อย่างไรเรียกว่าฉลาดอ่าน...เพื่อการเข้าประชุมผู้ถือหุ้น

...จารุพรรณ อิมทรรุ่ง

หากคุณผู้อ่านเป็นผู้ลงทุนแบบนี้...คุณได้รับซองสีน้ำตาลส่งให้ถึงบ้าน ภายในบรรจุเอกสารปึกใหญ่ ซึ่งเป็นจดหมายเชิญประชุมผู้ถือหุ้นประจำปี และวาระการประชุมพร้อมเอกสารประกอบต่างๆ ของบริษัท ที่คุณได้ซื้อหุ้นไว้เมื่อปีที่แล้ว...

ด้วยความเหนื่อยล้าจากการดำเนินชีวิตประจำวัน คุณจึงไม่ได้สนใจจะอ่านเอกสารเหล่านั้นเลย คิดในใจว่าก็เพิ่งจะเคยซื้อหุ้นเป็นครั้งแรก และก็ไม่ได้ซื้อมากมายอะไร ไปเข้าร่วมประชุมก็คงจะทำอะไรไม่ได้มาก ปล่อยให้ผู้ลงทุนรายใหญ่ๆ หรือพวกที่เข้าประชุมผู้ถือหุ้นกันเป็นมืออาชีพอยู่แล้ว จัดการกันไปก็แล้วกัน ไม่อยากจะเสียเวลาเดินทาง เอกสารก็เยอะ อ่านไม่ไหว ว่าแล้วก็วางเอกสารนั้นไว้ที่เดิม ไม่เคยหยิบขึ้นมาดูอีกเลย...

คุณทราบไหมคะว่าเหตุการณ์แบบนี้ทำให้ผู้ลงทุนมากมายพลาดโอกาสในการใช้สิทธิในฐานะผู้ถือหุ้นเพื่อปกป้องประโยชน์ของตัวเอง เป็นการเสียสิทธิที่จะได้มีส่วนร่วมในการตัดสินใจในการดำเนินงานที่สำคัญๆ ของบริษัทที่คุณมีฐานะเป็นเจ้าของ รวมถึงสิทธิในการตรวจสอบและติดตามผลงานของผู้ที่บริหารบริษัทให้คุณด้วยค่ะ

ทำไมต้อง...ประชุมผู้ถือหุ้น?

การลงทุนในหุ้นนั้น ไม่เหมือนกับการซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคที่เมื่อซื้อมาใช้แล้ว นานๆ ไป มูลค่าของสินค้าเหล่านั้นก็มักจะเสื่อมค่าไปเรื่อยๆ แต่มูลค่าของหุ้นที่เราซื้อไว้ จะมีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นหรือลดลงได้ตลอดเวลา ขึ้นอยู่กับปัจจัยต่างๆ ที่จะมากระทบผลประกอบการและแนวโน้มของกิจการบริษัทในอนาคต ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะไปสะท้อนอยู่ในราคาหุ้น โดยผู้ถือหุ้นจะมอบหมายให้กรรมการและผู้บริหารเป็นผู้บริหารจัดการบริษัทแทน เพราะในทางปฏิบัติแล้ว ผู้ถือหุ้นทุกรายคงไม่สามารถเข้าไปบริหารกิจการหรือตรวจสอบ การดำเนินงาน สภาพโรงงาน เครื่องไม้เครื่องมือ เอกสารต่างๆ ฯลฯ ได้ด้วยตนเอง

เมื่อได้มอบหมายหน้าที่ให้กรรมการและผู้บริหารบริษัทไปแล้ว ผู้ถือหุ้นก็ควรต้องมีการติดตามตรวจสอบการทำงานของบุคคลเหล่านั้น ซึ่งช่องทางที่สำคัญที่สุดคือการเข้าร่วมประชุมผู้ถือหุ้น ที่จะเป็นโอกาสให้ผู้ถือหุ้นได้ซักถาม สอบเช็กการทำงาน และที่สำคัญคือได้ใช้สิทธิออกเสียงในเรื่องสำคัญๆ ที่มีผลกระทบต่อผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้น เช่น การแต่งตั้งกรรมการ การจ่ายเงินปันผล เป็นต้น ซึ่งหากเราไม่สามารถไปใช้สิทธิเข้าประชุมด้วยตนเองได้ ก็ควรมอบฉันทะ (Proxy) ให้ผู้อื่นเข้าประชุมแทนเราได้ค่ะ เพื่อเป็นการรักษาสิทธิของเรา

อยากใช้สิทธิ แต่เอกสารปึกใหญ่ อ่านไม่ไหว ทำไงดี?

