บทบาทธนาคารของรัฐ

ร้องระงมเสียงขรมทั้งบางขุนพรหม...เมื่อต้องฝืนใจรับอั่งเปาเป็นหนี้กองทุนฟื้นฟูฯ ก้อนมหึมามาใส่บ่าแบกหามฉลองปีมังกรทอง

โดย..สุรชัย กำพลานนท์วัฒน์

กลัวเสียงจะไม่ดังพอ เหล่าบรรดาธนาคารพาณิชย์ทั้งหลายก็ช่วยเป็นลูกคู่ร้องประสานเสียง เพราะอั่งเปาซองนั้นมันดันมากระทบกับต้นทุนของตัวเองในเร็วๆ นี้

...จะเกิดการเสียเปรียบธนาคารของรัฐ ทั้งเงินฝากและเงินกู้จะสู้กันไม่ได้ เป็นการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม กระทบกับความเชื่อมั่นของนักลงทุน และอื่นๆ อีกมากมาย นี่...มันรุนแรงแบบนี้เชียวนะจะบอกให้

ใครอ่านข่าวแบบนี้แล้วไม่เข้าใจ อาจมีอาการเป็นห่วงเป็นใยธนาคารพาณิชย์พอสมควร ดูเหมือนจะเสียเปรียบ ดูเหมือนจะลำบาก ดูเหมือนจะขาดทุน แต่ช้าก่อน...อย่าด่วนใจร้อนคิดแบบนั้น ท่านลองหันไปดูผลประกอบการสิ้นปีที่แล้ว เหล่าแบงก์พาณิชย์ทั้งระบบกำไรรวมกันไม่กี่แสนล้านเอง แบงก์เล็กๆ ก็ฟาดไปเป็นพันล้าน ขนาดกลางและขนาดใหญ่ต่ำๆ ก็หมื่นกว่าล้าน บางแห่งฟาดไปสามสี่หมื่นล้าน นั่นหมายถึงกำไรสุทธิหลังหักบรรดาค่าโสหุ้ยทั้งหลายแล้วนะขอรับ

กำไรจากดอกเบี้ย กำไรจากค่าธรรมเนียม คนส่วนใหญ่ของประเทศนี้รวมทั้งผม เราต่างช่วยสร้างกำไรมหาศาลให้กับเหล่าธนาคารพาณิชย์ทั้งหลายไม่ว่าจะกดเอทีเอ็ม บัตรเครดิต ผ่อนบ้าน ผ่อนรถ โอนเงิน จ่ายค่าสาธารณูปโภค หรือกู้เงินไปทำธุรกิจ เราทำให้นายแบงก์ทั้งหลายรวยสะดือปลิ้น เราทำให้ผู้ถือหุ้นของทุกแห่งได้แบ่งเงินปันผลแบบอู้ฟู่ไม่รู้เท่าไรต่อเท่าไร

ไม่ว่าเขาจะปรับดอกเบี้ยขึ้นหรือลง ไม่ว่าจะลดหรือเพิ่มค่าธรรมเนียม พวกเราในฐานะลูกค้าผู้ซื่อสัตย์ไม่มีสิทธิไม่มีเสียงใดๆ ฉะนั้นจึงไม่แปลกอะไรที่แม้ว่าอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงจะมีการปรับลดมาแล้วสองครั้ง ครั้งละ 0.25% จนเหลือเพียง 3.00% แต่แบงก์พาณิชย์ยังไม่ขยับปรับลดดอกเบี้ยเงินกู้ อ้างว่าถ้าต้องลดดอกเบี้ยเงินกู้ก็ต้องลดดอกเบี้ยเงินฝาก แต่ถ้าดอกเบี้ยเงินฝากต่ำกว่าแบงก์รัฐ เขาก็จะเสียฐานลูกค้าเงินฝากไปทันที

ท่วงทำนองแบบนี้ช่างต่างกับตอนปรับขึ้นดอกเบี้ยเสียเหลือเกิน เวลาขึ้นมันช่างรวดเร็วฉับไวไร้เหตุผล แต่เวลาจะลงมันช่างมีลีลาหาเหตุให้ลูกหนี้อย่างเราต้องปวดเฮดเซ็งหัวใจเสียจริงๆ

