอบลำดับต้นๆ ที่น่าจะได้กลับมา คงเป็นโอกาสและรายได้ของ “บุคลากร” แต่ในมุมมองของวิศวกรเชื่อว่ายังมีเรื่องที่สำคัญกว่านั่นก็ คือ “ความปลอดภัย”

การุญ จันทรางศุ อุปนายกสภาวิศวกร กล่าวว่า วิชาชีพวิศวกรเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของคนจำนวนมาก ดังนั้นสภาวิชาชีพจึงต้องให้ความสำคัญกับการควบคุมทั้งคนที่จะออกไปทำงานข้างนอกและคนข้างนอกที่จะเข้ามาทำงาน

อีกสิ่งหนึ่งที่ทำให้สภาวิศวกรเลือกให้ความสำคัญกับความปลอดภัยได้อย่างเต็มที่ เนื่องจากวิศวกรไทยมีศักยภาพสูงเป็นลำดับ 34 ของอาเซียนอยู่แล้ว โดยอาจเป็นรองเพียงแค่สิงคโปร์ ทำให้ไม่กังวลเรื่องโอกาสในการแข่งขันมากนัก อย่างไรก็ตามวิศวกรไทยยังขาดทักษะด้านการนำเสนอและการจัดทำเอกสาร เช่น การเขียนโครงการ การวางแผนโครงการ จึงต้องพัฒนาเรื่องนี้เป็นสิ่งแรกๆ

ปัจจุบันไทยมีวิศวกรที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม (ใบ กว.) สำหรับประกอบ 7 วิชาชีพย่อยประมาณ 1.3 แสนคน มีสถาบันการศึกษาที่ผลิตวิศวกรราว 70 สถาบัน และใน 1 ปี จะผลิตวิศวกรที่เข้ามาสอบใบ กว. ราว 8,000 คนมีสถาบันการศึกษาที่ผลิตวิศวกรราว 70 สถาบัน และใน 1 ปี จะผลิตวิศวกรที่เข้ามาสอบใบ กว.ราว 8,000 คน

จำนวนดังกล่าวยังไม่ใช่จำนวนวิศวกรทั้งหมดที่เดินทางไปทำงานในอาเซียนได้ เนื่องจากในอาเซียนส่วนใหญ่แบ่งวิศวกรออกเป็น 2 ระดับ คือ สามัญวิศวกรและวุฒิวิศวกร แต่ของไทยมีถึง 4 ระดับ โดยที่เพิ่มมา คือ ภาคีวิศวกร ซึ่งเป็นระดับฝึกหัด และภาคีวิศวกรพิเศษ ซึ่งไม่ได้จบการศึกษาสาขาวิศวกรรมศาสตร์โดยตรง จึงไม่ได้รับการยอมรับจากอาเซียน หากหัก 2 กลุ่มดังกล่าวออกไปแล้ว ไทยจะเหลือผู้ถือใบ กว. เพียงประมาณ 2.25 หมื่นคนเท่านั้น ซึ่งนับว่าน้อยมาก โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับในต่างประเทศ เรื่องสำคัญอีกเรื่องหนึ่ง จึงเป็นการพัฒนาคนระดับภาคีวิศวกรขึ้นสู่ระดับสามัญวิศวกรให้มากขึ้น

สำหรับผู้ที่ต้องการจะไปทำงานในอาเซียน ต้องผ่านการรับรองคุณสมบัติจากหน่วยงานกลางของอาเซียน ได้แก่ คณะกรรมการด้านประสานงานวิศวกรวิชาชีพอาเซียน ผู้ที่ผ่านเกณฑ์จะได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นวิศวกรวิชาชีพอาเซียน เพื่อเป็นใบเบิกทางไปทำงานในอาเซียน

“ก่อนหน้านี้ มีวิศวกรไทยไปทำงานในอาเซียนแค่หลักร้อยคน แต่พอมีการขึ้นทะเบียนเป็นวิศวกรวิชาชีพอาเซียน ก็ช่วยให้เรื่องต่างๆ สะดวกและชัดเจนขึ้น เหมือนมีใบขับขี่ เกณฑ์ดังกล่าวยังช่วยควบคุมเรื่องคุณภาพและความปลอดภัยด้วย”