เมื่อถึงช่วงประชุมผู้ถือหุ้นสามัญประจำปี (Annual General Meeting) บริษัทจดทะเบียน (บจ.) จะส่งจดหมายเชิญประชุมผู้ถือหุ้นล่วงหน้า (อย่างน้อย 7 วันก่อนถึงวันประชุม) เพื่อแจ้งวัน เวลา สถานที่ นัดประชุมและวาระประชุมรวมทั้งเอกสารต่างๆ ที่เป็นข้อมูลอ้างอิงจำนวนมาก เช่น รายงานประจำปีและงบการเงิน เป็นต้น ซึ่งการศึกษาเอกสารต่างๆ ให้ดีก่อนไปเข้าประชุมเป็นสิ่งสำคัญและควรทำ ถ้าท่านมีเวลา การอ่านเอกสารจำนวนมากคงไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่ในภาวะที่รีบเร่งและมีงานรัดตัวเช่นนี้ ดิฉันจึงอยากแนะนำให้เน้นอ่านวาระการประชุมกับเอกสารประกอบที่เป็นวาระสำคัญๆ และรายงานประจำปีกับงบการเงินค่ะ

อ่านวาระประชุมเรื่องใดดี เน้นอ่านวาระสำคัญๆ ที่จะมีผลกระทบกับการดำเนินงานหรือประโยชน์ของบริษัทเป็นพิเศษ เช่น

วาระการรับรองงบการเงินประจำปี เพื่อดูผลการปฏิบัติงานของฝ่ายบริหารว่าดีเพียงใด

วาระการแต่งตั้งกรรมการ/กรรมการอิสระ/ผู้สอบบัญชี เพื่อตรวจสอบคุณสมบัติของผู้ที่จะเข้ามาปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าวว่าเป็นผู้ที่เหมาะสมเพียงใด มีผลประโยชน์ที่ขัดกับประโยชน์ของบริษัทหรือไม่

วาระการพิจารณาค่าตอบแทนของกรรมการ เพื่อพิจารณาความเหมาะสมของจำนวนค่าตอบแทนกับหน้าที่ความรับผิดชอบที่ได้รับ

วาระการออกหุ้นเพิ่มทุน เพื่อพิจารณาแผนการดำเนินธุรกิจที่จะนำเงินที่ได้จากการเพิ่มทุนไปใช้ ว่าจะมีประโยชน์จริงๆ หรือมีความเสี่ยงต่อบริษัทหรือไม่ มากน้อยเพียงใด

วาระการทำรายการที่เกี่ยวโยงกันระหว่างบริษัทและบุคคลที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้แน่ใจว่ารายการเหล่านี้ไม่ได้เอื้อประโยชน์ให้ใครคนใดคนหนึ่งเป็นพิเศษ

อ่านอะไรในรายงานประจำปี และงบการเงินของบริษัท?

หลักๆ ก็ดูว่าบริษัทมีการดำเนินงานตามแผนหรือไม่ ผลประกอบการและฐานะการเงินของบริษัทเป็นอย่างไร เช่น ดูว่าฐานะการเงินในปีนี้เทียบกับปีที่ผ่านมาเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร ดีขึ้นหรือแย่ลง เพราะเหตุใด ปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ของบริษัทมีอะไรบ้าง รายการที่เกี่ยวโยงกัน เป็นต้น โดยในการดูงบการเงิน ควรอ่านหมายเหตุประกอบงบ และความเห็นผู้สอบบัญชีว่ามีข้อสังเกตหรือเงื่อนไขเพิ่มเติมหรือไม่ประกอบด้วยเสมอค่ะ

นอกจากนี้ เพื่อให้มั่นใจว่าหุ้นที่เราถืออยู่มีคุณภาพจริงๆ ผู้ลงทุนจึงต้องศึกษาข้อมูลรอบด้านที่จะมีผลกระทบต่อการดำเนินกิจการของบริษัททั้งภายในและภายนอกตามที่ดิฉันกล่าวมา และในขณะที่อ่านก็ควรจดบันทึกข้อสังเกตหรือข้อสงสัยต่างๆ พร้อมกับหาข้อมูลเพิ่มเติม เพื่อที่เวลาไปประชุม ก็จะสามารถยกมือซักถาม และลงมติให้ความเห็นชอบวาระการประชุมในเรื่องนั้นๆ ได้เต็มที่ค่ะ

โดยที่ข้อมูลของ บจ. มีความสำคัญในการตัดสินใจของผู้ลงทุนเป็นอย่างมาก ก.ล.ต. จึงให้ความสำคัญในเรื่องนี้โดยจะทยอยออกมาตรการส่งเสริมให้ บจ. มีการเปิดเผยข้อมูลสำคัญให้ผู้ลงทุนทราบให้มากที่สุด เพื่อประกอบการตัดสินใจทั้งก่อนและหลังลงทุน (Much more disclosure based) ผ่านช่องทางต่างๆ เช่น เว็บไซต์ของบริษัท เว็บไซต์ ของ ก.ล.ต. และเว็บไซต์ของตลาดหลักทรัพย์ เป็นต้น ผู้ลงทุน

จึงควรติดตามข้อมูลเหล่านั้น รวมทั้งข่าวสารด้านเศรษฐกิจและการเมืองเพิ่มเติมอีกด้วย นอกเหนือจากข้อมูลต่างๆ ที่ บจ. เปิดเผยไว้แล้ว เท่านี้คุณก็จะพร้อมเป็นผู้ลงทุน คุณภาพได้แล้วค่ะ

ในคราวต่อไป ดิฉันจะมาแนะเคล็ดลับในการอ่านเอกสารการประชุมอย่างละเอียด รวมทั้งขั้นตอนการมอบฉันทะหากท่านไม่สามารถไปร่วมประชุมได้

อย่าลืมติดตาม สวัสดีค่ะ