"สหราชอาณาจักร" คุมเข้ม! เกิดหลังปี 2009 หมดสิทธิ์ซื้อบุหรี่ตลอดชีวิต

สหราชอาณาจักร เดินหน้ายกระดับมาตรการสาธารณสุขครั้งใหญ่ผ่านกฎหมาย Tobacco and Vapes Bill หวังสร้างคนยุคใหม่ที่ปลอดจากบุหรี่ตลอดกาล! หวังลดภาระระบบสาธารณสุขแห่งชาติ NHS (ระบบคล้ายบัตรทองของเมืองไทย)  ซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนจากการ "รักษา" ไปสู่การ "ป้องกันตั้งแต่ต้นทาง" อย่างเต็มรูปแบบ!

 

ความสำคัญของกฎหมายนี้คือ หลายประเทศต่างรณรงค์ให้ "งดสูบบุหรี่" เพราะรู้ดีถึงความเสียหายที่เกิดขึ้นกับ "ชีวิตประชาชน" แต่แทบจะไม่มีประเทศไหนเลยที่ "ห้ามซื้อไปตลอดชีวิต" นี่คือจุดสำคัญ และถือว่าเป็นก้าวสำคัญของวงการสาธารณสุขโลก ที่เกิดขึ้นในกฎหมายสหราชอาณาจักรฉบับนี้! 

เพราะไม่ใช่ว่าจะไม่เคยมีรัฐบาลชุดไหนพยายาม อย่างประเทศนิวซีแลนด์เคยผ่านกฎหมาย "Smoke-free" คล้ายกันในปี 2022  แต่ถูกรัฐบาลชุดใหม่ยกเลิกในปลายปี 2023 เนื่องจากเหตุผลด้านรายได้ภาษี 

 

 

ปัจจัยที่ไม่ควรมองข้าม "ชีวิตประชาชน"

 

กฎหมายที่เกี่ยวกับบุหรี่ แม้จะบอกให้ "งด" บอกว่า "ไม่ดี" แต่ก็ยังไม่มีรัฐบาลไหนที่ผ่านกฎหมายแบนอย่างเด็ดขาดได้ก็เพราะ "รายได้" และ "ผลประโยชน์"

 

สหราชอาณาจักร ใช้เหตุผลสำคัญมาจาก 2 ปัจจัยหลัก หนึ่งในนั้นคือ ความสูญเสียทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล

สถิติชี้ว่าในแต่ละปีสหราชอาณาจักรต้องสูญเสียพลเมืองราว 75,000 คนจากการเจ็บป่วยที่เกี่ยวข้องกับการสูบบุหรี่ ส่งผลให้ระบบสาธารณสุขแห่งชาติ (NHS) และภาคเศรษฐกิจต้องแบกรับภาระรวมกันสูงถึง 7.48 แสนล้านบาท

หัวใจสำคัญที่ทำให้สหราชอาณาจักรกล้าเดินเกมนี้ คือ  "สหราชอาณาจักร" มีระบบ NHS ที่เป็นดั่งระบบสวัสดิการพื้นฐานของประชาชน (เช่น บัตรทองของเมืองไทยที่รัฐบาลดูแลค่าใช้จ่าย) ซึ่งแตกต่างจากระบบสาธารณสุขของหลายประเทศที่ภาระค่ารักษาพยาบาลเป็นหน้าที่ของปัจเจกบุคคลที่ต้องหามาจ่ายเอง

 

ดังนั้น เมื่อคำนวณต้นทุนแล้ว "เหตุผลด้านรายได้ภาษี"

จึงเทียบไม่ได้เลยกับ "ภาระงบประมาณ" ด้านสาธารณสุข

จากการรักษาโรคเรื้อรังจากบุหรี่ในระยะยาว

 

 

โดย วิกฤตสุขภาพที่ซ่อนอยู่ภายใต้ตัวเลขงบประมาณ เหล่านี้ ได้แก่

• กลุ่มโรคระบบทางเดินหายใจ การสูบบุหรี่เป็นสาเหตุหลักของ โรคถุงลมโป่งพอง (COPD) ซึ่งทำลายเนื้อเยื่อปอดอย่างถาวร ทำให้ผู้ป่วยเหนื่อยหอบจนไม่สามารถทำงานหรือใช้ชีวิตปกติได้
• กลุ่มโรคมะเร็ง สารพิษในควันบุหรี่ไม่ได้ก่อมะเร็งปอดเพียงอย่างเดียว แต่ยังเชื่อมโยงกับมะเร็งช่องปาก มะเร็งลำคอ และมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งต้องใช้กระบวนการรักษาสูง ทั้งเคมีบำบัดและการผ่าตัด
• กลุ่มโรคหัวใจและหลอดเลือด การสูบบุหรี่ทำให้หลอดเลือดตีบและแข็งตัว นำไปสู่ โรคหัวใจขาดเลือด และ โรคหลอดเลือดสมอง  ซึ่งเป็นสาเหตุการเสียชีวิตฉับพลันที่สร้างภาระการรักษาฉุกเฉินและฟื้นฟูสมรรถภาพในระยะยาว
• ผลกระทบต่อระบบภูมิคุ้มกัน  สารเคมีในบุหรี่ลดประสิทธิภาพของภูมิคุ้มกัน ทำให้ผู้สูบบุหรี่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อทางเดินหายใจรุนแรงมากกว่าคนปกติ

 

 

กฎหมายเริ่มใช้เมื่อไหร่?

