ไทยรั้งอันดับ 60 ดัชนี AI รับผิดชอบโลก ปี 2026 เด่นด้านทักษะแต่ยังขาดส่วนร่วม
รายงาน GIRAI 2026 เผยไทยคว้า 36.99 คะแนน อยู่กลุ่มกลางของโลก แม้เด่นด้านแรงงานและโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐ แต่ยังสอบตกเรื่องความหลากหลายและการมีส่วนร่วมของสังคม
KEY
POINTS
- ประเทศไทยได้รับการจัดอันดับที่ 60 ของโลกในดัชนีปัญญาประดิษฐ์ที่รับผิดชอบ (Responsible AI) ปี 2026 ด้วยคะแนน 36.99 ซึ่งอยู่ในกลุ่มระดับกลางของโลก
- ไทยมีจุดแข็งด้านความพร้อมของแรงงานและโครงสร้างพื้นฐาน ซึ่งสะท้อนศักยภาพด้านนวัตกรรมที่น่าพอใจ
- จุดอ่อนสำคัญที่ต้องเร่งแก้ไขคือการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมและกรอบนโยบายด้าน AI ที่ยังไม่แข็งแรงพอ ทำให้เกิดช่องว่างระหว่างนโยบายและการบังคับใช้จริง
- ในระดับภูมิภาคอาเซียน ไทยอยู่ในอันดับที่ 5 และยังไม่สามารถก้าวขึ้นสู่กลุ่มผู้นำได้ เนื่องจากขาดความชัดเจนในการบังคับใช้กฎหมายและการคุ้มครองประชาชน
ไทยคว้าอันดับ 60 ของโลก ดัชนีระบบปัญญาประดิษฐ์ที่รับผิดชอบ (Responsible AI) ปี 2026 เผยจุดแข็งแรงงาน-โครงสร้างพื้นฐานดี แต่ยังสอบตกเรื่องความหลากหลายและการมีส่วนร่วมของภาคสังคม
รายงาน Global Index on Responsible AI (GIRAI) ประจำปี 2026 ซึ่งเป็นดัชนีประเมินการกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์อย่างรับผิดชอบ ครอบคลุม 135 ประเทศและเขตอำนาจศาลทั่วโลก (เก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 1 พ.ย. 2023 – 30 ก.ย. 2025) ได้เปิดเผยอันดับล่าสุด พบว่า ประเทศไทยถูกจัดอยู่ในอันดับที่ 60 ของโลก ด้วยคะแนนรวม 36.99 จาก 100 คะแนน ซึ่งสะท้อนว่าภาพรวมของประเทศไทยอยู่ในกลุ่มระดับกลางของโลก โดยมีคะแนนสูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกเล็กน้อย (ค่าเฉลี่ยโลกอยู่ที่ประมาณ 35 คะแนน) และสูงกว่ากลุ่มประเทศ Global South (เฉลี่ยประมาณ 27 คะแนน) แต่ยังคงตามหลังกลุ่มประเทศผู้นำอย่าง Global North (เฉลี่ยประมาณ 55 คะแนน) อยู่ค่อนข้างมาก
อย่างไรก็ตาม จุดอ่อนสำคัญที่ต้องเร่งแก้ไขคือ เรื่องการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม (CSO Engagement) ที่ได้คะแนนต่ำมากเพียง 19.55 คะแนน และกรอบนโยบายด้าน AI (AI Policy) ที่มีคะแนน 29.57 คะแนน ซึ่งบ่งชี้ว่านโยบายและกลไกในการปฏิบัติจริงของไทยยังไม่แข็งแรงพอ จนเกิดเป็นช่องว่างขนาดใหญ่ระหว่าง “ความพร้อมเชิงระบบ” กับ “การคุ้มครองที่บังคับใช้จริง”
สำหรับสถานการณ์ในระดับภูมิภาคอาเซียน ประเทศไทยถูกจัดอยู่ใน อันดับที่ 5 จากกลุ่มประเทศที่มีข้อมูลในรายงาน โดยมี สิงคโปร์ ครองแชมป์อันดับ 1 ในภูมิภาคด้วยคะแนน 45.21 คะแนน ตามมาด้วย เวียดนาม (41.56 คะแนน)
อินโดนีเซีย(38.83 คะแนน) และ มาเลเซีย (38.54 คะแนน) ขณะที่ประเทศไทย (36.99 คะแนน) เฉือนชนะฟิลิปปินส์ (32.98 คะแนน) กัมพูชา (24.09 คะแนน) สปป.ลาว (14.45 คะแนน) และเมียนมา (11.71 คะแนน) ตามลำดับ
รายงานฉบับนี้ได้ทิ้งท้ายด้วยข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย (Policy Priorities) 6 ด้านที่ประเทศไทยควรเร่งขับเคลื่อนเพื่อเปลี่ยนจาก "หลักการ" ไปสู่ "กลไกที่ใช้ได้จริง" ประกอบด้วย
1. การจัดทำทะเบียน AI ภาครัฐ
2. การยกระดับมาตรฐานการจัดซื้อจัดจ้าง AI
3. การเพิ่มการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม
4. การคุ้มครองสิทธิเด็ก ความเสมอภาค และความหลากหลายทางภาษา/วัฒนธรรม
5. การคุ้มครองแรงงานควบคู่กับการเร่ง Reskill / Upskill และ
6. การนำผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมเข้าสู่การกำกับดูแล AI (AI governance)
โดยบทสรุปภาพรวมชี้ว่า แม้ประเทศไทยจะไม่ได้อยู่ในกลุ่มที่ล้าหลัง เนื่องจากมีความพร้อมด้านนโยบาย วิสัยทัศน์ โครงสร้างสถาบัน และศักยภาพด้านนวัตกรรมที่น่าพอใจเหนือกว่าหลายประเทศในภูมิภาค แต่ก็ยังไม่สามารถก้าวขึ้นสู่กลุ่มผู้นำได้ เนื่องจากยังขาดความชัดเจนในด้านการบังคับใช้กฎหมาย การตรวจสอบที่เป็นอิสระ และการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ ความท้าทายหลักต่อจากนี้คือ ปัญญาประดิษฐ์ที่รับผิดชอบ (Responsible AI) ของไทย ต้องไม่หยุดอยู่แค่เพียงการ "มีนโยบายบนแผ่นกระดาษ" แต่ต้องขับเคลื่อนไปให้ถึงขั้นที่สามารถ "คุ้มครองประชาชนได้จริง"
