ศิริราชดัน AI อ่านเอกซเรย์ ขยายใช้แล้ว 610 โรงพยาบาลทั่วไทย

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล เดินหน้าผลักดันเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามาช่วยงานด้านรังสีวินิจฉัย 

 

หลังพัฒนาโปรแกรมวิเคราะห์ภาพเอกซเรย์ทรวงอกร่วมกับ บริษัท เพอร์เซ็ปทรา จำกัด (Perceptra) และต่อยอดสู่การใช้งานจริงในระบบสาธารณสุขไทย โดยมีโรงพยาบาลเครือข่ายที่นำไปใช้งานแล้วกว่า 610 แห่ง ตามข้อมูลที่ศิริราชเผยแพร่ในปี 2569
 

นวัตกรรมดังกล่าวพัฒนาโดย SiAiR (Siriraj AI in Radiology) Laboratory ภายใต้ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ซึ่งมุ่งพัฒนา AI สำหรับงานรังสีวินิจฉัยให้สามารถนำมาใช้สนับสนุนการทำงานของบุคลากรทางการแพทย์ได้จริง

 

หนึ่งในผลงานหลักคือโปรแกรม AI วิเคราะห์ภาพเอกซเรย์ทรวงอก ซึ่งศิริราชร่วมมือกับ Perceptra พัฒนาสู่ผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ 

 

ข้อมูลจากศิริราชระบุว่า ผลิตภัณฑ์ผ่านการรับรองจากราชวิทยาลัยรังสีแพทย์แห่งประเทศไทย สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และ Singapore FDA รวมถึงขึ้นทะเบียนในบัญชีนวัตกรรมไทยเมื่อเดือนธันวาคม 2566

 

การผลักดัน AI เข้าสู่ระบบบริการสุขภาพเกิดขึ้นต่อเนื่อง โดยสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เคยระบุถึงการสนับสนุนนวัตกรรม AI วิเคราะห์ภาพรังสีทรวงอก 

 

เพื่อใช้ช่วยคัดกรองและลดภาระงานของบุคลากรทางการแพทย์ โดยในระยะเริ่มต้นมีการนำร่องในโรงพยาบาลภาครัฐ 167 แห่ง ก่อนขยายผลต่อไปยังเครือข่ายโรงพยาบาลจำนวนมากขึ้น

 

AI ไม่ได้แทนหมอ แต่ช่วยลดภาระงาน

 

หัวใจสำคัญของเทคโนโลยีไม่ได้อยู่ที่การให้ AI เข้ามาแทนที่รังสีแพทย์ แต่เป็นการใช้ระบบเป็นเครื่องมือช่วยคัดกรองและจัดลำดับภาพที่มีความผิดปกติ เพื่อให้แพทย์สามารถใช้เวลาไปกับกรณีที่จำเป็นต้องวิเคราะห์เชิงลึกได้มากขึ้น

 

ข้อมูลจาก Perceptra ระบุว่า Inspectra CXR ซึ่งเป็นระบบ AI สำหรับวิเคราะห์ภาพเอกซเรย์ทรวงอก สามารถตรวจหาความผิดปกติสำคัญจากภาพเอกซเรย์และส่งผลเข้าสู่ระบบงานของโรงพยาบาล 

 

ทั้งนี้บริษัทระบุว่าปัจจุบันมีโรงพยาบาลมากกว่า 90 แห่งนำเทคโนโลยีของบริษัทไปใช้งาน และระบบสามารถตรวจจับความผิดปกติสำคัญจากภาพเอกซเรย์ทรวงอกได้ 8 กลุ่มอาการ
 

การนำ AI มาใช้จึงมีความสำคัญเป็นพิเศษกับโรงพยาบาลในพื้นที่ที่มีข้อจำกัดด้านบุคลากรเฉพาะทาง เพราะภาพเอกซเรย์สามารถส่งเข้าสู่ระบบเพื่อให้ AI ช่วยคัดกรองเบื้องต้น ก่อนเข้าสู่กระบวนการอ่านผลและตัดสินใจทางการแพทย์โดยบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ

 

ประเด็นนี้สอดคล้องกับข้อมูลจากสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) ที่ระบุว่า Inspectra เป็นระบบการเรียนรู้เชิงลึก (Deep Learning) สำหรับวิเคราะห์ภาพเอกซเรย์ทรวงอก และสามารถช่วยตรวจหาความผิดปกติ รวมถึงจัดลำดับผู้ป่วยเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการทำงานทางการแพทย์

จากห้องวิจัยสู่โครงสร้างพื้นฐานสุขภาพ

 

เบื้องหลังการพัฒนา AI ทางการแพทย์ต้องอาศัยทั้งข้อมูลจำนวนมากและกำลังประมวลผลสูง ศิริราชระบุว่า SiAiR ใช้ระบบคอมพิวเตอร์ประสิทธิภาพสูง 

 

รวมถึงซูเปอร์คอมพิวเตอร์ Cray จาก HPE และระบบจัดเก็บข้อมูล WekaIO Cluster เพื่อรองรับกระบวนการเรียนรู้ของ AI และการพัฒนาผลงานวิจัย

 

ปัจจุบัน SiAiR มีผลงานนวัตกรรมรวม 16 ผลงาน ทั้งที่นำไปใช้งานจริงแล้วและอยู่ระหว่างการเตรียมความพร้อม โดยเป้าหมายสำคัญคือการนำองค์ความรู้ด้าน AI มาต่อยอดกับงานรังสีวิทยาและการแพทย์สาขาอื่น

 

ความร่วมมือระหว่างศิริราชและ Perceptra เริ่มต้นจากการพัฒนา AI ด้านรังสีวินิจฉัย โดยทั้งสองฝ่ายมองปัญหาการขาดแคลนบุคลากรเฉพาะทางเป็นหนึ่งในโจทย์สำคัญของระบบสาธารณสุขไทย

 

ก่อนพัฒนาเทคโนโลยีให้เหมาะกับข้อมูลและบริบทของผู้ป่วยในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

 

การขยายการใช้งาน AI จากระดับห้องวิจัยไปสู่โรงพยาบาลจำนวนมาก จึงสะท้อนอีกมิติของการเปลี่ยนผ่านระบบสาธารณสุขไทย จากการลงทุนในอุปกรณ์และโครงสร้างพื้นฐานเพียงอย่างเดียว ไปสู่การใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพบริการ

 

โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกล เทคโนโลยีลักษณะนี้มีศักยภาพในการลดข้อจำกัดด้านระยะทางและบุคลากร ขณะที่การวินิจฉัยขั้นสุดท้ายยังต้องอยู่ภายใต้การพิจารณาของแพทย์