นี่คือสภาพความเป็นจริงที่เกิดขึ้น ถามว่า...ธนาคารพาณิชย์ผิดหรือไม่ที่ทำตัวแบบนี้ ก็ต้องตอบว่าไม่ผิดหรอกครับ เพราะเขาชัดเจนว่าเป็นธนาคารพาณิชย์ มุ่งทำธุรกิจเป็นหลัก รายจ่ายรายรับคิดละเอียดทุกเม็ด เพราะเป้าหมายสูงสุดคือ...กำไร หาใช่สาธารณกุศลไม่

ธนาคารพาณิชย์ทั้งหลายจึงไม่ได้ทำตัวผิดไปจากที่คิดเลย แต่ธนาคารเฉพาะกิจของรัฐต่างหากเล่าที่ทำตัวน่าผิดหวังมาก

เหตุไฉนธนาคารของรัฐถึงไม่กล้านำตลาด เขาไม่ลดเพราะกลัวกำไรหด แล้วแบงก์รัฐที่บอกว่าเป็นที่พึ่งของประชาชนล่ะ กลัวกำไรหดเช่นกันหรือเปล่า หรือเพราะไปทำตัวแข่งกับธนาคารพาณิชย์เสียทุกด้าน แข่งสร้างผลกำไร บางแห่งกำไรหลายพันล้าน บางแห่งฟาดไปเป็นหมื่นล้านไม่ต่างธนาคารพาณิชย์ ผิดเจตนารมณ์ในการก่อตั้ง ทุกวันนี้หลายที่พยายามเบ่งตัวเองให้ใหญ่โตครบเครื่องเพื่อสู้กับธนาคารพาณิชย์ โดยลืมคำว่า...เฉพาะกิจ...ที่มีภารกิจเฉพาะเรื่องเป็นสำคัญ

แม้แต่ธนาคารรัฐด้วยกันเองยังหันมาฟาดฟันแข่งขันอย่างเอาเป็นเอาตาย ทั้งตัดราคา ทั้งดึงลูกค้า รีไฟแนนซ์แย่งไปมาดุเดือดยิ่งกว่าธนาคารพาณิชย์เขาทำกัน

ล่าสุดเล่นกันหนักถึงขั้นดึงตัวซื้อทีมพนักงานใช้วิชามารฟาดค่าหัวเบิ้ลค่าตัวเหมือนยุคก่อนต้มยำกุ้ง ใครเก่งใครดีใช้วิธีเอาเงินฟาดหัว แบงก์รัฐอัดกันเอง แย่งชิงคนกันเอง ใครจะเจ๊งก็ช่าง เข้าขั้นหน้ามืด เรียกว่าทำได้ทุกอย่างเพื่อหวังโชว์ผลงานเอาใจรัฐบาล

ธนาคารของรัฐเปลี่ยนไปมากจริงๆ ในโอกาสต้อนรับท่านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังคนใหม่ หากเป็นไปได้อยากฝากให้ช่วยทบทวนสักครั้ง การแข่งขันเป็นเรื่องที่ดี แต่ควรแข่งให้บริการที่ดีสุดแก่ประชาชน นโยบายแบงก์รัฐต้องชัด ต้องกล้านำตลาด กดดอกเบี้ยเงินกู้ให้ต่ำ ค้ำยันดอกเบี้ยเงินฝากเพื่อรายย่อยให้สูง เหลือส่วนต่างแค่พอสมควรอย่ามุ่งกำไรเป็นหลัก แบงก์รัฐต้องกำหนดเพดานวงเงินทุกเรื่องไว้ พวกขาใหญ่ใครร่ำรวยจะได้ไม่มีสิทธิใช้บริการ ไม่ว่าจะกู้ซื้อบ้าน กู้ซื้อรถ หรือกู้เพื่อทำธุรกิจ รายใหญ่เกินเพดานให้ไปใช้บริการธนาคารพาณิชย์ตามสบาย ส่วนแบงก์ไหนต้องทำเฉพาะกิจเรื่องอะไรก็ควรมุ่งไปเรื่องนั้น เลิกแก่งแย่งตัดราคาชิงลูกค้ากัน หันไปช่วยในเรื่องถนัดให้กับผู้คนที่ยังรอความช่วยเหลืออีกจำนวนมาก

ธนาคารเฉพาะกิจของรัฐถือเป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ หากมีการปรับบทบาทให้ชัดเจนและสามารถบูรณาการทุกแห่งเป็นระบบ จะเกิดพลังมหาศาลในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจชาติและช่วยสร้างผลงานให้กับรัฐบาลได้อย่างเป็นรูปธรรม