โรงงานปิดพุ่งแซงเปิดใหม่ รายใหญ่ขยายลงทุน สวนทาง SME ไทยติด “ภาวะคอขวด”

สัญญาณเปราะบางของเศรษฐกิจไทยเริ่มชัดขึ้น เมื่อภาคอุตสาหกรรมกำลังเผชิญแรงกดดันรอบด้าน จากรายงานสถานการณ์อุตสาหกรรมไตรมาส 1 ปี 2569 ของสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุข้อมูลไตรมาส 1 ปี 2569 จากกรมโรงงานอุตสาหกรรม พบโรงงานเลิกกิจการ 156 แห่ง เพิ่มขึ้น 11.4% ขณะที่การเปิดกิจการใหม่เพียง 139 แห่ง ปรับตัวลดลงรุนแรงถึง 63.9% เมื่อเทียบปีก่อนหน้า 

 

นับเป็นปรากฏการณ์ครั้งแรกรอบ 10 ไตรมาส หรือนับตั้งแต่ปลายปี 2566 ที่ยอดปิดตัวสูงกว่าการเกิดใหม่ ซึ่งเป็นดัชนีชี้วัดสำคัญถึงความเชื่อมั่นการลงทุนใหม่ที่ลดลงท่ามกลางปัจจัยเสี่ยงรอบด้าน​

 

ทั้งนี้มูลค่าการลงทุนถูกพยุงด้วยกลุ่มทุนขนาดกลาง และขนาดใหญ่รายเดิมที่ขยายกิจการ 106 แห่ง เพิ่มขึ้นถึง 82.8% มูลค่าเงินลงทุน 1.525 แสนล้านบาท เพิ่มขึ้นจาก 8.5 พันล้านบาทในปีก่อน โดยเฉพาะกลุ่มเครื่องจักรกลที่การลงทุนขยายตัว 1,300 เท่า 

 

รวมถึงตัวเลขการจ้างงานใหม่ 99.3% ยังกระจุกเฉพาะโรงงานขนาดใหญ่ และขนาดกลาง สะท้อนโอกาสเศรษฐกิจไม่กระจายถึงฐานรากทั่วถึงส่งผลโดยตรงต่อกิจการขนาดเล็กไม่ได้ประโยชน์จากการเปิดกิจการหรือขยายกิจการเพิ่มเหมือนธุรกิจขนาดกลาง และขนาดใหญ่

 

จับตาโรงงาน SME ปิดตัวสูง

 

ทั้งนี้กลุ่มที่น่าเป็นห่วงสุดเป็นโรงงานขนาดเล็ก (SME) ที่จ้างงานไม่เกิน 50 คน โดยการลงทุน และจำนวนแรงงานของโรงงานปิดกิจการเพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวของปีก่อนที่ปิดตัวเพิ่มขึ้น 

 

โดยเฉพาะกลุ่มผลิตภัณฑ์โลหะ และผลิตภัณฑ์จากพืชที่ปิดตัวเพิ่มขึ้นมีสาเหตุหลักจากขีดความสามารถการแข่งขันลดลง ความต้องการสินค้าลดลง และถูกซ้ำเติมด้วยการทะลักของสินค้านำเข้าราคาถูกมาทุ่มตลาด ประกอบกับต้นทุนวัตถุดิบ และพลังงานสูงต่อเนื่อง ทำให้ผู้ประกอบการรายย่อยแบกรับภาระไม่ไหว

 

 

ไม่เพียงเท่านั้น สงครามตะวันออกกลางซ้ำเติม SME ความขัดแย้งตะวันออกกลางยืดเยื้อกระทบการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งส่งผลตรงต่อกลุ่มสินค้าส่งออกสำคัญ โดยเฉพาะยานยนต์ และส่วนประกอบที่มีสัดส่วนพึ่งตลาดตะวันออกกลางถึง 35.4% ตามด้วยเครื่องปรับอากาศ อาหารแปรรูป และเครื่องคอมพิวเตอร์ และส่วนประกอบ ซึ่งมีสัดส่วนการพึ่งพาตลาดตะวันออกกลางต่อการส่งออกรวมที่ 7.8% , 4.6% , 3.7% และ 3.5% ตามลำดับ สำหรับข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย 

 

SME ไทยเข้าสู่ภาวะคอขวด 

 

เกี่ยวกับเรื่องนี้ นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม กล่าวว่า ปัจจุบัน SME ไทยกำลังเข้าสู่ "ภาวะคอขวด" เป็นสภาวะที่ SME อยู่ในจุดติดขัด หรือ “ข้อจำกัด” บางอย่าง เช่น ประสบปัญหาด้านต้นทุน จนอาจส่งผลกระทบต่อการเดินหน้าได้ช้าลง บ้างทำให้ต้องเกิดปัญหาเรื่องการจ้างงาน ทำให้ช่องว่างระหว่างธุรกิจขนาดใหญ่และขนาดเล็กกว้างขึ้น

 

เร่งทลายคอขวด

นายวราวุธ กล่าวต่อว่า กระทรวงอุตสาหกรรมและกรมส่งเสริมอุตสาหกรรมได้วางมาตรการเพื่อไม่ให้เกิดการปิดกิจการ เช่น สนับสนุนเงินทุนหมุนเวียน มีการจัดเตรียมวงเงินกู้ผ่าน SME D Bank ตั้งแต่ 1 ล้านบาท 30 ล้านบาท ไปจนถึง 50 ล้านบาท เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการมีสภาพคล่องในการปรับเปลี่ยนระบบการผลิต นอกจากนี้ยังสนับสนุน เรื่อง การยกระดับการบริหารจัดการ เช่น เน้นการให้องค์ความรู้ เทคโนโลยี (Technology Transfer) และการสร้างขีดความสามารถ (Capacity Building) โดยเฉพาะกับผู้ประกอบการมือใหม่ เพื่อให้สามารถบริหารจัดการต้นทุนและทดลองตลาดใหม่ ๆ ได้อย่างยั่งยืน

 

ตลอดจนการบูรณาการหน่วยงาน กำหนดให้กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม และ SME D Bank ทำงานร่วมกันเพื่อสนับสนุนให้ SME เดินหน้าต่อไปได้และไม่เกิดปัญหาการเลิกจ้างหรือปิดตัวลง