ปรับทัพมหาดไทย ปิดแผลโกงสอบ หรือเร่งสนิมกัดรัฐบาล

 

การโยกย้ายข้าราชการระดับสูงของกระทรวงมหาดไทยกว่า 20 ตำแหน่ง อาจถูกอธิบายว่าเป็นการบริหารบุคลากรตามวาระ แต่เมื่อรายชื่อผู้ได้รับตำแหน่งใหม่ถูกวางทับลงบนปัญหาการทุจริตสอบท้องถิ่นและคดีเขากระโดง การปรับทัพครั้งนี้จึงไม่ได้ถูกมองว่าเป็นเพียงการสับเปลี่ยนเก้าอี้ราชการ

 

ศักดา นพสิทธิ์ นักวิเคราะห์การเมือง ประเมินว่า การจัดแถวครั้งนี้อาจเป็นยุทธศาสตร์ “จำกัดวงความเสียหาย” มากกว่าการเปิดพื้นที่ให้ตรวจสอบปัญหาอย่างโปร่งใส โดยเฉพาะการเปลี่ยนตัวผู้บริหารกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น หรือ สถ. ซึ่งกำลังอยู่ท่ามกลางมรสุมคดีทุจริตสอบแข่งขัน และกรมที่ดินซึ่งต้องรับมือคดีเขากระโดง

 

หัวใจสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าใครถูกย้ายไปอยู่ที่ใด แต่คือคนเหล่านั้นจะได้รับมอบหมายให้ “คลี่คลายความจริง” หรือ “ปิดจบปัญหา” และกระบวนการหลังจากนี้จะเดินไปถึงผู้เกี่ยวข้องทุกระดับหรือหยุดลงเพียงบางส่วน

 

จัดแถวใหม่ แต่บางเก้าอี้ยังมั่นคง

 

การโยกย้ายครั้งนี้มีทั้งตำแหน่งที่ยังคงอยู่ที่เดิมและตำแหน่งที่ได้รับการแต่งตั้งใหม่ โดยอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ ยังคงดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงมหาดไทย ขณะที่นฤชา ซึ่งดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมการปกครอง ยังรักษาเก้าอี้ไว้ได้ แม้ต้องเผชิญข้อกล่าวหาและกระแสวิพากษ์วิจารณ์หลายด้าน

 

ส่วนตำแหน่งที่เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ ปิยะ ปิจนำ อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งได้รับแต่งตั้งเป็นอธิบดี สถ. สมชาย ลีหล้าน้อย อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราช ขึ้นเป็นอธิบดีกรมที่ดิน และนิรัตน์ พงษ์สิทธิถาวร หรือ “เซมเบ้” ซึ่งเดิมรักษาการอธิบดี สถ. ถูกโยกไปเป็นอธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย

 

ด้าน ธีรพัฒน์ คัชมาตย์ อดีตอธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ถูกโยกไปดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง

 

แม้ทุกตำแหน่งจะสามารถอธิบายได้ด้วยหลักการบริหารราชการ แต่จังหวะเวลาและโจทย์ที่แต่ละกรมกำลังเผชิญ ทำให้การแต่งตั้งครั้งนี้ถูกจับตามองมากกว่าการโยกย้ายตามปกติ

 

เปลี่ยนคนคุม สถ. ท่ามกลางคดีโกงสอบ

 

ตำแหน่งที่มีน้ำหนักทางการเมืองมากที่สุด คืออธิบดี สถ. เพราะกรมแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงหน่วยงานกำกับดูแลองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แต่ยังเกี่ยวข้องกับงบประมาณและเครือข่ายอำนาจในพื้นที่ทั่วประเทศ จนถูกเปรียบว่าเป็นหนึ่งใน “คลังเงิน” สำคัญของกระทรวงมหาดไทย

 

ก่อนหน้านี้ นิรัตน์ในฐานะรักษาการอธิบดี สถ. แสดงบทบาทเอาจริงเอาจังต่อการตรวจสอบปัญหาทุจริตสอบท้องถิ่น แต่กลับถูกโยกไปคุมกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พร้อมเปิดทางให้ปิยะ อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดบุรีรัมย์ เข้ามารับหน้าที่แทน