 

แม้กฎหมายผ่านทั้งสองสภาแล้ว เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2569 ที่ผ่านมา แต่กระบวนการจะมีผลบังคับหลังกฎหมายได้รับการลงพระปรมาภิไธย กลายเป็นพระราชบัญญัติเต็มตัว ก่อนที่ในเดือน มกราคม 2027 กฎหมายดังกล่าวจะบังคับใช้อย่างเข้มงวด

 

สำหรับรายละเอียดของกฎหมายฉบับนี้คือ ผู้ที่เกิดหลังปี 2009 เป็นต้นไป จะมีสถานะ "ไม่สามารถซื้อบุหรี่ได้ตลอดชีวิต"

 

นอกจากนี้ กฎหมายจะขยับอายุขั้นต่ำในการซื้อยาสูบเพิ่มขึ้นปีละ 1 ปี (จาก 18 เป็น 19, 20 ไปเรื่อยๆ) เพื่อให้คนกลุ่มนี้ไม่มีวันบรรลุถึงอายุที่กฎหมายอนุญาตให้ซื้อได้ตลอดกาล

 

 

นำเทคโนโลยีเข้ามากำกับควบคุม

 

กฎหมายฉบับนี้กำหนดให้มีระบบ Licensing สำหรับร้านค้าปลีก และให้รัฐมนตรีมีอำนาจออกระเบียบเกี่ยวกับ การตรวจสอบอายุ (Age Verification) เพิ่มเติมได้ในภายหลัง โดยรายละเอียดของเทคโนโลยีที่จะนำมาใช้จริงยังอยู่ระหว่างการกำหนดแนวปฏิบัติ

อย่างไรก็ตาม ในระหว่างกระบวนการพิจารณากฎหมายในรัฐสภา ภาคเอกชนและผู้เชี่ยวชาญได้ยื่นข้อเสนอเทคโนโลยีหลายแนวทางต่อคณะกรรมการสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งรัฐบาลสหราชอาณาจักรจะต้องออกระเบียบปฏิบัติเพิ่มเติมหลังกฎหมายมีผลบังคับใช้ในปี 2027 เพื่อกำหนดรายละเอียดเหล่านี้ โดยมีการเสนอหลายเทคโนโลยที่น่าสนใจ ได้แก่

 

• Facial Age Estimation  เทคโนโลยีประมาณอายุจากภาพเซลฟี่ โดยไม่จัดเก็บข้อมูลใบหน้า ถูกเสนอให้รัฐบาลรับรองเป็นวิธีตรวจสอบอายุสำหรับการซื้อออนไลน์ ซึ่งปัจจุบันกฎหมายยังไม่ได้กำหนดวิธีการที่ยอมรับได้อย่างชัดเจน 
• ชิป Bluetooth ในอุปกรณ์บุหรี่ไฟฟ้า  บริษัท IKE Tech เสนอต่อรัฐสภาให้ฝังชิปราคาต่ำพร้อมระบบยืนยันตัวตนด้วย biometrics เพื่อล็อกการใช้งานอุปกรณ์จากผู้ที่ไม่ผ่านการตรวจสอบอายุ 
• การตรวจสอบอายุ ณ จุดขาย  มีข้อเสนอให้แก้ไขกฎหมายเพื่อให้รัฐมนตรีมีอำนาจบังคับใช้ระบบ age verification ดังกล่าวได้โดยตรง 

 

 

ทั้งนี้ หากใครหัวหมอ ให้คนอายุมากกว่าซื้อให้ กฎหมายได้ระบุชัดเจนว่า มีโทษปรับ และอาจมีความผิดทางกฎหมาย

 

โดยมีโทษปรับเป็นเงินจำนวนมาก และหากกระทำผิดซ้ำอาจมีบันทึกประวัติอาชญากรรม ซึ่งสำหรับสหราชอาณาจักรนั้นถือเป็นเรื่องใหญ่ที่มีผลต่อการสมัครงานหรือการทำธุรกรรมในอนาคต

 

นอกจากนี้ ยังใช้ระบบเข้ามาช่วย โดยร้านค้าต้องบันทึกข้อมูล หากพบพฤติกรรมน่าสงสัย เช่น มีผู้ใหญ่ซื้อบุหรี่จำนวนมากเกินความจำเป็นเพื่อบุคคลอื่น มีหน้าที่ต้องปฏิเสธการขาย หากไม่ปฏิเสธ ร้านค้าเองจะโดนลงโทษฐาน "ละเลยหน้าที่ในการป้องกันการเข้าถึงของเยาวชน"

 

....

 

การตัดสินใจของสหราชอาณาจักรในครั้งนี้ ไม่ใช่แค่การออกกฎหมายแบนสินค้าทั่วไป แต่เป็น "ต้นแบบ" สำคัญ ที่รัฐยอมเสียรายได้ภาษีในระยะสั้น เพื่อแลกกับการสร้างประชากรที่มีสุขภาพดีและมีผลิตภาพทางเศรษฐกิจในระยะยาว โดยเฉพาะกับ "รัฐที่จัดสรรสวัสดิการด้านสุขภาพ" ซึ่งกำลังเจอกับวิกฤตด้านงบประมาณที่เพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล