เดิมพันรัฐธรรมนูญ: เกมใหญ่พรรคประชาชน ในสมการ MOA–สว.

เดิมพันรัฐธรรมนูญ: ทำไมพรรคสีส้มยอมเสี่ยงเพื่อ “โอกาสครั้งเดียว”

การตัดสินใจของพรรคประชาชน ในการหนุนนายอนุทิน ชาญวีรกูล เป็นนายกรัฐมนตรี ไม่ใช่การพลิกเกมฉับพลัน แต่คือการคำนวณเชิงยุทธศาสตร์ระดับสูง ที่ตั้งเป้าไปไกลกว่าคะแนนนิยมระยะสั้น นั่นคือ การปลดล็อกโครงสร้างรัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นภารกิจทางประวัติศาสตร์ของพรรคมาตั้งแต่กำเนิด

อานุภาพของข้อตกลงร่วม (MOA) ระหว่างพรรคประชาชน–ภูมิใจไทย เปิดช่องแรงกดดันใหม่ที่ส่องตรงไปยังวุฒิสภา ทำให้ “สิ่งที่เคยเป็นไปไม่ได้” มีโอกาสเป็นไปได้มากที่สุดในรอบหลายปี

แต่ทั้งหมดนี้มีกรอบเวลาจำกัดเพียงไม่กี่เดือนเท่านั้น

มรดกทางการเมือง: เหตุใดการแก้รัฐธรรมนูญคือวัตถุประสงค์สูงสุด

ตามการวิเคราะห์ของ "ปิยบุตร แสงกนกกุล" โครงสร้างอำนาจตามรัฐธรรมนูญปัจจุบันคือ “ล็อกสลัก” ที่ขวางทุกการปฏิรูป พรรคสีส้มจึงมองว่า หากไม่ปลดล็อกกติกา การปฏิรูปใดก็เดินหน้าไม่ได้

ที่ผ่านมา ความพยายามแก้รัฐธรรมนูญล้มเหลวซ้ำซาก เพราะติดเงื่อนไข “เสียง สว. 1 ใน 3” ซึ่งเป็นเส้นทางตันทางการเมือง แต่รัฐบาลเสียงข้างน้อยภายใต้ MOA ทำให้ สว. ไม่อาจเพิกเฉยได้ง่ายเหมือนเดิม

คำนวณแล้ว นี่เป็นจุดใกล้สำเร็จที่สุดตั้งแต่ปี 2562 เป็นต้นมา
และอาจเป็นครั้งเดียวที่สมการอำนาจเอื้อให้เกิดการแก้ได้จริง

 

ข้อจำกัดของเกม: MOA และความกดดันที่ค่อย ๆ บีบทุกฝ่าย

"ปิยบุตร" ชี้ว่า การแก้รัฐธรรมนูญครั้งนี้ติดล็อกใหญ่ 3 ประการ:

● เงื่อนไข สว. 1 ใน 3

ต้องประนีประนอม ต้องเจรจา และต้องให้ ส.ว. เห็นด้วยในบางระดับ

● เวลา 4 เดือนของ MOA

ถูกออกแบบมาเพื่อให้ร่างแก้ไขเดินทันประชามติควบคู่การเลือกตั้งใหญ่

● คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ

ห้ามตั้ง สสร. จากการเลือกตั้งโดยตรง ทำให้ต้องออกแบบโมเดลใหม่ที่ไม่ขัดกฎหมาย

ภายใต้เงื่อนไขนี้ อานุภาพ MOA ทำให้ สว. ต้องคำนึงว่าการลงมติจะส่งผลต่อเสถียรภาพรัฐบาลโดยตรง เป็นแรงกดดันที่ไม่เคยเกิดขึ้นกับกระบวนการแก้รัฐธรรมนูญมาก่อน

โมเดล “20 จับ 1”: คำตอบที่ลดความกลัวทั้งสองฝั่ง

โจทย์ยากที่สุดของการตั้งคณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ คือการออกแบบให้:

• ไม่ขัดศาลรัฐธรรมนูญ
• ไม่กลายเป็น สสร. สีน้ำเงินผูกขาดโดยกลุ่มอำนาจเดิม

พรรคประชาชนจึงเสนอสูตร “20 จับ 1” ซึ่งกลายเป็นร่างหลักในการพิจารณา:

• คณะกรรมาธิการ 35 คน
• ไม่ใช่การเลือกตั้งตรง–อ้อม
• มาจากสมาชิกรัฐสภา 700 คน
• จับกลุ่ม ส.ส.–ส.ว. 20 คน เพื่อเสนอชื่อได้ 1 คน

โมเดลนี้กัน การกินรวบ, เคารพคำวินิจฉัยศาล และกระจายอำนาจเลือกบุคคลให้ทุกกลุ่มในรัฐสภา
ไม่ใช่โมเดลในอุดมคติ แต่เป็น “ทางออกที่เป็นไปได้จริงที่สุด” ในสถานการณ์ปัจจุบัน

ยุทธศาสตร์ไม่ยื่น ม.151: เมื่อการล้มรัฐบาลเสี่ยง “ทำลายเป้าหมายใหญ่”

แม้พรรคประชาชนจะมีอาวุธหนักคือการอภิปรายไม่ไว้วางใจ (ม.151)
แต่ปิยบุตรเตือนชัดว่า นี่คือช่วงเปราะบางที่สุด

ถ้ายื่น ม.151 เดือนธันวาคม มีโอกาสสูงที่นายกฯ จะชิงยุบสภาเพื่อหนีศึก ส่งผลให้ร่างแก้รัฐธรรมนูญ “ตกไปทันที” และเกมทั้งกระดานพังลงในพริบตา

ปิยบุตรแนะนำให้ใช้ยุทธศาสตร์ 2 ชั้น:

• เดินหน้าแฉเรื่องสแกมเมอร์
• ตรวจสอบเข้มทุกกลไก

แต่ เก็บ “ไม้ตาย” ไว้ใช้เลือกตั้งครั้งหน้า
เพื่อให้แก้รัฐธรรมนูญเสร็จสมบูรณ์ก่อนจบอายุ MOA

เดิมพันครั้งเดียวในรอบหลายปี: ความเสี่ยง–ผลคุ้มค่าที่พรรคสีส้มเลือกแบก

พรรคประชาชนรับรู้ความเสี่ยงเต็มที่ หากถูก “เบี้ยวข้อตกลง” พรรคจะเสียเครดิต และอาจถูกผูกโยงว่าแลกอุดมการณ์เพื่ออำนาจ แต่โอกาสครั้งนี้อาจไม่หวนกลับมาอีก

ปิยบุตรชี้ว่า:

“นี่คือจุดที่แก้รัฐธรรมนูญมีโอกาสมากที่สุดเท่าที่เคยมี”

หน้าต่างแห่งโอกาส (window of opportunity) จาก MOA มีอายุถึงแค่ 31 มกราคม 2569
หลังเลือกตั้งใหม่ สมการอำนาจอาจเปลี่ยนทันที ส.ว. ชุดหน้า–รัฐบาลชุดหน้า–สภาชุดหน้า
ไม่มีอะไรรับประกันว่าจะร่วมมือเหมือนตอนนี้

พรรคสีส้มจึงเลือก “เสี่ยงตอนที่มีโอกาสมากที่สุด” แทนการรออนาคตที่ไม่แน่นอน

บทสรุป: การเมืองแห่งความเป็นไปได้ ไม่ใช่ความสมบูรณ์แบบ

• ยุทธศาสตร์ของพรรคประชาชนคือการผสมผสานระหว่างอุดมการณ์กับการประนีประนอมอย่างมีชั้นเชิง:
• ยึดเป้าหมายระยะยาว มากกว่าคะแนนนิยมเฉียบพลัน
• ใช้ประโยชน์จากจังหวะพิเศษ ที่ MOA เปิดให้
• เลือกทางที่เป็นไปได้จริง แม้ไม่สวยงามในเชิงทฤษฎี

เดิมพันครั้งนี้จะกลายเป็นจุดเปลี่ยนโครงสร้างอำนาจ หรือเพียงบทเรียนการเมืองอีกบทหนึ่ง
เวลาจะเป็นผู้ตัดสิน

เรียบเรียง : อมรเดช ชูสุวรรณ บรรณาธิการข่าวการเมือง 
ที่มา : รายการคมชัดลึก (คลิ๊กชม)