ผู้ที่จะขึ้นทะเบียนเป็นวิศวกรวิชาชีพอาเซียนได้ ต้องมีประสบการณ์ในวิชาชีพวิศวกรอย่างหลากหลายไม่ต่ำกว่า 7 ปี และเคยได้รับผิดชอบงานด้านวิศวกรรมอย่างเด่นชัด รวมถึงมีการพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง (CPD) ทุก 5 ปี ซึ่งเกณฑ์ CPD ทำให้วิศวกรที่ต้องการหาโอกาสในต่างประเทศตื่นตัว เนื่องจากไม่ได้มีการบังคับใช้เกณฑ์นี้ในไทย

อย่างไรก็ตาม แม้จะมีคุณสมบัติครบจนได้รับการขึ้นทะเบียนแล้ว ก็ยังไม่ใช่ว่าจะทำงานในอาเซียนได้ทันที เพราะวิศวกรวิชาชีพอาเซียนยังจำเป็นจะต้องสมัครต่อผู้กำกับดูแลวิชาชีพวิศวกรในแต่ละประเทศ และจะต้องประกอบวิชาชีพร่วมกับวิศวกรท้องถิ่นที่ได้รับมอบหมาย ที่สำคัญคือได้รับการยอมรับจากผู้กำกับดูแลว่าถนัดทางวิศวกรรมด้านใด ก็ทำงานได้เฉพาะด้านดังกล่าวเท่านั้น ไม่มีสิทธิทำงานวิศวกรรมด้านอื่น

หันกลับมามองเมืองไทย พบว่า วิศวกรอาเซียนที่เข้ามาทำงานในไทยปัจจุบัน ส่วนใหญ่มาพร้อมกับการลงทุนของชาวต่างชาติ ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) โดยส่วนหนึ่งมาทำงานในอุตสาหกรรมยานยนต์ ขณะที่วิศวกรที่ไทยกำลังขาดแคลน คือ วิศวกรโยธา

หันกลับมามองประเทศไทย พบว่า วิศวกรอาเซียนที่เข้ามาทำงานในไทยปัจจุบัน ส่วนใหญ่มาพร้อมกับการลงทุนของชาวต่างชาติที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) โดยส่วนหนึ่งเข้ามาทำงานในอุตสาหกรรมยานยนต์ ขณะที่วิศวกรที่ไทยกำลังขาดแคลน คือวิศวกรโยธาโยธา ส่วนนิติบุคคลที่จะประกอบวิชาชีพในอาเซียนหลังเปิดประชาคมอาเซียน จะต้องมีกรรมการไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งถือใบอนุญาต เพื่อใช้ประกอบธุรกิจด้านวิศวกรรม

หากสรุปรวมทุกอุปสรรคและความจำเป็นแล้ว หน้าที่ของสภาวิศวกรต่อจากนี้ จึงได้แก่ 1.ประสานความร่วมมือกับองค์กรนานาชาติควบคุมดูแลวิชาชีพวิศวกรให้มีคุณภาพ มาตรฐานความปลอดภัย 2.เสริมสร้างขีดความสามารถของวิศวกรไทยให้พร้อมแข่งขันในระดับสากล 3.พัฒนาทักษะผู้ถือใบอนุญาตระดับภาคีวิศวกร ให้เข้าสู่ระดับสามัญวิศวกร และ 4.ประสานความร่วมมือระหว่างสภาวิศวกร สถาบันการศึกษาและสมาคมวิชาชีพ ในการให้ความรู้ กำกับดูแล และติดอาวุธแก่ผู้ประกอบวิชาชีพ

ทั้งนี้ เพื่อให้วิศวกรไทยมีทั้งคุณภาพ มาตรฐานความปลอดภัย และมีโอกาสไปทำงานในสถานที่ใหม่ๆ