บิ๊กเทคจับมือแบรนด์เด็กสอนเท่าทันเทคโนโลยี ลดแรงกดดันปมเสพติดจอ

บริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่อย่าง Meta และ Google กำลังเผชิญกระแสวิพากษ์วิจารณ์ครั้งใหม่ หลังมีการเปิดเผยว่า ทั้งสองบริษัทได้ร่วมมือกับองค์กรและแบรนด์สำหรับเด็กที่ได้รับความไว้วางใจจากครอบครัวอเมริกัน อาทิ Sesame Street, Girl Scouts และนิตยสาร Highlights เพื่อจัดทำหลักสูตรและสื่อรณรงค์เกี่ยวกับ “การใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม” แม้ในอีกด้านหนึ่ง แพลตฟอร์มของบริษัทเหล่านี้กลับถูกกล่าวหาว่าออกแบบระบบให้ดึงดูดและทำให้เด็กใช้เวลาอยู่หน้าจอนานขึ้น

ข้อมูลจากเอกสารภายในบริษัทและคำแถลงสาธารณะที่ถูกเปิดเผยผ่านกระบวนการฟ้องร้องระบุว่า Meta และ Google ทุ่มงบประมาณหลายสิบล้านดอลลาร์สหรัฐ สนับสนุนโครงการด้าน “Digital Well-being” หรือสุขภาวะดิจิทัล เพื่อเข้าถึงเด็กและผู้ปกครองหลายแสนครอบครัว ผ่านสื่อการเรียนรู้ที่ใช้ตัวการ์ตูน เพลง และกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ในการสอนให้เด็กใช้อุปกรณ์ดิจิทัลอย่างมีวินัย

อย่างไรก็ตาม นักวิจารณ์มองว่า ความร่วมมือดังกล่าวเป็นเพียง “กลยุทธ์บริหารภาพลักษณ์” ของบริษัทยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยี ซึ่งกำลังเผชิญคดีความจำนวนมากเกี่ยวกับผลกระทบของโซเชียลมีเดียต่อสุขภาพจิตเยาวชน โดยเฉพาะข้อกล่าวหาว่าแพลตฟอร์มต่าง ๆ ถูกออกแบบให้เสพติดผ่านระบบแนะนำคอนเทนต์และการแจ้งเตือนอย่างต่อเนื่อง

โรส บรอนสไตน์ มารดาของเด็กวัย 15 ปีที่เสียชีวิตจากการฆ่าตัวตายหลังถูกกลั่นแกล้งทางออนไลน์ เปรียบเทียบความร่วมมือดังกล่าวว่า “ไม่ต่างจากการที่ Sesame Street จับมือกับบริษัทบุหรี่เพื่อสอนเด็กให้สูบบุหรี่อย่างปลอดภัย”

ขณะที่เอมิลี บอดดี ผู้ร่วมก่อตั้งกลุ่มรณรงค์ Smartphone Free Childhood ในสหรัฐฯ ระบุว่า โมเดลธุรกิจของบริษัทเทคโนโลยีพึ่งพาระยะเวลาการใช้งานของผู้ใช้เป็นหลัก จึงยากที่จะเชื่อได้ว่าคำแนะนำเกี่ยวกับการใช้หน้าจอจะเป็นกลางอย่างแท้จริง

เอกสารภายในของ Meta ตั้งแต่ปี 2018 ยังเผยให้เห็นว่า นักวิจัยด้านประสบการณ์ผู้ใช้ของบริษัทเคยหารือกันถึงแนวทางรับมือข้อกล่าวหาเรื่อง “การออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ก่อให้เกิดการเสพติด” โดยหนึ่งในแนวคิดที่ถูกเสนอ คือ การสร้างพันธมิตรกับองค์กรภายนอกเพื่อช่วยรับรองความน่าเชื่อถือของบริษัทในการแก้ปัญหาดังกล่าว แม้ Meta จะยืนยันภายหลังว่าไม่ได้ดำเนินการตามแนวคิดนั้นโดยตรง

ด้าน Google เปิดเผยเมื่อปี 2024 ว่า บริษัทจะใช้งบอย่างน้อย 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สนับสนุนองค์กรที่ทำงานด้านสุขภาวะดิจิทัล รวมถึง Sesame Workshop และ Highlights Magazine พร้อมยืนยันว่า บริษัทให้ความสำคัญกับความปลอดภัยและสุขภาวะของผู้ใช้อายุน้อย

หนึ่งในโครงการที่ได้รับความสนใจ คือ หลักสูตร “Digital Leadership” ของ Girl Scouts ที่ได้รับการสนับสนุนจาก Instagram ภายใต้ Meta โดยเด็กหญิงที่เข้าร่วมจะต้องเรียนรู้เรื่องความปลอดภัยออนไลน์ การตั้งรหัสผ่าน และการจัดการเวลาหน้าจอ เพื่อรับเข็มรางวัลพิเศษ

นอกจากนี้ Google ยังสนับสนุนโครงการ “Be Internet Awesome Fun Patch” ของ Girl Scouts เพื่อส่งเสริมทักษะการใช้อินเทอร์เน็ตอย่างปลอดภัย ขณะที่นิตยสาร Highlights ซึ่งมีกลุ่มผู้อ่านอายุ 6-12 ปี ได้จัดทำฉบับพิเศษร่วมกับ Google แนะนำกิจกรรม “ถุงนอนสำหรับสมาร์ตโฟน” เพื่อให้เด็กนำอุปกรณ์ไปเก็บก่อนนอน

แม้หลายฝ่ายยอมรับว่า เนื้อหาบางส่วนของโครงการช่วยให้เด็กเข้าใจภัยออนไลน์และการปกป้องข้อมูลส่วนตัวมากขึ้น แต่นักวิชาการด้านสื่อเด็กและกุมารแพทย์ยังคงย้ำว่า บริษัทเทคโนโลยีจำเป็นต้องแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ ด้วยการปรับรูปแบบการออกแบบแพลตฟอร์มที่กระตุ้นให้เด็กใช้งานต่อเนื่อง มากกว่าการผลักภาระให้เด็กและผู้ปกครองต้องควบคุมตนเองเพียงฝ่ายเดียว