‘บี้’รัฐรู้ทันบริษัทยา สกัดยื่นจดสิทธิบัตร

เครือข่ายเอดส์ ร้องพาณิชย์สกัดสิทธิบัตรยา หลังพบ 10 ปี เอกชนเปลี่ยนสูตรเล็กน้อยแล้วจดคุ้มครองใหม่ ทำผู้ป่วยเข้าถึงยายาก

นายอนันต์ เมืองมูลไชย รองประธานมูลนิธิเครือข่ายผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ ประเทศไทย เปิดเผยว่า เครือข่ายได้มอบคู่มือการตรวจสอบสิทธิบัตรเกี่ยวข้องกับการประดิษฐ์ทางยาให้กรมทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อนำไปปรับปรุงระบบการตรวจสอบคำขอรับสิทธิบัตร เพราะบริษัทผลิตยาที่ยื่นขอจดทะเบียนสิทธิบัตรที่ได้รับการคุ้มครองแบบไม่รู้จบ (เอเวอร์กรีนนิง) จนส่งผลให้ยามีราคาแพงและผู้ป่วยในไทยเข้าถึงยาได้ยาก

ดังนั้น กรมทรัพย์สินทางปัญญาควรเร่งขจัดข้อถือสิทธิในสูตรตำรับใหม่ ที่ใช้องค์ประกอบของสารเคมีเดิม ซึ่งเป็นที่รู้จักกันอยู่แล้วรวมถึงกรรมวิธีการเตรียมสูตรตำรับดังกล่าว หากตัวยาสำคัญเป็นที่รู้จักก็ไม่สมควรได้รับสิทธิบัตร ไม่ควรได้รับสิทธิบัตรและวิธีรักษา บำบัด รวมถึงการวินิจฉัยก็ไม่ควรได้รับ คำขอรับสิทธิบัตรเกี่ยวกับสิ่งประดิษฐ์ทางยา ปี 2543-2553 มีจำนวน 2,034 ฉบับ พบว่ามีคำขอรับสิทธิบัตรถึง 96% ที่มีลักษณะที่อยู่ในเงื่อนไขเป็นสิทธิบัตรเอเวอร์กรีนนิ่ง โดยมีการปรับปรุงยาในส่วนที่ไม่ได้มีผลต่อการรักษา เช่น ปรับส่วนผสม ปรับส่วนประกอบเพียงเล็กน้อย เป็นต้น แล้วมาขอจดสิทธิบัตรใหม่ ทำให้มีการขยายการคุ้มครองเพิ่มขึ้น

นายอนันต์ กล่าวว่า สิทธิบัตรเอเวอร์กรีนนิ่ง เป็นอุปสรรคชิ้นใหญ่ของการเข้าไม่ถึงยารักษา อีกทั้งกรรมการยาแห่งชาติไม่บรรจุยาเข้าในบัญชียาหลักแห่งชาติ ทำให้ระบบหลักประกันสุขภาพไม่สามารถจ่ายยาได้ ราคายาจึงสูงอย่างไม่สมเหตุสมผล และที่ผ่านมาการกำหนดราคายาไม่เคยชี้แจงโครงสร้างราคาให้ได้รู้ ซึ่งบริษัทผลิตยาพยายามผูกขาดการค้าการใช้สิทธิบัตรแบบเอเวอร์กรีนนิ่งมาโดยตลอด โดยมีการแอบปรับสูตรตัวยาเล็กน้อยและยื่นขอสิทธิบัตรอย่างต่อเนื่องด้านนางปัจฉิมา ธนสันติ อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กล่าวว่า ขณะนี้มีการยื่นขอสิทธิบัตรยากว่า 4,000 คำขอ และได้ประกาศโฆษณาแล้ว โดยได้ตรวจสอบการยื่นขอจดสิทธิบัตรอย่างเต็มที่ แต่ก็พร้อมรับทั้งการยื่นคำขอจดสิทธิบัตรใหม่ รวมถึงสิทธิบัตรเดิมที่มีการปรับปรุงการประดิษฐ์ขั้นสูงขึ้น ซึ่งจะรับคำร้องของทางเครือข่ายมาใช้ประกอบในการพิจารณาด้วย เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมกับทุกฝ่าย