 

ศักดาตั้งข้อสังเกตว่า การนำข้าราชการจากจังหวัดซึ่งเป็นฐานอำนาจสำคัญของพรรคภูมิใจไทยเข้ามาคุม สถ. อาจสะท้อนความต้องการใช้บุคคลที่ฝ่ายการเมืองไว้วางใจ เพื่อควบคุมทิศทางการจัดการคดีและป้องกันไม่ให้ข้อมูลภายในรั่วไหลออกไปสร้างแรงสั่นสะเทือนแก่รัฐบาล

 

อย่างไรก็ตาม ข้อสังเกตดังกล่าวยังเป็นการวิเคราะห์ทางการเมือง มิใช่ข้อยุติว่าผู้ได้รับแต่งตั้งจะเข้าไปแทรกแซงหรือปกปิดคดี การพิสูจน์เจตนาที่แท้จริงจึงต้องพิจารณาจากการทำงานหลังรับตำแหน่ง โดยเฉพาะความคืบหน้าของการตรวจสอบ การเปิดเผยหลักฐาน และการขยายผลไปถึงผู้เกี่ยวข้องระดับสูง

 

คำถามสำคัญคือ การเปลี่ยนตัวผู้บริหารจะทำให้การสอบสวนเดินหน้าเร็วขึ้น หรือทำให้กระบวนการตรวจสอบเปลี่ยนทิศทางจากการค้นหาต้นตอ ไปสู่การเอาผิดเฉพาะบุคคลบางระดับเพื่อจำกัดวงคดี

 

เงาอดีตและสายสัมพันธ์ทางอำนาจ

 

ศักดายังเชื่อมโยงการแต่งตั้งครั้งนี้กับเส้นทางของนฤชา ซึ่งเคยเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดบุรีรัมย์ ก่อนขึ้นมาคุม สถ. และเลื่อนเป็นอธิบดีกรมการปกครอง โดยกระบวนการร่างขอบเขตงาน หรือ TOR รวมถึงการยกเลิกการจัดสอบร่วมกับมหาวิทยาลัยบูรพาในช่วงเวลาดังกล่าว เคยถูกวิจารณ์ว่าอาจเป็นส่วนหนึ่งของปัญหาที่นำไปสู่ข้อสงสัยเรื่องการทุจริตสอบในเวลาต่อมา

 

เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดบุรีรัมย์อีกคนได้รับแต่งตั้งให้เข้ามาคุม สถ. จึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะเกิดคำถามเรื่องเครือข่ายความไว้วางใจและความสัมพันธ์กับฝ่ายการเมือง

 

แต่การใช้ภูมิหลังหรือสายสัมพันธ์เป็นข้อสรุปถึงการกระทำผิดย่อมไม่เพียงพอ สิ่งที่จะชี้ขาดข้อสงสัยคือผลงานของผู้บริหารคนใหม่ ตั้งแต่การรักษาหลักฐาน การให้ความร่วมมือกับหน่วยงานตรวจสอบ ไปจนถึงการอธิบายต่อสาธารณะว่าคดีจะดำเนินไปอย่างตรงไปตรงมาเพียงใด

 

กรมที่ดินกับโจทย์ร้อนเขากระโดง

 

อีกตำแหน่งที่ถูกจับตาคือการแต่งตั้ง สมชาย ลีหล้าน้อย เป็นอธิบดีกรมที่ดิน เพราะกรมนี้กำลังเผชิญข้อพิพาทกรณีเขากระโดง ซึ่งเกี่ยวข้องกับข้อกล่าวหาเรื่องการออกเอกสารสิทธิทับที่ดินสาธารณะหรือที่ดินของการรถไฟ รวมถึงประเด็นการถมลำรางน้ำสาธารณะ

 

