ปัญหาเรื่องน้ำ

วันที่ 28 ต.ค. 2553 เวลา 08:09 น.
บ้านเก่าดั้งเดิมของผมอยู่แถวฝั่งธนบุรี ไม่ไกลจากฝั่งคลองมอญ บ้านสร้างอยู่บนร่องสวน

โดย...ธนพล ไชยภาษี

บ้านเก่าดั้งเดิมของผมอยู่แถวฝั่งธนบุรี ไม่ไกลจากฝั่งคลองมอญ บ้านสร้างอยู่บนร่องสวน มีชุมชนเป็นบ้านกระจายอยู่เป็นหลังๆ ไม่ไกลกัน เมื่อถึงฤดูหนาวทีไร ก็รู้กันดีว่าเป็นฤดูของน้ำ ที่จะเกิดน้ำหนุนมาจากคลองเข้าท่วมร่องสวนเป็นประจำ แต่เท่าที่จำได้ สมัยก่อนน้ำที่ท่วมนั้นท่วมอยู่ไม่กี่วันก็ลด มีช่องทางระบายน้ำลงสู่คลองอย่างรวดเร็ว เป็นชีวิตที่คุ้นเคยอยู่กับน้ำครับ

จะคนฝั่งธนฯ หรือคนกรุงเทพฯ ก็คุ้นชินอยู่กับน้ำ เราใช้ชีวิตอยู่กับน้ำมาตลอด กรุงเทพฯ ได้รับฉายาว่าเวนิสแห่งโลกตะวันออก

กรุงเทพฯ เป็นที่ลุ่ม ไม่ใช่ที่ดอน เมื่อถึงฤดูน้ำหลากน้ำก็จะท่วมเป็นประจำ ชีวิตคนกรุงเทพฯ และคนฝั่งธนฯ จึงอยู่กับน้ำ การเดินทางสัญจรทางน้ำจึงเป็นการเดินทางสายหลัก บ้านเรือนหันหน้าเข้าหาน้ำ หลังบ้านคือสวน คือป่า ไม่ใช่เส้นทางสายหลัก

แต่เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนแปลงไป ชุมชนบ้านร่องสวนก็ขยายตัวขึ้น เริ่มมีการสร้างที่อยู่อาศัยแบบสมัยใหม่ ถมที่สร้างบ้านเดี่ยวบ้าง สร้างอาคารห้องเช่าบ้าง การถมที่ก็ไปทับทางระบายน้ำลงคลอง เมื่อฝนตกหนักหรือเมื่อน้ำทะเลหนุนขึ้นมา ทางน้ำก็ระบายออกทางเก่าไม่ได้เกิดปัญหาน้ำท่วมขัง เป็นสภาพที่เกิดขึ้นแบบที่ไม่เคยเจอมาก่อน

ปัญหาการขยายตัวของเมืองนี่แหละครับ คือปัญหาอันดับหนึ่งที่ทำให้ภาวะน้ำท่วม จากเดิมที่เป็นเรื่องปกติ คุ้นเคยกันเป็นประจำ กลายมาเป็นปัญหาที่ไม่ปกติไปในวันนี้ เส้นทางระบายน้ำ บ่อรับน้ำ ถูกแทนที่ด้วยการถมดิน สร้างอาคารสิ่งก่อสร้าง สร้างหมู่บ้านใหม่ ท่ามกลางความเชื่อว่าสิ่งก่อสร้างใหม่ๆ เหล่านี้คือภาพลักษณ์แห่งความเป็นผู้พัฒนาแล้ว แต่หารู้ไม่ว่า เส้นทางน้ำถูกปิดกั้นไป

เมื่อเส้นทางน้ำไม่ระบายดังเดิม ในชุมชนเมืองใหญ่ก็มักถูกน้ำท่วมขัง ในชุมชนใกล้ป่าเขาก็ไม่มีที่รองรับน้ำ ก็เกิดน้ำป่าท่วมหนัก

ให้ดูจีนเป็นตัวอย่าง การขยายตัวของเมืองสู่ชนบทของจีนในวันนี้ กำลังให้ผลลัพธ์ที่เลวร้ายที่สุด บ้านเรือนประชาชนถูกกระแสน้ำพัดไป บ้านเรือนประชาชนตามเชิงเขาถูกดินถล่มทับ

ถามว่าเป็นความผิดของกระแสน้ำที่ไหลเอ่อไปเช่นนั้น เป็นความผิดของดินที่ถล่มลงมาใส่ตรงบ้านเรือนเหล่านั้น

หรือว่าเป็นความผิดของคนที่ไปสร้างที่อยู่อาศัยในจุดที่ไม่เหมาะสม ไปสร้างขวางเส้นทางน้ำ ไปสร้างหมิ่นเหม่อยู่ตามเชิงเขาที่นับวันต้นไม้ที่จะใช้ดูดซับ และอุ้มน้ำนั้นยิ่งลดน้อยถอยลงไปมากทุกที

ปัญหาเรื่องน้ำกำลังกลายเป็นปัญหาระดับโลก ตามปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่นับวันจะรุนแรงขึ้น การจัดการกับน้ำยิ่งเป็นเรื่องที่ต้องได้รับความใส่ใจมากเป็นพิเศษครับ

การจัดการที่ว่า จะต้องไม่ใช่การแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าไปวันๆ เหมือนที่ทำกันมา แต่ต้องเริ่มการจัดการในระยะยาว ฤดูแล้งแทบจะไม่มีน้ำใช้ พอฤดูน้ำมาถึง น้ำก็มามากเกินจนสร้างความเสียหายให้กับชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน

ปัญหานี้ไม่ใช่ปัญหาใหม่ แต่ก็เป็นปัญหาที่ไทยแลนด์แก้ไม่ตกมาตลอดนั่นแหละครับ