ส่องโมเดลจีน ระบบหล่อเลี้ยง SME 80 ล้านราย หนุน "ยักษ์เล็ก" เข้าตลาดทุน

จีนประสบความสำเร็จหลายอย่าง โดยเฉพาะด้านการค้าขาย ผลิตสินค้า มีแนวทางทำการตลาดผ่านช่องทางออนไลน์ จนกลายเป็นผู้นำอีคอมเมิร์ซโลก ทำให้เศรษฐกิจเติบโตอย่างก้าวกระโดด แล้วหลักแนวคิดอะไรที่ทำให้จีนก้าวหน้าในหลาย ๆ เรื่อง 

โพสต์ทูเดย์ มีโอกาสได้พูดคุย กับ ดร.ไพจิตร วิบูลย์ธนสาร รองประธานและเลขาธิการหอการค้าไทยในจีน ซึ่งในอดีตเคยดำรงตำแหน่งอดีตอัครราชทูต (ฝ่ายการพาณิชย์) ณ กรุงปักกิ่ง กระทรวงพาณิชย์ 

ดร.ไพจิตร กล่าวว่า หากย้อนดูประวัติศาสตร์ จีนเคยเป็นประเทศยากจนมาก่อน เริ่มเปิดประเทศในสมัยที่ “เติ้ง เสี่ยวผิง” ขึ้นเป็นผู้นำ (1978-1989) พร้อมปฏิรูปเศรษฐกิจ สมัยนี้เกิดการวางรากฐานด้านวิทยาศาสตร์เป็นหัวใจหลักการพัฒนาเศรษฐกิจ การเมือง 

จนกระทั่งยุคของ “เจียง เจ๋อหมิน" (ปี 1989-2002) ก็ได้นำแนวคิดของเติ้งมาสานต่อเพื่อเปิดเสรีทางเศรษฐกิจ สานต่อเอาวิทยาศาสตร์เข้าไปสู่ระบบการศึกษา พอถึงยุคของ “หู จิ่นเทา” (2002-2012) ต่อยอดเทคโนโลยี มีนโยบายพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศ 

มาสู่ยุค "สี จิ้นผิง" (2012 - ปัจจุบัน) จะเห็นว่าจีนเติบโตก้าวกระโดด กลายเป็นผู้นำหลาย ๆ ด้าน โดยเฉพาะนโยบาย Made In China 2025 ยุทธศาสตร์การพัฒนาจีน ด้วยการยกระดับการอุตสาหกรรมภาคผลิตด้วยเทคโนโลยีขั้นสูง ผลักดันบริษัทในประเทศ 
 

จีนมีประชากรราว ๆ เกือบ 1.5 พันล้านคน หนึ่งในนโยบาย สี จิ้นผิง ที่เข้มแข็งคือการขจัดความจนในชนบทแบบตรงเป้า เจ้าหน้าที่รัฐทำงานร่วมกับรัฐบาลท้องถิ่น ผู้ประกอบการ ซึ่งก็เป็นนโยบายที่ประเทศไทยพยายามเอามาเป็นต้นแบบปรับใช้เช่นกัน รวมถึงนโยบายส่งเสริมผู้ประกอบการ SME ในประเทศ รัฐบาลผลักดันให้ SME เข้าถึงแหล่งเงินทุนจากสถาบันการเงิน และได้รับการสนับสนุนด้านการฝึกอบรมเพื่อพัฒนาความพร้อมในการเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ 

ดร.ไพจิตร เปิดเผยว่า จีน มี SME ในประเทศราว ๆ กว่า 50 ล้านราย มีธุรกิจขนาดจิ๋วอยู่ประมาณ 30 ล้านราย รวมกันแล้วประมาณ 80 ล้านราย รัฐบาลจีนมีนโยบายส่งเสริม SME ทุกระดับ โดยเฉพาะที่เป็นกลุ่มสตาร์ทอัพ หรือเป็นผู้นำนวัตกรรม ซึ่งมีจำนวนมากเช่นกัน โดยมีกระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศดูแล 

