ปชป.ระดมกูรูแนะยุทธศาสตร์ 8-3-1 แก้ฝุ่นพิษเชิงโครงสร้างเลิกตื่นตัวรายฤดู

ก้าวข้าม PM 2.5 สู่การเฝ้าระวัง PM 0.1 และสารพิษแฝง

ศ.ดร.ศิวัช พงษ์เพียจันทร์ ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาการป้องกันภัยพิบัติ เปิดเผยในงานเสวนา “กรุงเทพฯ ฟ้าใหม่ ฟอรัม” ครั้งที่ 3 จัดโดยพรรคประชาธิปัตย์ โดยมีนายสกลธี ภัททิยกุล สส.แบบบัญชีรายชื่อ และรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ผู้ดูแลพื้นที่กรุงเทพมหานคร เป็นผู้ดำเนินรายการ (Moderator) และ ดร.การดี เลียวไพโรจน์ รองหัวหน้าพรรคด้านนโยบาย เข้าร่วมฟังเสวนา

ศ.ดร.ศิวัช ระบุว่า สังคมต้องเร่งทำความเข้าใจวิกฤตฝุ่นในมิติใหม่ โดยเฉพาะ PM 0.1 ซึ่งมีขนาดเล็กจนสามารถเข้าสู่กระแสเลือดได้โดยตรง และมักแฝงไปด้วยสารก่อมะเร็งกลุ่ม PAHs รวมถึงโลหะหนัก อาทิ สารหนูและปรอท ซึ่งส่งผลกระทบต่อเนื่องไปถึงโรคเบาหวาน โรคไต และอัลไซเมอร์

ศ.ดร.ศิวัช เน้นย้ำว่าค่าฝุ่นต่ำไม่ได้การันตีว่าอากาศปลอดภัยเสมอไป หากมีสารก่อมะเร็งในสัดส่วนที่สูง จึงเสนอให้ภาครัฐดำเนินการดังนี้ 

• บรรจุค่ามาตรฐานสารก่อมะเร็ง ลงใน พ.ร.บ. อากาศสะอาด
• ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง อาทิ AI และดาวเทียม มอนิเตอร์โลหะหนักแบบ 3 มิติ
• ยกระดับระบบเตือนภัยล่วงหน้า และส่งเสริมการทำงานจากที่บ้าน (WFH) อย่างเป็นรูปธรรม

ชูยุทธศาสตร์ 8-3-1 แก้ปมความเหลื่อมล้ำและงบประมาณ

ด้าน ดร.บัณฑูร เศรษฐศิโรตม์ ผู้อำนวยการสถาบันธรรมรัฐเพื่อการพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม วิเคราะห์ว่าความล้มเหลวที่ผ่านมาเกิดจากการทำงานแบบ "รายฤดูกาล" และงบประมาณที่จัดสรรล่าช้า จึงเสนอสถาปัตยกรรมใหม่ผ่านยุทธศาสตร์ 8-3-1:

• 8 เดือน (เชิงรุก): สร้างกลไกเศรษฐกิจชุมชน เปลี่ยนการปลูกพืชเชิงเดี่ยวที่ต้องเผา เป็นการปลูกไม้มีค่า
• 3 เดือน (รับมือ): สนับสนุนงบประมาณและกำลังเจ้าหน้าที่หน้างานให้เพียงพอในช่วงวิกฤต
• 1 โครงการ (National Project): ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานระดับชาติเพื่อเปลี่ยนผ่านเศรษฐกิจ

"เราต้องเปลี่ยนจากเศรษฐกิจที่ทำลายธรรมชาติ มาเป็น Nature Positive Economy ที่สร้างรายได้ให้ชาวบ้านพร้อมไปกับการคืนพื้นที่สีเขียว เพื่อบรรลุเป้าหมาย Net Zero อย่างยั่งยืน" ดร.บัณฑูร กล่าว

กลไกการเกิดฝุ่นทุติยภูมิในเขตเมือง

นอกจากการเผาในที่โล่ง ฝุ่นในกรุงเทพฯ ยังเกิดจากปฏิกิริยาเคมีในอากาศ (Secondary Aerosol) จากก๊าซตั้งต้นหลายชนิด ซึ่งต้องอาศัยการจัดการเชิงวิทยาศาสตร์ที่แม่นยำ