หมอยง เฉลย โควิด 19 สายพันธุ์ใหม่ ทำไมชื่อเล่น “จั๊กจั่น”
โควิด 19 ไม่ได้หมดไป หมอยง เผยเหตุผล สายพันธุ์ใหม่แพร่กระจายเร็ว BA.3.2 ทำไมเรียกชื่อเล่นว่า “จั๊กจั่น”แต่เชื้อจะลดความรุนแรงของโรคลง
หมอยง “ยง ภู่วรวรรณ” โพสต์เฟซบุ๊ก Yong Poovorawan ระบุ
โควิด 19 สายพันธุ์ใหม่แพร่กระจายเร็ว BA.3.2 ทำไมเรียกชื่อเล่นว่า “จั๊กจั่น”
ยง ภู่วรวรรณ
ราชบัณฑิต สำนักวิทยาศาสตร์ ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
29 มีนาคม 2569
โควิด 19 ไม่ได้หมดไป และยังจะอยู่กับเราตลอดไป การเรียกชื่อโควิด 19 ถ้าเรียกเป็นตัวอักษร A B C และตัวเลข นักวิทยาศาสตร์ตั้งชื่อระบบนี้ว่า Pangolin หรือตัวนิ่ม
แต่จะเป็นการยากที่เข้าใจ ดังนั้นองค์การอนามัยโลกเลยตั้งชื่อเป็นอักษรละติน โดยเริ่มตั้งแต่แอลฟา เบต้า แกมม่า และไล่มาเรื่อยๆจนมาถึงโอมิครอน
ในยุคของโอมิครอน ไวรัสแพร่กระจายอย่างรวดเร็วมาก โดยมีไวรัสในกลุ่ม BA.1, BA.2 BA.3…..BA.5 และถ้ามีลูกหลานต่อไป สายพันธุ์ก็หยุดตรงโอมิครอน และเรียกลูกหลานโดยใส่จุดต่อไปเช่น BA.2.1 BA.2.8.6 และเมื่อกลายพันธุ์มากขึ้นก็ขยับตัวอักษรขึ้นไปเรื่อยๆจาก BA จนถึง BZ แล้วก็ขยับไปเรื่อยๆเราจะเห็นสายพันธุ์ที่เราคุ้นเช่น JN.1 ที่ระบาดมากเมื่อ 2 ปีก่อน แล้วก็มาเขยิบตัวอักษรขึ้นเป็น NB.1 และระบาดมากในปีที่แล้วเป็น NB.1.8.1
การเรียกชื่อแบบนี้เป็นการยากที่ชาวบ้านจะเข้าใจ จึงมีการตั้งชื่อเล่น ของเชื้อโควิด 19 ที่ผ่านมา โดยเอาชื่อดวงดาวมาตั้งบ้าง ชื่อเทพนิยายของกรีก และชื่อต่างๆตามการกลายพันธุ์ก็มี มาตั้งเป็นชื่อเล่นที่ผ่านมา เพื่อให้เป็นการง่ายสำหรับการเข้าใจของบุคคลทั่วไป
การแพร่กระจายของเชื้อโควิด 19 จะแตกลูกหลานออกไปเรื่อยๆจากเดิมเป็นสายพันธุ์อู่ฮั่นหรือเดิมเรียกว่าสายพันธุ์ S เมื่อมาระบาดนอกประเทศจีน ก็เป็นสายพันธุ์ L สายพันธุ์ L แต่ลูกหลานที่แพร่กระจายได้เร็วก็เข้ามาแทนที่คือสายพันธุ์ G แต่ต่อมาก็ถูกเปลี่ยนชื่อเป็นตัวอักษรลาตินตามองค์การอนามัยโลก แล้วแตกลูกหลานเลือกมา
สายพันธุ์ BA.3 เป็นสายพันธุ์ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2024 ที่พร้อมกับ BA.1, BA.2…… แต่สายพันธุ์ BA.3 เป็นสายพันธุ์ที่สงบนิ่งไม่มีลูกหลาน สู้สายพันธุ์ BA จุด 2 ไม่ได้ ที่แตกลูกหลานออกมาจนถึงปัจจุบัน สายพันธุ์ BA.3 โดยเฉพาะ BA.3 หลบซ่อนนิ่งอยู่ตั้งแต่ปี 2024 แล้ววันดีคืนดี มีการกลายพันธุ์เพิ่มขึ้นเป็น BA.3.2 ที่ติดต่อได้ง่าย โผล่ขึ้นมาหลังจากสงบนิ่งมานานกว่า 2 ปี
เมื่อแพร่กระจายง่ายก็เข้ามาครองตลาดแทนที่สายพันธุ์ที่มาจากลูกหลานของ BA.2 ที่ไปไกลถึงสายพันธุ์ K และ P แล้ว ซึ่งเกิดปรากฏการณ์หลังจากซ่อนนิ่ง แล้วโผล่ขึ้นมานี้ มีพฤติกรรมคล้ายกับจั๊กจั่น วงจรชีวิตของจั๊กจั่นตัวแก่จะขึ้นจากดินมาร้องเพลงให้เราฟังและผสมพันธุ์ออกไข่เป็นจำนวนมากใช้เวลาเพียง 2-3 เดือนเท่านั้นในฤดูร้อน
หลังจากนั้นไข่ก็จะร่วงลงดินเกิดเป็นตัวอ่อนนิ่ม ใช้ลงไปในดิน และเปลี่ยนแปลง เป็นตัวหนอนที่อยู่ใต้ดิน 1 ถึง 2 ฟุต กินรากไม้เป็นอาหารหลบซ่อนอยู่เป็นปี หรือหลายปี แล้วก็โผล่พรวดออกมาลอกคราบเป็นตัวแก่มาร้องเพลง การหลบซ่อนเป็นระยะยาวนาน เช่นนี้จึงเปรียบเสมือนโควิด 19 สายพันธุ์ BA.3.2 เลยตั้งชื่อสายพันธุ์นี้ว่า Cicada แปลว่าจั๊กจั่น เนื่องจากมีพฤติกรรมคล้ายกับจั๊กจั่น
ไวรัสนี้ไม่ได้มีพาหะหรือซ่อนตัวอยู่ในจั๊กจั่นหรือไม่เกี่ยวข้องอะไรเลยกับตัวจั๊กจั่น เป็นเพียงพฤติกรรมที่คล้ายกันเท่านั้น
เชื้อนี้ไม่ได้ก่อความรุนแรงของโรคเพิ่มขึ้น เพราะเคยกล่าวไว้แล้วว่าการกลายพันธุ์อย่างไรก็ตามแต่ส่วนใหญ่แล้วจะลดความรุนแรงของโรคลง และไวรัสก็จะอยู่กับเราตลอดไป
สำหรับในประเทศไทยฤดูกาลของโควิด 19 กำลังจะมาถึง โดยเฉพาะหลังสงกรานต์และเข้าสู่ฤดูฝนโดยจะเริ่มตั้งแต่พฤษภาคมไปจนถึงกันยายน จะเป็นฤดูกาลที่มีอุบัติการณ์สูงของทุกปีที่ผ่านมา เตรียมตัวกันได้แล้วครับ