จีนมีระบบหล่อเลี้ยง SME ที่น่าสนใจ ด้วยการแบ่งออกหลายระดับตั้งแต่ขนาดเล็กไปจนถึงใหญ่ ระบบการคัดเลือก SME ของจีน ดำเนินบนพื้นฐานการแข่งขันในตลาด เพื่อให้มาตรการสนับสนุน SME จะต้องพิสูจน์ตัวเองจากส่วนแบ่งตลาด และจากความสามารถทางเทคโนโลยี โดยมีระบบหล่อเลี้ยง SME แบบพีระมิด ได้แก่ 

• กลุ่มนวัตกรรม (Innovative SME) 1 ล้านราย ภายใน 2025 
• ผู้เชี่ยวชาญ (Specializes SMEs) 100,000 ราย ภายใน 2025 
• ยักษ์เล็ก (Little Giants) 10,000 ราย ภายใน 2025 
• ระดับอุตสาหกรรม (Manufacturing Champions) 1,000 รายภายใน 2025

ผู้ประกอบการที่ยกระดับขึ้นเป็นยักษ์เล็กได้ จะ สามารถเข้าตลาดหลักทรัพย์จีนได้ ทำงานร่วมกับภาครัฐได้ ทั้งยังได้เงินช่วยเหลือจากภาครัฐ โดยที่เงินทุนสนับสนุนของรัฐจะมีระยะเวลา 3 ปี หลังจากนั้นจะมีการประเมินผลงานใหม่จากหลักเกณฑ์เศรษฐกิจและนวัตกรรม

เหมือนหมอที่ต้องเช็กสุขภาพทุกปีว่ามีโรคอะไรบ้าง มีระบบการเข้าการออก จากเดิมอยู่ข้างบน อันดับอาจต่ำลง หรืออาจถูกกระเด็นออกไปข้างนอก นั่นจึงเป็นเหตุผลที่ SME ต้องพัฒนาตนเองตลอดเวลาเพราะยิ่งขึ้นสูงได้ ยิ่งมีโอกาสสู่ตลาดโลกได้มากขึ้น

ล่าสุดรัฐบาลจีนรายงานข้อมูลเมื่อเดือนธันวาคม 2567 ว่ามีธุรกิจที่ขึ้นเป็น “ยักษ์เล็ก” แล้วกว่า 14,600 ราย เกินเป้าหมายที่ตั้งไว้ในปี 2568 อยู่ที่ 10,000 ราย ซึ่งบริษัทเหล่านี้ถือเป็นผู้ขับเคลื่อนอุตสาหกรรมเชิงกลยุทธ์ และช่วยจีนยกระดับการแข่งขันด้านเทคโนโลยีกับสหรัฐ กลุ่มบริษัทยักษ์เล็ก 14,600 ราย รวมธุรกิจเทคโนโลยีใหม่ 5,000 ราย 

ซึ่งมีทั้งบริษัทเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) ไปจนถึงโดรนเชิงพาณิชย์ ก่อนหน้านี้ในปี 2565 จีนมีบริษัทยักษ์เล็ก 8,997 รายจากเป้าหมายที่กำหนดไว้ 10,000 รายภายในปี 2568 และปัจจุบันก็เกินเป้าหมายไปก่อนแล้ว

ดร.ไพจิตร กล่าวอีกว่า โมเดลนี้จีนรับมาจากเยอรมนี ประเทศไทยมีโอกาสที่จะทำได้เหมือนจีน เพียงแต่ว่าจะเริ่มได้เมื่อไหร่ ถ้าไม่เริ่มก็ไม่เกิด ระบบลักษณะนี้กำลังไปช่วย SME D Bank ทำ

เพราะการส่งเสริม SME ไทยที่ผ่านมา มักจะเป็นเพียงแค่กิจกรรมส่งเสริมการขาย แสดงสินค้า หรือการจับคู่ธุรกิจ ซึ่งอาจจะได้ในเรื่องของช่องทางตลาด แต่ลักษณะนี้ไม่ได้ทำให้ SME บ้านเราแข็งแกร่งขึ้น ที่สำคัญจีนเติบโตก้าวกระโดดมาก เราต้องพยายามผลักดันให้เท่าทัน ไม่ควรให้เศรษฐกิจจีนโตแบบทิ้งห่างไปมาก ไม่เช่นนั้นเสียเปรียบหลายด้าน 

สิ่งที่น่าห่วงคือการเมืองบ้านเราเป็นระยะสั้น เมื่อเปลี่ยนคน นโยบายก็เปลี่ยน ทำให้บางโครงการถูกพับไปในที่สุด