ศักดามองว่า คดีนี้อาจกลายเป็นหนึ่งในจุดอ่อนที่กระทบเสถียรภาพรัฐบาล จึงตั้งคำถามเชิงเปรียบเปรยว่า ผู้บริหารคนใหม่จะถูกคาดหวังให้ทำ “เรื่องผิดให้เป็นถูก” หรือไม่

 

คำถามดังกล่าวมีน้ำหนักทางการเมือง แต่ยังไม่ใช่หลักฐานยืนยันการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบของสมชาย เช่นเดียวกับการกล่าวถึงภาพความสัมพันธ์จากการต้อนรับ เนวิน ชิดชอบ ครูใหญ่พรรคภูมิใจไทย ระหว่างเดินทางไปทำบุญที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งสะท้อนเพียงข้อสังเกตเรื่องความใกล้ชิด มิใช่ข้อพิสูจน์ว่าการแต่งตั้งเกิดขึ้นเพื่อเอื้อประโยชน์ในคดี

 

มาตรวัดสำคัญจึงอยู่ที่การตัดสินใจของกรมที่ดินหลังจากนี้ว่าจะยึดข้อเท็จจริง ข้อกฎหมาย และประโยชน์สาธารณะเป็นหลัก หรือแสดงท่าทีปกป้องฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจนเกิดข้อครหาซ้ำรอยเดิม

 

“ตัดผุโป้วสี” อาจปิดแผลได้เพียงชั่วคราว

 

ศักดาเปรียบวิธีจัดการปัญหาของรัฐบาลกับการซ่อมรถยนต์ด้วยการ “ตัดผุและโป้วสี” ปกปิดความเสียหายที่มองเห็นจากภายนอก แต่ไม่ได้ยกตัวถังหรือเปิดเครื่องยนต์เพื่อกำจัดสนิมจากต้นตอ

 

หากรัฐบาลมุ่งจำกัดความเสียหายของคดีโกงสอบท้องถิ่นและคดีฮั้วเลือก สว. โดยให้ความรับผิดหยุดอยู่เพียงเจ้าหน้าที่หรือผู้เกี่ยวข้องบางราย ปัญหาอาจสงบลงในระยะสั้น แต่ข้อสงสัยจะยังฝังอยู่ในระบบ และค่อย ๆ กัดกร่อนความเชื่อมั่นของประชาชน

 

ยิ่งหากคณะกรรมการการเลือกตั้งเลือกยุติคดีฮั้ว สว. โดยไม่สามารถอธิบายได้ว่าหลักฐานทั้งหมดได้รับการตรวจสอบอย่างครบถ้วน ความเสียหายอาจไม่ได้เกิดกับ กกต. เท่านั้น แต่จะสะท้อนกลับมายังรัฐบาลและพรรคภูมิใจไทย เพราะนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีของพรรคต่างถูกยื่นร้องเรียนในคดีดังกล่าวด้วย

 

ในมุมของศักดา การมีอิทธิพลเหนือวุฒิสภายังเชื่อมโยงกับการแต่งตั้งบุคคลเข้าสู่องค์กรอิสระ ทั้ง กกต. ป.ป.ช. และศาลรัฐธรรมนูญ จึงทำให้ข้อกล่าวหาเรื่อง “ระบอบสีน้ำเงิน” ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การควบคุมเสียงในสภาสูง แต่ครอบคลุมถึงการสร้างเกราะป้องกันทางการเมืองในระยะยาว

 

การโยกย้ายข้าราชการอาจช่วยรัฐบาลจัดระเบียบกลไกอำนาจได้ แต่ไม่อาจลบคำถามเรื่องความโปร่งใส หากคดีสำคัญถูกเร่งปิดโดยยังไม่ถึงผู้บงการหรือผู้รับประโยชน์ตัวจริง การตัดจบอาจไม่ใช่จุดสิ้นสุดของวิกฤต แต่เป็นจุดเริ่มต้นของสนิมทางการเมืองที่ค่อย ๆ กัดกินความนิยมและเสถียรภาพรัฐบาลจากภายใน.

 

แหล่งที่มา : รายการคมชัดลึก (คลิกอ่าน)